![]() |
| Tiện ích an sinh số ngày càng mở rộng. Ảnh AI minh họa. |
Sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử giúp người lao động giảm thủ tục, bảo vệ quyền lợi
Một chiếc điện thoại thông minh đang dần thay thế nhiều giấy tờ quen thuộc trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách an sinh xã hội. Với người lao động, sự thay đổi thể hiện rõ khi đi khám chữa bệnh, kiểm tra thông tin bảo hiểm hoặc thực hiện thủ tục hưởng các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), những công việc trước đây thường gắn với hồ sơ giấy.
Ngày 3/2/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 09/2026/TT-BTC ngày 3/2/2026, quy định việc tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử. Theo quy định, các giấy tờ điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, được sử dụng trong giải quyết chế độ BHXH, BHTN và khám chữa bệnh BHYT theo phạm vi quyền lợi của người tham gia.
Điểm đáng chú ý là người tham gia có thể tiếp nhận, sử dụng sổ BHXH và thẻ BHYT điện tử thông qua tài khoản VNeID mức độ 2, ứng dụng VssID hoặc thư điện tử. Khi người lao động xuất trình sổ BHXH điện tử hợp lệ, cơ quan giải quyết chế độ không được yêu cầu bổ sung sổ giấy. Quy định tương tự được áp dụng với thẻ BHYT điện tử tại cơ sở khám chữa bệnh.
Theo BHXH Việt Nam, sổ BHXH điện tử được tạo lập trên cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, gắn với mã số BHXH duy nhất của người tham gia. Thông tin được lưu trữ, cập nhật trong kho dữ liệu điện tử, tạo điều kiện cho việc quản lý quá trình đóng, hưởng bảo hiểm. Đây là cơ sở quan trọng để người lao động chủ động kiểm tra quyền lợi của bản thân.
Đối với người thường xuyên thay đổi nơi làm việc, việc số hóa hồ sơ BHXH có ý nghĩa thiết thực. Dữ liệu được quản lý tập trung giúp hạn chế nguy cơ thất lạc giấy tờ, tạo thuận lợi khi đối chiếu quá trình tham gia bảo hiểm. Người lao động cũng có thêm điều kiện phát hiện thông tin chưa chính xác, đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, điều chỉnh để bảo đảm quyền lợi lâu dài.
Hiệu quả của thẻ BHYT điện tử đã được ghi nhận qua trải nghiệm thực tế của người dân. Tại Hà Nội, chị Nguyễn Thị Dung, phường Bồ Đề nhận thấy rõ sự thuận tiện khi tích hợp thông tin BHYT và lịch sử khám chữa bệnh trên điện thoại. “Trước đây, mỗi lần đi khám cần chuẩn bị nhiều giấy tờ, còn hiện nay việc sử dụng ứng dụng điện tử giúp đơn giản hóa khâu tiếp nhận, giảm nỗi lo quên hoặc thất lạc thẻ bảo hiểm”, chị Dũng chia sẻ.
Những trải nghiệm này cho thấy giá trị của chuyển đổi số an sinh nằm ở những thay đổi gần gũi với đời sống. Người lao động giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ, người cao tuổi thuận tiện hơn khi đi khám định kỳ, cơ sở y tế có thêm công cụ xác thực thông tin. Hiệu quả phục vụ được cải thiện khi dữ liệu giữa các hệ thống được kết nối chính xác và thông suốt.
Tại Hà Nội, số liệu đến hết tháng 10/2026 cho thấy thành phố có 2.786.801 người tham gia BHXH bắt buộc, chiếm 48,69% lực lượng lao động trong độ tuổi. Số người tham gia BHXH tự nguyện đạt 154.253 người, trong khi BHYT bao phủ 8.843.862 người, tương đương 96,5% dân số. Quy mô này cho thấy nhu cầu rất lớn đối với các tiện ích bảo hiểm điện tử.
Việc ứng dụng dữ liệu số còn tạo điều kiện cải thiện chất lượng giải quyết chế độ BHTN. Khi thông tin về thời gian tham gia, quá trình đóng bảo hiểm được cập nhật đầy đủ, cơ quan chức năng có cơ sở thuận lợi hơn để đối chiếu hồ sơ. Đối với người lao động mất việc, rút ngắn thời gian xác minh thông tin là yếu tố quan trọng giúp tiếp cận chính sách hỗ trợ kịp thời.
Kết nối dữ liệu an sinh, mở rộng tiện ích phục vụ hàng triệu người dân
Chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh đang bước sang giai đoạn phát triển mới khi VNeID được mở rộng vai trò kết nối các dịch vụ thiết yếu. Theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, tài khoản giao dịch điện tử thuộc 12 lĩnh vực phải thực hiện liên kết, xác thực với tài khoản định danh điện tử, góp phần hình thành hệ thống giao dịch số thống nhất, an toàn và thuận tiện hơn cho người sử dụng.
