Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội Thành phố thu hồi gần 15 tỷ đồng tiền trợ cấp thất nghiệp (TCTN) của 1.765 người lao động khai báo nhận không đúng quy định. Đáng chú ý, không ít trường hợp đã có việc làm mới nhưng vẫn tiếp tục nhận trợ cấp do không khai báo hoặc không nắm rõ quy định.
 |
| Khi làm thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp, người lao động được cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh tư vấn, phổ biến các quy định pháp luật. Ảnh: Phạm Thọ |
Thu hồi tiền đã hưởng sai quy định
Cuối tháng 10/2026, chị Mai (người lao động tại TP. Hồ Chí Minh) bất ngờ nhận được thông báo phải hoàn trả một tháng tiền trợ cấp thất nghiệp đã nhận trước đó. Khoản tiền bị thu hồi là 7 triệu đồng, tương ứng với tháng 8/2026 - tháng cuối cùng trong thời gian chị được giải quyết hưởng TCTN.
Trước đó, sau khi nghỉ việc, chị Mai làm thủ tục hưởng TCTN trong 4 tháng, từ tháng 4 đến tháng 8/2026. Trong thời gian này, chị tìm được công việc mới và bắt đầu làm việc tại một doanh nghiệp từ tháng 8. Tuy nhiên, do nghĩ mình vẫn đang trong thời gian thử việc, chưa chính thức được công ty tiếp nhận nên chị không thông báo với Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh về việc đã có việc làm.
Trong khi đó, doanh nghiệp mới đã lập danh sách báo tăng lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) cho chị từ tháng 8/2026. Điều này khiến thời gian tham gia BHXH bắt buộc của chị trùng với thời gian hưởng TCTN.
Sự việc được phát hiện khi BHXH TP. Hồ Chí Minh rà soát dữ liệu, đối chiếu thời gian tham gia BHXH của người lao động với thời gian hưởng TCTN. Qua đó, cơ quan BHXH phát hiện trường hợp chị Mai đã có việc làm mới nhưng vẫn tiếp tục nhận trợ cấp.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh đã phối hợp xác minh, làm việc trực tiếp với người lao động để làm rõ nguyên nhân. Tại buổi làm việc, chị Mai thừa nhận đã đi làm từ tháng 8/2026 nhưng không khai báo vì nghĩ công ty vẫn đang trong giai đoạn thử việc. Trong khi đó, chị vẫn nhận khoản TCTN 7 triệu đồng/tháng.
Sau khi được cán bộ Trung tâm giải thích về quy định pháp luật, chị Mai đã đồng ý hoàn trả toàn bộ số tiền hưởng sai.
“Do chưa hiểu đúng quy định pháp luật nên tôi đã để xảy ra tình trạng này. Dù vậy, ngay khi nhận được yêu cầu, tôi đã hoàn trả đầy đủ khoản tiền đã hưởng sai quy định”, chị Mai chia sẻ.
Trường hợp của chị Mai cho thấy một thực tế không ít người lao động chưa hiểu đầy đủ quy định về thời điểm chấm dứt hưởng TCTN khi tìm được việc làm mới. Một số người cho rằng chỉ khi ký hợp đồng chính thức hoặc kết thúc thời gian thử việc mới phải thông báo. Tuy nhiên, cách hiểu này có thể khiến người lao động rơi vào tình trạng hưởng trợ cấp không đúng quy định.
Theo Điều 19 Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về BHTN, người lao động bị chấm dứt hưởng TCTN khi có việc làm và thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Khi có việc làm mới, người lao động phải thông báo cho Trung tâm Dịch vụ việc làm trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng lao động để thực hiện thủ tục chấm dứt hưởng trợ cấp và bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) mà chưa hưởng TCTN.
Tuy nhiên, bên cạnh những người lao động do chưa nắm rõ quy định còn có nhiều trường hợp biết rõ quy định nhưng cố tình “ém” thông tin để tiếp tục nhận TCTN. Chỉ khi cơ quan BHXH rà soát trên hệ thống dữ liệu mới được phát hiện. Dù nguyên nhân là gì, khi khoản trợ cấp được xác định chi trả không đúng, người lao động vẫn phải hoàn trả số tiền đã nhận.
Theo ông Hồ Hải Luận, Trưởng Phòng Kiểm tra BHXH TP. Hồ Chí Minh, dù người lao động cố ý hay vô tình do không hiểu quy định pháp luật mà tiếp tục nhận TCTN khi đã có việc làm mới thì đều phải hoàn trả khoản tiền hưởng sai.
Không chỉ phải nộp lại tiền, người lao động còn có thể mất quyền bảo lưu thời gian đóng BHTN do không thông báo trong thời hạn quy định và bị xử phạt vi phạm hành chính.
