Tăng hiệu quả bảo vệ quyền lợi người lao động từ công tác phối hợp

Tòa án nhân dân khu vực 3 đưa vụ việc ra xét xử. Ảnh: BH

Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 3, TP. Hồ Chí Minh, tuyên buộc Công ty TNHH Vạn Xuân FMCG Investment thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH hơn 3 tỷ đồng cho người lao động.

Đây là vụ việc đáng chú ý trong thực hiện cơ chế thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công cộng theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Từ một vụ kiện cụ thể

Theo hồ sơ vụ việc, Công ty TNHH Vạn Xuân FMCG Investment có 19 người lao động, còn nợ BHXH bắt buộc kéo dài, tính đến ngày 31/7/2026 là hơn 3 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, doanh nghiệp trình bày gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhà máy đã đóng cửa từ đầu năm 2026 và đề nghị được trả góp khoản nợ với mức tối thiểu 200 triệu đồng mỗi tháng.

Sau khi xem xét hồ sơ, tài liệu, chứng cứ và ý kiến của các bên, Tòa án nhân dân khu vực 3 đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 3.

Theo phán quyết, Tòa án buộc doanh nghiệp nộp khoản tiền còn nợ tại BHXH cơ sở Bình Tiên. Đồng thời, doanh nghiệp phải tiếp tục chịu khoản tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp chậm đóng và số ngày chậm đóng kể từ ngày 1/8/2026 cho đến khi thực hiện xong nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Kết quả xét xử không chỉ giải quyết một vụ việc cụ thể mà còn cho thấy vai trò của cơ chế phối hợp giữa cơ quan thực hiện chính sách BHXH và cơ quan bảo vệ pháp luật trong xử lý vi phạm, bảo vệ quyền lợi người lao động.

Đáng chú ý, vụ kiện được thực hiện trong khuôn khổ Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công cộng. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 tại các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Việc áp dụng cơ chế khởi kiện trong lĩnh vực BHXH mở thêm phương thức bảo vệ quyền lợi người lao động đối với những trường hợp doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH kéo dài. Qua đó, trách nhiệm thực hiện pháp luật của người sử dụng lao động được đặt trong mối liên hệ với quyền thụ hưởng chính sách của người lao động và lợi ích công cộng.

Đại diện BHXH cơ sở Bình Tiên trao đổi tại phiên tòa. Ảnh: BH

Chủ động phối hợp, cung cấp thông tin

Để vụ việc được xem xét, xử lý, BHXH cơ sở Bình Tiên đã chủ động rà soát, theo dõi tình hình đóng BHXH của doanh nghiệp, cung cấp thông tin và phối hợp với VKSND khu vực 3.

Ngày 7/10/2026, BHXH cơ sở Bình Tiên có Công văn số 1399/BHXH gửi VKSND khu vực 3, đề nghị thực hiện quyền khởi kiện đối với Công ty TNHH Vạn Xuân FMCG Investment.

Trong văn bản, BHXH cơ sở Bình Tiên viện dẫn các quy định của Luật BHXH năm 2024, Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-KTNN-TTCP cùng các cơ quan liên quan hướng dẫn thi hành Nghị quyết. Đồng thời, đơn vị căn cứ Quy chế phối hợp số 649/QCPH-VKSND-BHXH ngày 29/6/2026 giữa VKSND khu vực 3 với BHXH cơ sở Chợ Lớn, BHXH cơ sở Bình Tiên và BHXH cơ sở Bình Thới để đề nghị xem xét khởi kiện.

Theo quy định của Luật BHXH năm 2024, cơ quan BHXH có trách nhiệm đôn đốc bằng văn bản, công khai thông tin và gửi thông tin vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền. Việc khởi kiện thuộc thẩm quyền của VKSND theo cơ chế thí điểm tại Nghị quyết số 205/2025/QH15. Trên cơ sở xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, BHXH cơ sở Bình Tiên đã chủ động chuyển thông tin, hồ sơ, đề nghị Viện Kiểm sát xem xét thực hiện quyền khởi kiện nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Không chỉ riêng vụ việc này, BHXH cơ sở Bình Tiên còn phối hợp với VKSND khu vực 3 chuyển hồ sơ một số đơn vị khác để xem xét khởi kiện, với tổng số tiền nợ BHXH hơn 20,95 tỷ đồng. Trong đó, Công ty cổ phần Ba Huân có số tiền nợ BHXH hơn 8,66 tỷ đồng; Công ty TNHH một thành viên chế biến thực phẩm xuất khẩu Hùng Vương nợ hơn 4,32 tỷ đồng. Các đơn vị còn lại gồm Công ty cổ phần Thương mại Dịch vụ Phát triển Trường Thịnh Phát, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại B.P, Công ty TNHH MTV in Thành Nghĩa và Công ty cổ phần TM-ĐT Tín Thương.

Công tác tuyên truyền, đối thoại được BHXH cơ sở Bình Tuyên chủ động thực hiện. Ảnh: BH

Theo bà Đỗ Thị Thu, Giám đốc BHXH cơ sở Bình Tiên, thời gian qua, công tác phối hợp giữa cơ quan BHXH, VKSND và Tòa án nhân dân các khu vực đã mang lại những chuyển biến trong công tác giảm nợ quỹ, ngăn ngừa và xử lý hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH.

