TP. Hồ Chí Minh: Làm việc với 10.899 doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội thu hồi 644 tỷ đồng

VKSND phối hợp cơ quan BHXH xử lý tình trạng nợ bảo hiểm xã hội. Ảnh: BH

Phối hợp làm việc với gần 11.000 doanh nghiệp, thu hồi hơn 644 tỷ đồng

Chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN không chỉ là hành vi vi phạm nghĩa vụ của người sử dụng lao động mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi an sinh của người lao động. Khi doanh nghiệp kéo dài tình trạng nợ đọng, người lao động có thể gặp khó khăn trong việc giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp, hưu trí và các quyền lợi liên quan.

Trước thực trạng này, BHXH TP. Hồ Chí Minh đang tăng cường phối hợp với VKSND khu vực trên địa bàn nhằm rà soát, phân loại, làm việc và đôn đốc các đơn vị chậm đóng, trốn đóng. Trọng tâm là những doanh nghiệp có thời gian nợ kéo dài, số tiền lớn hoặc hành vi vi phạm trực tiếp ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Hoạt động phối hợp được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khu vực khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, cùng quy chế phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND.

Theo BHXH TP. Hồ Chí Minh, thời gian qua 2 ngành đã tăng cường trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến tình hình thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN tại các đơn vị sử dụng lao động. Những trường hợp chậm đóng từ 3 tháng trở lên, có số tiền nợ lớn hoặc kéo dài được đưa vào diện rà soát, phối hợp xử lý.

Đặc biệt, việc bảo vệ nhóm người lao động dễ bị tổn thương được chú trọng. Trong đó có phụ nữ mang thai, người đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi chưa được giải quyết chế độ thai sản; người cao tuổi đủ điều kiện nhưng chưa được giải quyết chế độ hưu trí do doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm.

Thông qua các buổi làm việc trực tiếp, cơ quan BHXH và VKSND khu vực phân tích nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động, làm rõ trách nhiệm đối với khoản tiền chậm đóng, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp xây dựng phương án khắc phục cụ thể. Những đơn vị có điều kiện phải khẩn trương thực hiện nghĩa vụ, không để tình trạng nợ bảo hiểm tiếp tục kéo dài.

Đại diện BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, kết quả phối hợp bước đầu cho thấy quy mô và hiệu quả đáng chú ý. Tính đến ngày 9/11/2026, BHXH TP.HCM đã phối hợp với VKSND các khu vực làm việc với 10.899 đơn vị, doanh nghiệp với số tiền chậm đóng 2.722,55 tỷ đồng. Qua làm việc, các đơn vị đã khắc phục 644,33 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 23,67.

BHXH TP. Hồ Chí Minh đã chuyển 152 hồ sơ sang VKSND khu vực để xem xét, xử lý theo thẩm quyền, với số tiền chậm đóng 325,52 tỷ đồng. Trên cơ sở hồ sơ tiếp nhận từ các BHXH cơ sở, các VKSND khu vực đã ban hành 18 Quyết định khởi kiện vụ án dân sự; cho đến nay, cơ quan Tòa án nhân dân khu vực trên địa bàn đã xét xử 5 vụ án dân sự và đã ban hành bản án.

Bên cạnh việc vận động doanh nghiệp tự khắc phục, chuyển hồ sơ sang VKSND khu vực là bước tăng cường tính răn đe đối với các trường hợp vi phạm. Trên cơ sở hồ sơ do các BHXH cơ sở cung cấp, VKSND khu vực xem xét tài liệu, chứng cứ và thực hiện thủ tục khởi kiện vụ án dân sự công ích tại Tòa án nhân dân khi đủ điều kiện theo quy định.

Việc kết hợp giữa tuyên truyền, đôn đốc và các biện pháp pháp lý giúp nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, đồng thời tạo thêm cơ chế bảo vệ người lao động trước những vi phạm kéo dài.

Đối với các doanh nghiệp đã khắc phục một phần hoặc toàn bộ khoản nợ sau thời điểm lập danh sách, BHXH TP. Hồ Chí Minh tiếp tục cập nhật, điều chỉnh dữ liệu để bảo đảm thông tin phản ánh đúng tình hình thực tế, tránh ảnh hưởng đến hoạt động của những đơn vị đã thực hiện nghĩa vụ.

VKSND khu vực 4 khởi kiện doanh nghiệp nợ BHXH. Ảnh: BH

Hiệu quả từ nỗ lực tại các cơ sở

Hiệu quả phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND khu vực còn được thể hiện qua những kết quả cụ thể tại các địa bàn. Trong đó, BHXH cơ sở Bình Thạnh là một trong những đơn vị triển khai sớm việc rà soát, phân loại và làm việc với doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT.

Theo ông Phạm Nguyên Long, Giám đốc BHXH cơ sở Bình Thạnh, tại thời điểm ngày 14/4/2026, địa bàn có 828 đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN, với tổng số tiền 89,1 tỷ đồng.

