 |
| Một số cơ sở khám, chữa bệnh, bao gồm cả bệnh viện chuyên sâu, bệnh viện có kỹ thuật cao, ghi nhận mức chi phí BHYT tăng liên tục qua nhiều kỳ. |
Chi phí khám, chữa bệnh BHYT gia tăng ở nhiều địa phương
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát thanh toán BHXH, BHYT điện tử (BHXH Việt Nam), trong 10 tháng đầu năm 2026, công tác tổ chức thực hiện chính sách BHYT tiếp tục được triển khai đồng bộ, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng của người dân. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng số lượt khám, chữa bệnh, chi phí đề nghị thanh toán từ các cơ sở y tế cũng tăng đáng kể, đòi hỏi công tác giám định, kiểm soát chi phí phải được thực hiện chặt chẽ, chủ động và có trọng tâm, trọng điểm.
Tính đến hết tháng 10/2026, cả nước ghi nhận 168,1 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, tăng 6,1 triệu lượt, tương đương 3,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng chi phí các cơ sở khám, chữa bệnh đề nghị thanh toán đạt 150.600 tỷ đồng, tăng 15.982 tỷ đồng so với cùng kỳ. Tỷ lệ sử dụng dự toán chi khám, chữa bệnh BHYT toàn quốc đạt 96,6%, với số dự toán còn lại khoảng 5.291 tỷ đồng.
Đáng chú ý, một số địa phương đã sử dụng hết hoặc vượt dự toán được giao. Trong đó, Cà Mau có tỷ lệ sử dụng dự toán cao nhất, đạt 106,814%; tiếp đến là Quảng Ninh (101,638%), Thanh Hóa (100,436%), Sơn La (99,723%) và Đắk Lắk (99,346%). Trên phạm vi cả nước, có 14 tỉnh, thành phố có tỷ lệ sử dụng dự toán cao hơn mức bình quân chung và 20 địa phương thấp hơn mức này.
Những con số trên cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường theo dõi, phân tích diễn biến chi phí khám, chữa bệnh BHYT tại từng địa phương, từng cơ sở y tế, qua đó kịp thời xác định nguyên nhân gia tăng chi phí và triển khai các giải pháp kiểm soát phù hợp.
Qua phân tích dữ liệu, cơ quan BHXH ghi nhận chi phí tại một số nhóm dịch vụ có biến động đáng chú ý, tập trung vào xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thuốc và ngày giường điều trị. Một số cơ sở khám, chữa bệnh, bao gồm cả bệnh viện chuyên sâu, bệnh viện có kỹ thuật cao, ghi nhận mức chi phí BHYT tăng liên tục qua nhiều kỳ.
Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác giám định không chỉ dừng ở việc kiểm tra hồ sơ, chứng từ thanh toán mà cần đi sâu phân tích cơ cấu chi phí, tần suất chỉ định dịch vụ kỹ thuật, sử dụng thuốc và tình hình điều trị tại từng cơ sở khám, chữa bệnh. Trên cơ sở đó, xác định rõ những khoản chi có dấu hiệu bất thường để tập trung kiểm tra, làm rõ nguyên nhân, tránh kiểm soát dàn trải, thiếu hiệu quả.
Trong công tác quản lý chi phí thuốc, việc rà soát, cập nhật giá đã mang lại những kết quả tích cực. Theo báo cáo, có 710 mặt hàng thuốc được điều chỉnh giảm giá, với tổng số tiền giảm khoảng 302,1 tỷ đồng. Trong đó, Hà Nội ghi nhận mức giảm lớn nhất, đạt 172,8 tỷ đồng; TP. Hồ Chí Minh giảm 47,5 tỷ đồng.
Kết quả này cho thấy việc theo dõi, rà soát giá thuốc có ý nghĩa quan trọng trong tiết kiệm chi phí khám, chữa bệnh, nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ BHYT mà vẫn bảo đảm nhu cầu điều trị của người bệnh.
Bên cạnh đó, kết quả phân tích nhóm thuốc có giá cao, được sử dụng phổ biến trong 9 tháng đầu năm 2026 cũng cho thấy tiềm năng tiết kiệm chi phí thông qua việc lựa chọn thuốc có giá hợp lý hơn, trên cơ sở bảo đảm yêu cầu về hoạt chất, tác dụng điều trị và chỉ định chuyên môn.