Cụ thể, điểm c khoản 1 Điều 47 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định người đang hưởng TCTN nhưng không thông báo với tổ chức dịch vụ việc làm công khi có việc làm mới có thể bị phạt tiền từ 1-2 triệu đồng. Quy định này cũng áp dụng đối với các trường hợp thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, dân quân thường trực; hưởng lương hưu hằng tháng hoặc đi học tập có thời hạn trên 12 tháng.
Thu hồi gần 15 tỷ đồng vi phạm, phối hợp đảm bảo quỹ bảo hiểm thất nghiệp
Trường hợp của chị Mai không phải cá biệt. Qua công tác rà soát, đối chiếu dữ liệu giữa cơ quan BHXH và Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh, nhiều trường hợp người lao động đã có việc làm nhưng vẫn tiếp tục nhận TCTN được phát hiện và xử lý.
 |
| Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh tổ chức Phiên giao dịch việc làm giới thiệu việc làm mới cho lao động thất nghiệp. Ảnh: Phạm Thọ |
Thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh cho thấy, trong 10 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã phối hợp với cơ quan BHXH Thành phố thu hồi tiền TCTN của 1.765 người lao động, với tổng số tiền gần 15 tỷ đồng.
Đây là con số đáng chú ý, phản ánh những bất cập trong việc khai báo tình trạng việc làm của một bộ phận người lao động trong quá trình hưởng chính sách BHTN. Đáng nói, hành vi vi phạm không chỉ dừng ở việc có việc làm mới nhưng không thông báo mà còn xuất hiện một số hình thức kê khai thiếu trung thực nhằm tiếp tục hưởng chế độ.
Để ngăn chặn tình trạng này, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh đã tăng cường phối hợp với BHXH Thành phố trong việc rà soát, đối chiếu dữ liệu, xác minh thông tin và thu hồi các khoản trợ cấp chi trả không đúng quy định.
Bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh, cho biết việc phối hợp với cơ quan BHXH trong kiểm tra, thu hồi tiền TCTN là nhiệm vụ được đơn vị thường xuyên quan tâm thực hiện. Hoạt động này nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng quỹ BHTN.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường từ dữ liệu, hai đơn vị phối hợp kiểm tra, xác minh và xử lý kịp thời, hạn chế tình trạng hưởng sai chế độ kéo dài. Qua đó, không chỉ bảo vệ nguồn quỹ BHTN mà còn góp phần bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng, dành nguồn lực hỗ trợ những người lao động thực sự mất việc làm và cần được trợ giúp.
“Trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với BHXH TP. Hồ Chí Minh trong việc chi trả TCTN và thu hồi tiền trợ cấp do người lao động hưởng không đúng quy định”, bà Nguyễn Văn Hạnh Thục cho biết.
Đáng nói, ngay khi người lao động đăng ký và làm thủ tục hưởng TCTN, cán bộ Trung tâm đã thường xuyên tư vấn, trao đổi cặn kẽ để người lao động hiểu đúng và thực hiện đầy đủ trách nhiệm khi tham gia, thụ hưởng chính sách BHTN.
Theo BHXH TP. Hồ Chí Minh, việc thông báo kịp thời khi có việc làm mới thực chất mang lại lợi ích cho chính người lao động. Nếu thực hiện đúng thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày ký hợp đồng lao động, người lao động được làm thủ tục chấm dứt hưởng TCTN và bảo lưu thời gian đóng BHTN chưa hưởng được cộng dồn để làm căn cứ xem xét hưởng TCTN cho lần tiếp theo khi đủ điều kiện..
Đặc biệt, khi chấm dứt hưởng vào những ngày trong tháng đang hưởng trợ cấp, người lao động vẫn được hưởng trọn tiền TCTN của tháng đó theo quy định. Đây là quyền lợi mà nhiều người có thể không biết, dẫn đến tâm lý tiếp tục nhận trợ cấp cho hết thời gian được duyệt rồi mới thông báo việc làm mới.
Ngược lại, nếu không thông báo hoặc thông báo không đúng thời hạn, người lao động có thể phải hoàn trả tiền trợ cấp đã nhận sai, bị xử phạt hành chính từ 1-2 triệu đồng và mất quyền bảo lưu thời gian đóng BHTN.
Từ câu chuyện của hàng nghìn trường hợp bị thu hồi TCTN, có thể thấy việc chủ động khai báo khi tìm được việc làm mới là yêu cầu quan trọng để bảo vệ quyền lợi của chính người lao động. Bởi BHTN là chính sách hỗ trợ trong giai đoạn mất việc làm, không phải khoản thu nhập có thể tiếp tục nhận khi người lao động đã quay trở lại thị trường lao động và thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Việc thực hiện đúng quy định cũng góp phần bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong quản lý và sử dụng quỹ BHTN.
