 |
| Toàn cảnh buổi Tọa đàm. Ảnh: BTC |
Đóng BHXH, BHYT như thế nào là đúng?
Trao đổi về vấn đề đóng BHXH làm sao cho đúng, thạc sĩ Đoàn Công Yên, Giảng viên chính Khoa Luật Dân sự, Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh cho biết, quá trình tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), doanh nghiệp quan tâm không chỉ là mức đóng, mà còn liên quan đến việc xác định đối tượng tham gia, tiền lương làm căn cứ đóng, xử lý nợ BHXH và những khó khăn trong tuyển dụng, sử dụng lao động.
Trong đó việc xác định đúng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là một trong những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Theo ông Yên, trên thực tế, có trường hợp hợp đồng gọi là hợp đồng cộng tác viên, hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng khoán việc nhưng nhìn rõ bản chất quan hệ lại là làm việc có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, nên trường hợp này vẫn cần xem xét các dấu hiệu để xác định nghĩa vụ tham gia BHXH theo quy định.
Bên cạnh đối tượng tham gia, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cũng là vấn đề cần được doanh nghiệp cần rà soát.
Theo ông Yên, việc xác định tiền lương đóng BHXH phải căn cứ vào hợp đồng lao động, các khoản tiền lương, phụ cấp và khoản bổ sung khác theo quy định; không thể tùy ý xác lập một mức đóng cố định tách rời tiền lương thực tế và quan hệ lao động.
 |
| Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại buổi tọa đàm. Ảnh: BTC |
Doanh nghiệp cũng cần phân biệt các khoản thu nhập có tính chất tiền lương với khoản hỗ trợ, phúc lợi hoặc các khoản chi khác để xác định đúng căn cứ đóng. Việc xây dựng thang, bảng lương và quy chế trả lương cần được thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật lao động, đồng thời bảo đảm thống nhất với hồ sơ, hợp đồng và thực tế chi trả.
Một vấn đề khác được đặt ra tại tọa đàm là việc hợp tác với lao động tự do. Những người này thường không đăng ký kinh doanh, không thành lập doanh nghiệp và cũng không ký hợp đồng lao động với đơn vị sử dụng dịch vụ, nên việc xác định nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp còn nhiều khó khăn.
Trong khi đó nhiều chuyên gia cho rằng, một số hình thức hợp tác được đề cập là ký hợp đồng ngắn hạn hoặc thông qua một doanh nghiệp có tư cách pháp lý phù hợp để tổ chức thực hiện công việc, nghĩa vụ thuế và BHXH. Tuy nhiên, việc xác định nghĩa vụ cụ thể vẫn cần căn cứ vào bản chất quan hệ, hình thức giao kết và quy định pháp luật có liên quan.
Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh nhìn nhận, thị trường đang thiếu lao động, nhất là lao động trình độ cao; một nguyên nhân là người lao động có xu hướng dịch chuyển về địa phương. Ông cũng lưu ý tình trạng một số doanh nghiệp không đăng ký chức năng cung ứng lao động nhưng vẫn thực hiện tuyển dụng, cung ứng lao động cho đơn vị khác.
“Khi phát hiện, cơ quan BHXH sẽ chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét; doanh nghiệp ký hợp đồng với đơn vị không đủ điều kiện cung ứng lao động cũng có thể phát sinh vi phạm và bị xử lý”, ông Hiểu cho biết
Cần xử lý nghiêm hành vi cố tình nợ BHXH, BHYT
Nói về tình trạng nợ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, thạc sĩ Đoàn Công Yên cho biết, phân biệt hành vi chậm đóng với trốn đóng BHXH cũng hết sức quan trọng. Bởi việc xác định đúng tình trạng vi phạm sẽ giúp việc xử lý, áp dụng các biện pháp đúng quy định, mang lại hiệu quả, cũng như bảo vệ được quyền lợi của người lao động.
Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, nợ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp kéo dài vẫn phát sinh trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Một số đơn vị hoạt động cầm chừng, cắt giảm lao động hoặc không còn hoạt động thực tế tại địa chỉ đăng ký, gây khó khăn cho công tác thu hồi nợ và bảo đảm quyền lợi người lao động.
 |
| Ông Nguyễn Duy Khiêm, Phó Trưởng phòng Quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp số 5 - Thuế TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại Tọa đàm. Ảnh: BTC |
Đáng chú ý, theo ông Hiểu, những doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, đang làm thủ tục phá sản hoặc giải thể cũng đặt ra yêu cầu xử lý hồ sơ đóng BHXH nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động.
Việc xác nhận quá trình đóng trong những trường hợp này cần căn cứ vào tình trạng pháp lý, hồ sơ và các điều kiện theo quy định, không đồng nghĩa doanh nghiệp được miễn toàn bộ nghĩa vụ còn tồn đọng.
BHXH TP. Hồ Chí Minh đang thực hiện rà soát dữ liệu, thông báo đến các đơn vị, công khai thông tin doanh nghiệp chậm đóng theo quy định, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý, thanh tra để đôn đốc, kiểm tra và xử lý. Đối với những trường hợp có dấu hiệu vi phạm, cơ quan BHXH có thể chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét xử lý theo quy định pháp luật.
Tại Tọa đàm, nhiều vấn đề liên quan đến lĩnh vực thuế cũng được doanh nghiệp và các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm. Trao đổi về lĩnh vực thuế, bà Trần Thị Nga, Kiểm tra viên Phòng Nghiệp vụ dự toán pháp chế, Thuế TP. Hồ Chí lưu ý trong áp dụng chính sách thuế năm 2026, bao gồm:
Pháp luật thuế giá trị gia tăng; những vấn đề cần lưu ý khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp; các ưu đãi về miễn giảm thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập cá nhân; một số điểm mới về thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công, điểm mới về thu nhập được miễn thuế và một số quy định về kiểm tra thuế.
 |
| Các đại biểu đặt câu hỏi liên quan đến việc đóng BHXH và thuế tại buổi Tọa đàm. Ảnh: BTC |
Trường hợp doanh nghiệp bị mạo danh, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc có dấu hiệu bị sử dụng thông tin trái phép cũng được nhiều đại biểu quan tâm. Về vấn đề này, ông Nguyễn Duy Khiêm, Phó Trưởng phòng Quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp số 5 - Thuế TP. Hồ Chí Minh cho biết, đối với những doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, có dấu hiệu mạo danh, cơ quan thuế đã thực hiện việc nhắc nhở, rà soát và xử lý theo quy trình quản lý.
Doanh nghiệp, cá nhân bị mạo danh có thể gửi khiếu nại, hồ sơ thông qua phương thức điện tử để cơ quan thuế xem xét, tháo gỡ. Trên cơ sở xác minh và nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, cơ quan thuế sẽ thực hiện các thủ tục liên quan đến khôi phục mã số thuế hoặc điều chỉnh thông tin quản lý thuế.
Ông Khiêm cũng lưu ý việc thay đổi thông tin, địa điểm hoạt động hoặc chuyển nhượng doanh nghiệp cần được thực hiện đầy đủ thủ tục với cơ quan chức năng, không chỉ dừng ở thỏa thuận giữa bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng.
Riêng trường hợp tạm hoãn xuất cảnh, ông Khiêm cho biết cơ quan thuế có thông báo trước khi áp dụng theo quy trình; người nộp thuế có thể chủ động tra cứu thông tin trên cổng thông tin của ngành Thuế để kiểm tra tình trạng của mình, kịp thời thực hiện nghĩa vụ hoặc liên hệ cơ quan quản lý khi có vướng mắc.