Việc thực hiện cấp thuốc dài ngày đối với người mắc bệnh mạn tính theo quy định cũng được đánh giá là giải pháp cần tiếp tục triển khai hiệu quả. Không chỉ góp phần giảm số lượt tái khám không cần thiết, giải pháp này còn giúp người bệnh tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, đồng thời giảm áp lực cho các cơ sở khám, chữa bệnh.
Tuy nhiên, công tác giám định, kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh BHYT vẫn còn những vấn đề cần khắc phục. Việc phân tích nguyên nhân gia tăng chi phí tại một số cơ sở khám, chữa bệnh chưa thực sự đi vào chiều sâu; một số vướng mắc trong thanh toán chi phí chẩn đoán hình ảnh không in phim chưa được giải quyết triệt để. Công tác kiểm soát chỉ định xét nghiệm, sử dụng ngày giường và các dịch vụ kỹ thuật cũng cần tiếp tục được tăng cường, bảo đảm phù hợp với quy định và yêu cầu chuyên môn.
Trên cơ sở dữ liệu giám định, Trung tâm Kiểm soát thanh toán BHXH, BHYT điện tử và Ban Thực hiện chính sách BHYT đã xác định những nhóm dịch vụ, cơ sở khám, chữa bệnh có mức gia tăng chi phí đáng chú ý, đồng thời hướng dẫn BHXH các địa phương tập trung phân tích, giám định, làm rõ nguyên nhân. Đối với các khoản chi phí tăng cao hơn bình quân chung, BHXH các tỉnh cần chủ động phối hợp với cơ sở y tế rà soát, đánh giá, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
 |
| Tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả dữ liệu từ Hệ thống thông tin giám định BHYT để phục vụ công tác phân tích, cảnh báo và kiểm soát chi phí. |
Chủ động nhận diện nguy cơ, nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ BHYT
Tại Hội nghị trực tuyến đánh giá tình hình thực hiện chính sách BHYT 10 tháng năm 2026, triển khai nhiệm vụ 2 tháng cuối năm mới đây, đại diện BHXH các tỉnh, thành phố đã trao đổi về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách BHYT, nhất là công tác giám định, thanh toán và kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh. Các đơn vị nghiệp vụ thuộc BHXH Việt Nam đã trực tiếp giải đáp, hướng dẫn tháo gỡ các vấn đề phát sinh, tập trung vào việc nâng cao chất lượng giám định, rà soát quy trình, tiêu chuẩn chuyên môn, kiểm soát sử dụng thuốc, vật tư y tế và dịch vụ kỹ thuật, bảo đảm thanh toán đúng quy định.
Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Đức Hòa yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát toàn diện việc thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp về giám định và kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh BHYT theo chỉ đạo của BHXH Việt Nam.
Theo đó, BHXH các tỉnh, thành phố phải thực hiện nghiêm công tác giám định tập trung, bảo đảm thống nhất về quy trình, phương pháp và căn cứ thực hiện. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả dữ liệu từ Hệ thống thông tin giám định BHYT để phục vụ công tác phân tích, cảnh báo và kiểm soát chi phí; thực hiện bổ sung dự toán, thanh quyết toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT đúng thời hạn và quy định.
Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa nhấn mạnh, việc kiểm soát chi phí khám, chữa bệnh BHYT phải xuất phát từ phân tích dữ liệu, nhận diện đúng nguy cơ, xác định rõ nhóm chi phí và cơ sở khám, chữa bệnh cần tập trung giám định, thay vì triển khai dàn trải, hình thức.
Đối với những nhóm dịch vụ có mức chi tăng cao hoặc xuất hiện các chỉ số bất thường, BHXH địa phương cần chủ động phân tích, đối chiếu dữ liệu, đánh giá nguyên nhân phát sinh, từ đó lựa chọn biện pháp giám định, kiểm tra phù hợp. Đặc biệt, cần chú trọng những cơ sở khám, chữa bệnh có chi phí BHYT tăng liên tục qua nhiều kỳ, có sự biến động lớn về cơ cấu chi phí hoặc tần suất sử dụng dịch vụ kỹ thuật.
Đối với các cơ sở khám, chữa bệnh có mức gia tăng chi phí lớn hoặc phát sinh nhiều chỉ số bất thường, BHXH địa phương cần chủ động làm việc trực tiếp với cơ sở y tế để phân tích, xác định nguyên nhân, làm rõ các yếu tố tác động đến chi phí. Trường hợp phát hiện những nội dung chưa phù hợp, phải yêu cầu giải trình, phối hợp chấn chỉnh, khắc phục kịp thời, bảo đảm việc chỉ định, sử dụng và thanh toán các dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT đúng quy định.