Thông qua việc tổ chức làm việc trực tiếp với các đơn vị chậm đóng, nhiều doanh nghiệp đã nhận thức rõ hơn về trách nhiệm và chế tài pháp lý, từ đó chủ động khắc phục tiền nợ. Đối với những đơn vị chậm đóng kéo dài, việc cơ quan BHXH chuyển hồ sơ đến VKSND để xem xét khởi kiện là giải pháp cần thiết, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động tại doanh nghiệp vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các đơn vị sử dụng lao động.

Phối hợp liên ngành, tăng cường phòng ngừa từ cơ sở

Bà Đỗ Thị Thu cho biết, thời gian qua công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách và đối thoại với doanh nghiệp được BHXH cơ sở Bình Tiên chú trọng. Đây là khâu quan trọng nhằm giúp đơn vị sử dụng lao động hiểu rõ trách nhiệm, nghĩa vụ đóng BHXH, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách, hạn chế phát sinh nợ đọng kéo dài.

Thực tế cho thấy, không phải mọi trường hợp chậm đóng đều có cùng nguyên nhân và tính chất. Việc trực tiếp làm việc với doanh nghiệp giúp cơ quan BHXH nắm bắt tình hình, xác định khó khăn, vướng mắc, đồng thời thông tin rõ về trách nhiệm pháp lý và những ảnh hưởng của việc chậm đóng đối với quyền lợi người lao động. Với những đơn vị có khả năng khắc phục, công tác vận động, đôn đốc được thực hiện; đối với trường hợp kéo dài, không thực hiện nghĩa vụ, việc phối hợp chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền là bước tiếp theo trong quá trình xử lý.

Song song với phối hợp cùng Viện Kiểm sát, BHXH cơ sở Bình Tiên cũng tăng cường phối hợp với lực lượng Công an trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm về BHXH, BHYT.

Ngày 7/10/2026, BHXH cơ sở Bình Tiên ký kết Quy chế phối hợp với Công an 4 phường gồm Bình Tiên, Bình Tây, Bình Phú và Phú Lâm. Hoạt động này nhằm cụ thể hóa Kế hoạch phối hợp số 4262/KHPH-CATP-BHXH ngày 3/6/2026 giữa Công an TP. Hồ Chí Minh và BHXH Thành phố về thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT.

Chương trình phối hợp giữa BHXH cơ sở Bình Tiên và Công an các phường phát huy hiệu quả. Ảnh: BH

Thông qua quy chế, các bên tăng cường trao đổi thông tin, nắm bắt tình hình tại địa bàn, phối hợp xác minh và xử lý những trường hợp có dấu hiệu vi phạm theo thẩm quyền. Sự phối hợp này tạo điều kiện để công tác quản lý, đôn đốc thu hồi nợ bảo hiểm được kết nối với hoạt động xác minh, xử lý của các cơ quan chức năng, nhất là đối với những trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Theo Giám đốc BHXH cơ sở Bình Tiên Đỗ Thị Thu, tính đến tháng 9/2026, tổng số tiền nợ quỹ BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp thuộc đơn vị phụ trách thu là 61,8 tỷ đồng, chiếm 5,08%. Với quy mô nợ này, việc tăng cường phối hợp liên ngành, kết hợp tuyên truyền, vận động với các biện pháp xử lý theo thẩm quyền có ý nghĩa quan trọng trong quản lý thu, hạn chế phát sinh nợ mới và tập trung giải quyết các khoản nợ kéo dài.

Từ góc độ phối hợp tại địa bàn, Thượng tá Nguyễn Minh Thơ, Trưởng Công an phường Bình Tây, cho rằng hiệu quả phối hợp cần được thể hiện ở việc doanh nghiệp thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm; người lao động được bảo đảm quyền lợi; các hành vi vi phạm như nợ đọng, trốn đóng, đóng BHXH không đầy đủ được kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và xử lý theo quy định.

Theo Thượng tá Nguyễn Minh Thơ, BHXH, BHYT là những chính sách trực tiếp gắn với việc làm, thu nhập, chăm sóc sức khỏe và các chế độ an sinh của người lao động. Vì vậy, việc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng BHXH không chỉ là trách nhiệm theo quy định pháp luật mà còn là một phần trong bảo đảm an sinh cho người lao động.

Thực tiễn tại BHXH cơ sở Bình Tiên cho thấy, hiệu quả phối hợp liên ngành không chỉ được thể hiện qua việc ký kết các quy chế mà quan trọng hơn là khả năng triển khai thành những hoạt động cụ thể: từ tuyên truyền, đối thoại, đôn đốc doanh nghiệp đến rà soát, cung cấp thông tin và chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền xử lý. Mỗi cơ quan thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình, đồng thời phối hợp trong quá trình giải quyết vụ việc, tạo sự liên kết giữa quản lý chính sách và thực thi pháp luật.

Từ phòng ngừa đến xử lý vi phạm, mục tiêu xuyên suốt của công tác phối hợp vẫn là bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động, nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và góp phần thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các chính sách an sinh xã hội.