 |
| Lập khống hoặc làm sai lệch bệnh án đang trở thành một “mắt xích” đáng chú ý trong những hành vi bị cáo buộc gây thiệt hại cho quỹ BHYT. Ảnh thiết kế bởi AI. |
Khi những dòng bệnh án liên quan trực tiếp đến tiền BHYT
Trong quá trình khám chữa bệnh, hồ sơ bệnh án ghi lại toàn bộ thông tin quan trọng về tình trạng người bệnh, chẩn đoán, phương pháp điều trị, kỹ thuật được thực hiện, thuốc và vật tư y tế đã sử dụng. Đây cũng là cơ sở để xác định các khoản chi phí phát sinh. Vì vậy, khi thông tin trong bệnh án không phản ánh đúng thực tế điều trị, nguy cơ thanh toán sai chi phí BHYT có thể xuất hiện.
Vụ việc xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên vừa qua cho thấy rõ nguy cơ này. Trong nhiều tháng của năm 2024, máy tán sỏi laser của bệnh viện bị hỏng, không thể sử dụng. Theo kết quả điều tra, một số cán bộ bị cáo buộc vẫn chỉ đạo thực hiện các ca tán sỏi trái quy trình, đồng thời ghi trong hồ sơ bệnh án rằng người bệnh đã được sử dụng máy laser.
Cơ quan chức năng xác định có 255 hồ sơ bệnh án ghi khống nội dung liên quan đến việc sử dụng thiết bị này. Trong số đó, 235 hồ sơ thuộc diện BHYT đã được BHXH tỉnh Đắk Lắk thanh toán hơn 273,9 triệu đồng. Từ những thông tin được ghi trên bệnh án, khoản chi phí không phản ánh đúng quá trình điều trị thực tế có thể trở thành căn cứ để đề nghị thanh toán từ quỹ BHYT.
Ngày 22/9/2025, Nguyễn Ngọc Hoàng, Trưởng khoa Ngoại thận - Tiết niệu và Bùi Ngọc Đức, Trưởng khoa Phẫu thuật - Gây mê hồi sức bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Quá trình điều tra tiếp tục được mở rộng. Sau đó, Nguyễn Đăng Giáp, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên, bị khởi tố về hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
 |
| Ông Vũ Văn Trình, Giám đốc Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Tam Điệp (thứ 2 từ trái sang) bị khởi tố. Ảnh: Công an tỉnh Ninh Bình. |
Diễn biến vụ án cho thấy hồ sơ bệnh án giữ vị trí quan trọng trong quy trình giám định và thanh toán BHYT. Thiết bị có thực sự được sử dụng, kỹ thuật có được thực hiện, người bệnh được điều trị ra sao đều cần được thể hiện chính xác trong hồ sơ. Một khi thông tin trên giấy tờ khác với thực tế, kết quả giám định và thanh toán chi phí cũng đứng trước nguy cơ sai lệch.
Tình trạng bệnh án bị cáo buộc làm sai lệch cũng xuất hiện trong những vụ việc khác. Tại Ninh Bình mới đây, ngày 28/8/2026, Công an tỉnh thông tin về việc khởi tố Vũ Văn Trình, Giám đốc Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Tam Điệp cùng bác sĩ Tạ Minh Vương về hành vi giả mạo trong công tác.
Theo kết quả điều tra ban đầu, hai bị can bị cáo buộc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm sai lệch hồ sơ bệnh án nhằm mục đích vụ lợi. Cơ quan điều tra nhận định hành vi này xâm phạm hoạt động khám chữa bệnh và thanh toán BHYT. Trước đó, ngày 13/8, vụ án giả mạo trong công tác xảy ra tại bệnh viện này đã được khởi tố.
Điểm chung đáng lưu ý từ những vụ việc trên là bệnh án nằm ở vị trí trung tâm trong quá trình xác định chi phí khám chữa bệnh. Chỉ một thông tin bị ghi sai cũng có thể khiến nội dung về kỹ thuật, dịch vụ hoặc quá trình điều trị khác với thực tế. Khi hồ sơ đó tiếp tục được sử dụng để quyết toán, sai lệch ban đầu có thể tác động trực tiếp tới khoản tiền được thanh toán từ quỹ BHYT.
Bảo vệ quỹ BHYT phải bắt đầu từ điểm xuất phát
Quỹ BHYT được hình thành từ nguồn đóng góp của người tham gia, ngân sách Nhà nước và các nguồn theo quy định. Nguồn lực này được sử dụng để chi trả chi phí khám chữa bệnh cho người có thẻ BHYT. Bởi vậy, mỗi khoản thanh toán cần dựa trên dữ liệu chính xác về người bệnh, dịch vụ y tế đã thực hiện và chi phí thực tế phát sinh.
Nguy cơ thất thoát quỹ có thể xuất hiện ngay từ khâu lập hồ sơ nếu bệnh án bị ghi khống, sửa chữa hoặc hợp thức hóa những nội dung không đúng thực tế. Vụ việc tại Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên là ví dụ điển hình, 235 hồ sơ BHYT đã được thanh toán hơn 273,9 triệu đồng, trong khi nội dung liên quan đến việc sử dụng máy tán sỏi laser bị cơ quan điều tra xác định là ghi khống.
Vấn đề trở nên phức tạp bởi hồ sơ bệnh án phải đi qua nhiều khâu trước khi hoàn tất quá trình khám chữa bệnh, giám định và thanh toán. Nếu dữ liệu sai được đưa vào ngay từ đầu, các bước kiểm tra phía sau có nguy cơ tiếp tục dựa trên thông tin thiếu chính xác. Việc phát hiện sai phạm khi đó đòi hỏi đối chiếu đồng thời hồ sơ chuyên môn, thực tế điều trị, tình trạng thiết bị, chỉ định của bác sĩ, thuốc, vật tư và dữ liệu thanh toán.
Thực tế từ các vụ án cho thấy việc làm sai lệch bệnh án có thể xuất phát từ nhiều mục đích. Có trường hợp hồ sơ bị cáo buộc phục vụ việc thanh toán BHYT; trường hợp khác liên quan đến yêu cầu chi trả bảo hiểm thương mại hoặc được sử dụng trong hoạt động tố tụng. Dù phục vụ mục đích nào, điểm chung vẫn là giá trị chuyên môn và pháp lý của bệnh án đã bị lợi dụng để phục vụ lợi ích khác.
Đối với lĩnh vực BHYT, hậu quả cần được đánh giá rộng hơn khoản tiền đã thanh toán sai. Một hồ sơ thiếu trung thực có thể làm sai lệch dữ liệu về chi phí khám chữa bệnh, ảnh hưởng đến giám định, quyết toán và công tác quản lý quỹ. Nếu sai phạm xảy ra trên số lượng lớn hồ sơ hoặc kéo dài trong thời gian dài, số tiền liên quan có thể tăng đáng kể, đồng thời gây khó khăn cho việc kiểm soát nguồn lực y tế.
Các vụ án đã được khởi tố cũng cho thấy trách nhiệm có thể liên quan đến nhiều vị trí trong một cơ sở khám chữa bệnh. Từ người trực tiếp lập, ký hoặc sửa hồ sơ đến người chỉ đạo, quản lý, trách nhiệm cần được cơ quan chức năng xác định dựa trên hành vi, vai trò và mức độ liên quan cụ thể. Việc một cá nhân xuất hiện trong cùng vụ việc không đồng nghĩa với việc phải chịu mức độ trách nhiệm giống những người khác.
Bởi vậy, kiểm soát tính chính xác của hồ sơ bệnh án là một trong những khâu quan trọng để bảo vệ quỹ BHYT. Hồ sơ cần phản ánh trung thực quá trình khám, chẩn đoán và điều trị của người bệnh. Mọi thông tin về kỹ thuật, thuốc, vật tư, dịch vụ y tế và chi phí phải có căn cứ thực tế, có khả năng kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết.
Từ những vụ việc được điều tra thời gian qua, bệnh án có thể xem là một “mắt xích” quan trọng trong cơ chế bảo vệ quỹ BHYT. Khi được lập đầy đủ, chính xác và trung thực, hồ sơ góp phần bảo đảm quyền lợi của người bệnh, hỗ trợ giám định và thanh toán đúng chi phí. Ngược lại, nếu bệnh án bị làm sai lệch, chính điểm xuất phát của quy trình thanh toán có thể trở thành nơi phát sinh sai phạm, kéo theo nguy cơ thất thoát nguồn lực dành cho chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
