![]() |
| Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc – Ảnh: chinhphu.vn. |
Già hóa dân số mở ra cơ hội thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho rằng, Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc là dịp quan trọng để xây dựng những giải pháp chủ động để triển khai thực hiện trong bối cảnh vấn đề già hóa dân số là thách thức rất lớn đối với việc phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, trong đó có những áp lực về y tế, chăm sóc sức khỏe.
Việt Nam hiện có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm 16% tổng dân số. Dự kiến đến năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già và đến năm 2050, người cao tuổi có thể chiếm tới 25% dân số, tức cứ 4 người thì có 1 người cao tuổi. Việt Nam cũng thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh hàng đầu thế giới. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách trong việc chăm sóc và phát huy tiềm năng, vai trò của người cao tuổi.
Thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy, ứng phó với già hóa dân số là thách thức không dễ giải quyết. Những kinh nghiệm thành công cũng như chưa thành công trên thế giới đặt ra cho Việt Nam yêu cầu phải có cách tiếp cận khoa học, toàn diện và những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Bộ trưởng cho rằng, với góc độ về phát triển, già hóa dân số không chỉ tạo ra áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là hệ thống y tế, mà còn mở ra một cơ hội để thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc. Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà thực sự là một nguồn lực quý báu với bề dày tri thức, kinh nghiệm và sẽ tiếp tục đóng góp cho gia đình và xã hội. Nếu có những cơ chế, chính sách và cách tiếp cận phù hợp thì đây là một nguồn lực thực sự rất quý báu.
Để giải quyết những nội dung liên quan đến lĩnh vực y tế, trong thời gian vừa qua, Bộ Y tế với vai trò là cơ quan tham mưu xây dựng chính sách, đặc biệt là triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Chỉ với hơn một năm vừa qua, dưới sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đã có rất nhiều cơ chế, chính sách được tham mưu.
“Chính phủ đã trình Quốc hội nâng mức hưởng bảo hiểm y tế lên 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế đối với người cao tuổi; và đối với người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội thì được hưởng 100% mức này”, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết.
Ngoài ra, hiện nay, người cao tuổi cũng được xác định là đối tượng ưu tiên để địa phương bố trí nguồn lực tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, cập nhật các dữ liệu quản lý về chăm sóc sức khỏe lên hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID. Đây cũng là một chính sách đang tập trung triển khai trong năm 2026 trở đi, người cao tuổi là một trong những đối tượng ưu tiên để các địa phương triển khai đầu tiên chính sách chăm sóc sức khỏe miễn phí này.
Bên cạnh đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 335/2026/NĐ-CP ngày 21/8/2026 liên quan đến quy định về chính sách hỗ trợ giúp cho đối tượng được chăm sóc nuôi dưỡng của các cơ sở chính sách xã hội. Nghị định số 395/2026/NĐ-CP ngày 23/10/2026 liên quan đến hoạt động quản lý cơ sở trợ giúp xã hội. Đây là những cơ sở để thúc đẩy việc phát triển thị trường dưỡng lão một cách chuyên nghiệp và an toàn.
Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 13/10/2020 phê duyệt Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, đồng thời đẩy mạnh sự kết hợp hiệu quả giữa y tế cơ sở và các cơ sở trợ giúp xã hội để nâng cao chất lượng toàn diện cho công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
“Hiện nay chúng ta có khoảng 14,1 triệu người cao tuổi đang tham gia bảo hiểm y tế và được khám sức khỏe định kỳ. Mạng lưới chuyên khoa đã mở rộng đến hơn 100 bệnh viện trên cả nước. Các chính sách xã hội hiện có khoảng 4,5 triệu người cao tuổi đang được hưởng bảo hiểm xã hội và các trợ cấp xã hội định kỳ hằng tháng. Có thể nói đây là những chính sách về an sinh xã hội rất quan trọng để hỗ trợ cho người cao tuổi trong triển khai thực hiện các chính sách bảo đảm an ninh tuổi già”, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh.
Thực hiện cơ chế đặt hàng, tháo gỡ gỡ các điểm nghẽn
Cũng theo lãnh đạo Bộ Y tế, bên cạnh những mặt làm được thì vẫn còn rất nhiều thách thức liên quan đến việc triển khai các chính sách đối với người cao tuổi. Để giải quyết những vấn đề này, Bộ trưởng cũng cho biết, ngay cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, Bộ Y tế sẽ trình Chính phủ báo cáo Quốc hội hoàn thiện, sửa đổi Luật Người cao tuổi. Những nội dung chính sách của Đề án kinh tế bạc (đang được Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì xây dựng) sẽ được thể chế hóa trong Luật Người cao tuổi.
Trong đó, Bộ Y tế tập trung một số nhóm giải pháp trọng tâm như: Các chính sách an sinh xã hội toàn diện cho người cao tuổi; Các nhóm chính sách về cơ chế phát triển hệ thống chăm sóc đối với người cao tuổi; Cơ chế chính sách phát triển kinh tế bạc, trong đó trọng tâm là các chính sách về dịch vụ, sản phẩm, công nghệ phục vụ cho người cao tuổi, vấn đề việc làm, chuyển đổi số, xây dựng môi trường sống an toàn và phát huy vai trò chủ động của người cao tuổi trong việc phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và đất nước.
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh đến việc phát triển mạng lưới y tế cơ sở cũng như hệ thống các bệnh viện lão khoa để phát huy việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Hiện nay cả nước có khoảng 100 bệnh viện có khoa lão và một số bệnh viện lão khoa, do đó cần phải nâng cao năng lực lĩnh vực này trong thời gian tới. Việc phát triển y tế cơ sở gắn với chăm sóc người cao tuổi ngay tại địa bàn, cùng với Hội Người cao tuổi để chăm sóc ngay tại khu dân cư cũng đã được Chính phủ chỉ đạo cho ngành y tế để nâng cấp và nâng cao năng lực.
Đề cập đến chính sách đất đai, Bộ trưởng cho biết: Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã ưu tiên đất sạch cho việc phát triển y tế, trong đó có hệ thống dưỡng lão; tuy nhiên, đây vẫn là nút thắt gây nhiều khó khăn, kể cả việc chuyển đổi mục đích quy hoạch sử dụng đất cũng như giao đất sạch. Hiện nay các doanh nghiệp làm vẫn phải triển khai thực hiện giải phóng mặt bằng, đồng thời phải làm các thủ tục như bình thường, không khác gì các dự án khác.
Về vấn đề vay vốn cũng như các ngành nghề doanh nghiệp khác, theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, chưa có cơ chế ưu đãi riêng; nếu tháo được những điểm nghẽn, có cơ chế thúc đẩy thì doanh nghiệp – những người rất nhạy bén về thị trường, về sản phẩm – sẽ phát huy được.
“Phải có cơ chế đặt hàng để bảo đảm cho Hội Người cao tuổi, đại diện của các đơn vị người cao tuổi có những cơ chế mang tính chất ổn định, chính thức, chứ không phải chỉ là nhất thời hoặc tự vận động. Đây là việc rất quan trọng, bởi vì người cao tuổi phát huy trí tuệ, kinh nghiệm trong rất nhiều lĩnh vực, từ hoàn thiện thể chế, khoa học, kinh tế... Doanh nghiệp người cao tuổi cũng rất nhiều, cần phải có những cơ chế rất cụ thể”, Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.