Sau khi quy chế phối hợp được triển khai, VKSND khu vực 5 và BHXH cơ sở Bình Thạnh đã lập tức trao đổi thông tin, rà soát, phân loại các đơn vị vi phạm. Hai cơ quan phối hợp làm việc với doanh nghiệp nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho người lao động.

Đến ngày 29/5, VKSND khu vực 5 cùng BHXH cơ sở Bình Thạnh đã tổ chức hội nghị tuyên truyền quy định pháp luật về BHXH, BHYT và triển khai nội dung Nghị quyết số 205/2025/QH15 đối với các đơn vị chậm đóng, trốn đóng trên địa bàn các phường Bình Thạnh, Bình Lợi Trung, Bình Quới và An Nhơn.

Tiếp đó, trong hai ngày 16 và 17/7, VKSND khu vực 5 phối hợp với BHXH cơ sở Bình Thạnh làm việc trực tiếp với 9 đơn vị tại trụ sở Viện kiểm sát.

Ông Phạm Nguyên Long cho biết, qua quá trình rà soát, vận động và đôn đốc, nhiều doanh nghiệp đã chủ động khắc phục nghĩa vụ tài chính. Cụ thể, có 211 doanh nghiệp đã thanh toán toàn bộ số tiền chậm đóng, với tổng số tiền 12,4 tỷ đồng và hiện không còn nợ. Ngoài ra, 90 doanh nghiệp đã khắc phục số tiền chậm đóng đến tháng 4/2026, với tổng số tiền 3,1 tỷ đồng; 107 đơn vị khác khắc phục một phần khoản nợ, với tổng số tiền 4,9 tỷ đồng.

Những kết quả này cho thấy việc phối hợp liên ngành không chỉ dừng lại ở công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật mà đã tạo chuyển biến trực tiếp trong việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp. Việc có sự tham gia của VKSND khu vực cũng góp phần nâng cao tính nghiêm túc của các buổi làm việc, giúp doanh nghiệp nhận thức rõ hơn về trách nhiệm pháp lý khi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT.

Ông Võ Hoàng Minh, Giám đốc BHXH cơ sở An Lạc, cho biết đơn vị vừa phối hợp với Viện KSND Khu vực 9, TP. Hồ Chí Minh chuyển hồ sơ, tài liệu để thực hiện thủ tục khởi kiện 9 doanh nghiệp nợ BHXH trên địa bàn. Tổng số tiền nợ của các doanh nghiệp này hơn 15,3 tỷ đồng.

Đáng chú ý, cả 9 vụ việc đều đã được Tòa án nhân dân khu vực 9 thụ lý sau khi VKSND khu vực 9 nộp đơn khởi kiện. Trong đó, 2 vụ đã được Tòa án đưa ra xét xử.

Trong khi đó, tại BHXH cơ sở Hòa Hưng, 2 doanh nghiệp cũng đã được Tòa án nhân dân khu vực 5 đưa ra xét xử liên quan đến nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT từ khởi kiện của VKSND khu vực 4. Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Trinh, Giám đốc BHXH cơ sở Hòa Hưng, việc phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND khu vực 4 được triển khai trên cơ sở quy chế phối hợp ký kết từ hồi tháng 7/2026. Phát huy kết quả đã thu hồi hàng chục tỷ đồng trong thời gian qua BHXH cơ sở Hòa Hưng sẽ tiếp tục bám sát các nội dung đã thống nhất trong Quy chế phối hợp, duy trì kết nối thường xuyên với VKSND khu vực 4, tham gia các giai đoạn tố tụng, nhằm đảm bảo quyền lợi BHXH cho người lao động trên địa bàn.

Từ những trường hợp cụ thể trên có thể thấy, sự phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND đang mở rộng từ khâu rà soát, vận động đến việc hoàn thiện hồ sơ và đưa vụ việc ra Tòa án. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp chây ỳ, cố tình kéo dài thời gian thực hiện nghĩa vụ, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

Đại diện BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong thời gian tới toàn hệ thống tiếp tục phối hợp chặt chẽ với VKSND khu vực rà soát các hồ sơ đã chuyển giao, kịp thời bổ sung tài liệu, chứng cứ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và đôn đốc tiến độ xử lý từng vụ việc.

Đối với các đơn vị có hành vi vi phạm quy định pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN, cơ quan BHXH sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp kiểm tra, xử lý theo quy định tại Nghị định số 283/2026/NĐ-CP. Những vụ việc có dấu hiệu tội phạm sẽ được củng cố hồ sơ, chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định và hướng dẫn tại Công văn số 5659/BCA-CSKT ngày 15/12/2025 của Bộ Công an về kiến nghị khởi tố các hành vi vi phạm quy định tại Điều 214, 215 và 216 Bộ luật Hình sự.

BHXH TP. Hồ Chí Minh đồng thời đề nghị các đơn vị sử dụng lao động chủ động rà soát, khẩn trương thanh toán đầy đủ số tiền chậm đóng, trốn đóng, không để việc vi phạm kéo dài làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.