Theo lộ trình, tài khoản thuộc diện áp dụng được tạo lập trước ngày 28/9/2026, ngoại trừ lĩnh vực ngân hàng, phải hoàn thành liên kết, xác thực trước ngày 31/12/2026. Riêng tài khoản giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng có thời hạn đến trước ngày 30/6/2027. Quy định hướng tới tăng cường xác thực danh tính, hạn chế giả mạo và nâng cao an toàn giao dịch trên môi trường số.
Trong lĩnh vực an sinh, tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID cho phép người dân tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, lương hưu và những khoản chi trả hợp pháp khác. Tiện ích này tạo thêm lựa chọn nhận tiền, góp phần giảm giao dịch trực tiếp và nâng cao tính minh bạch trong quá trình tổ chức chi trả.
Quy mô triển khai chính sách bảo hiểm trên cả nước cho thấy tiềm năng lớn của hệ sinh thái an sinh số. Theo BHXH Việt Nam, đến hết tháng 9, cả nước có 22,64 triệu người tham gia BHXH, 18,06 triệu người tham gia BHTN và 98,64 triệu người tham gia BHYT. Đây là những nhóm đối tượng có nhu cầu sử dụng thường xuyên các dịch vụ bảo hiểm điện tử.
Cùng kỳ, toàn hệ thống đã giải quyết hơn 7,11 triệu lượt hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe; 600.739 người được giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp. Các cơ sở y tế tiếp nhận khoảng 148 triệu lượt khám chữa bệnh BHYT, với số tiền đề nghị thanh toán 133.306 tỷ đồng. Khối lượng giao dịch lớn đặt ra yêu cầu tiếp tục hiện đại hóa công tác quản lý và giải quyết chế độ.
Đáng chú ý, trong kỳ chi trả tháng 10/2026, hơn 3,56 triệu người hưởng chế độ BHXH hằng tháng đã được chi trả, với gần 96% nhận tiền qua phương thức không dùng tiền mặt. Đây là kết quả phản ánh sự chuyển dịch trong phương thức thụ hưởng an sinh, tạo nền tảng thuận lợi cho việc mở rộng các tiện ích thanh toán điện tử và kết nối tài khoản hưởng an sinh trên VNeID.
Trong hoạt động khám chữa bệnh, BHXH Việt Nam cho biết đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư kể khi triển khai Đề án 06. Đến hết tháng 9/2026, toàn bộ cơ sở khám chữa bệnh BHYT trên cả nước đã triển khai tiếp nhận người bệnh bằng căn cước công dân và ứng dụng VNeID, tạo điều kiện giảm giấy tờ tại khâu đăng ký khám bệnh.
Để an sinh số đến gần hơn với mọi người dân
Ở góc độ thực tiễn, những tiện ích này đặc biệt có ý nghĩa đối với người cao tuổi, lao động làm việc xa nơi cư trú và người thường xuyên sử dụng dịch vụ y tế. Việc có thể xuất trình thông tin BHYT điện tử giúp hạn chế tình trạng phải quay về lấy thẻ giấy, đồng thời tạo điều kiện cho cơ sở khám chữa bệnh tra cứu thông tin người tham gia trên hệ thống dữ liệu bảo hiểm.
Tuy nhiên, việc mở rộng an sinh số cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm khả năng tiếp cận bình đẳng giữa các nhóm dân cư. Người lao động lớn tuổi, người dân vùng sâu, vùng xa hoặc chưa sử dụng thành thạo điện thoại thông minh vẫn cần được hướng dẫn trực tiếp. Các cơ quan chức năng cần duy trì phương thức hỗ trợ phù hợp, tránh để khó khăn về công nghệ trở thành rào cản tiếp cận quyền lợi bảo hiểm.
Dưới góc độ quản trị dữ liệu, việc sử dụng thống nhất mã định danh cá nhân và kết nối các cơ sở dữ liệu có thể giúp giảm tình trạng thông tin sai lệch, trùng lặp hồ sơ. Song song với mở rộng tiện ích, yêu cầu bảo mật dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn tài khoản và phòng ngừa hành vi giả mạo trên môi trường số cần được đặt ở vị trí quan trọng trong quá trình triển khai.
Thực tế cho thấy, giá trị của chuyển đổi số an sinh cần được đo bằng sự thuận tiện khi người lao động sử dụng dịch vụ, khả năng giải quyết chế độ đúng hạn và mức độ bảo vệ quyền lợi của người tham gia. Khi thông tin được cập nhật chính xác, các thủ tục được đơn giản hóa, người dân sẽ có thêm điều kiện chủ động theo dõi và thụ hưởng chính sách bảo hiểm.
Với nền tảng dữ liệu ngày càng hoàn thiện, sổ BHXH điện tử, thẻ BHYT điện tử và tài khoản hưởng an sinh trên VNeID đang mở rộng khả năng tiếp cận chính sách trong đời sống hằng ngày. Đây là hướng đi quan trọng để xây dựng hệ thống an sinh hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân thuận tiện hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN.