Thị trường lao động: Khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng 2 con số

Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động kỹ thuật chất lượng cao.

Việc làm phục hồi, chất lượng nguồn cung còn hạn chế

Trong 8 tháng năm 2026, thị trường lao động duy trì đà phục hồi tích cực. Lực lượng lao động và số người có việc làm tăng, thu nhập của người lao động được cải thiện, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục giảm.

Những chuyển biến này cho thấy thị trường lao động đang tiếp tục phục hồi cùng với đà tăng trưởng của nền kinh tế. Tuy nhiên, phía sau các chỉ số tích cực vẫn tồn tại những vấn đề về chất lượng và tính bền vững của việc làm.

Theo đó, tỷ lệ lao động có việc làm phi chính thức vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi chất lượng việc làm chưa cao, tính ổn định và bền vững còn hạn chế. Chất lượng nguồn cung lao động cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của một thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, bền vững và hội nhập.

Đáng chú ý, tình trạng thiếu lao động có chuyên môn, kỹ thuật tại một số ngành, lĩnh vực vẫn diễn ra. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, nhất là nhân lực có kỹ năng và trình độ chuyên môn cao trong các lĩnh vực mới, lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và kinh tế số.

Năng suất lao động tiếp tục được cải thiện, song tốc độ tăng năm 2026 ước đạt 7,45%, thấp hơn mục tiêu 8,5%. Khoảng cách này cho thấy yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực thích ứng của người lao động đang ngày càng cấp thiết.

Bên cạnh thị trường trong nước, hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài cũng chịu tác động từ bối cảnh quốc tế. Trong 6 tháng đầu năm, số lao động đi làm việc ở nước ngoài giảm so với cùng kỳ, đặt ra yêu cầu tiếp tục ổn định các thị trường truyền thống, đồng thời mở rộng thị trường có thu nhập cao và nâng chất lượng lao động đưa đi.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy rõ hơn sự lệch pha giữa cung và cầu lao động. Trong những tháng gần đây, nhu cầu tuyển dụng lao động và số người có nhu cầu tìm việc tương đối tương đương nhau. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động kỹ thuật chất lượng cao.

Nghịch lý “thừa lượng, thiếu chất” xuất hiện khi nguồn cung lao động khá dồi dào nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp về trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn.

Nhu cầu đối với đội ngũ kỹ sư, công nhân tay nghề cao, thợ vận hành máy và lao động kỹ thuật trong các lĩnh vực xây dựng, cơ khí, điện công nghiệp vẫn ở mức cao. Trong khi đó, khả năng đáp ứng của nguồn cung chưa theo kịp tốc độ phát triển và chuyển dịch cơ cấu sản xuất.

Đây không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp mà còn phản ánh khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường. Khi nền kinh tế chuyển dịch sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn, yêu cầu về kỹ năng của người lao động cũng thay đổi nhanh chóng.

Do đó, tăng cường đào tạo nghề, đào tạo lại, bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng cho người lao động trở thành một trong những giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu. Cùng với đó, cơ sở đào tạo cần gắn chương trình đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và từng ngành, lĩnh vực.

Một cách làm đang được triển khai tại Hà Nội là tăng cường kết nối thông tin thị trường lao động, hỗ trợ tuyển dụng và cung ứng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn.

Mới đây, Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA) phối hợp với Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội và Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức chương trình hợp tác và ký kết các biên bản ghi nhớ.

Theo HANSIBA, các doanh nghiệp trong mạng lưới đang có nhu cầu lớn về nhân lực kỹ thuật, kỹ sư, công nhân lành nghề và nhân lực đáp ứng yêu cầu sản xuất công nghiệp công nghệ cao. Đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực mở rộng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Từ thực tế này, việc tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan sẽ góp phần đưa nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đến gần hơn với người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Phát triển nhân lực chất lượng cao cho tăng trưởng 2 con số

Từ nay đến cuối năm, Chính phủ định hướng phát triển đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhất là đối với các ngành mới nổi và lĩnh vực ưu tiên, chiến lược. Công tác phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài tiếp tục được quan tâm, trong đó chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ thuật, cán bộ nữ, cán bộ trẻ, cán bộ dân tộc thiểu số và cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với đào tạo, việc theo dõi, nắm bắt tình hình lao động, việc làm sẽ được tăng cường để có phương án điều tiết phù hợp, hạn chế tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động cục bộ. Các quy định về cấp giấy phép lao động cho người nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam và người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cũng được nghiên cứu điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của thị trường.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường dịch chuyển lao động, việc làm theo địa lý và địa bàn, bảo đảm cơ cấu phân bố lao động hợp lý trên phạm vi cả nước. Các cơ chế khuyến khích, hỗ trợ dịch chuyển lao động, liên kết thị trường việc làm giữa các vùng cần được phát huy, hướng tới hình thành cơ chế kết nối cung - cầu tự động giữa thị trường trong nước và ngoài nước.

Đồng thời, tạo thêm việc làm tại khu vực nông thôn, miền núi để người dân có thể làm việc ngay tại quê hương với mức thu nhập ổn định, hạn chế tình trạng phải di chuyển xa; triển khai chính sách hỗ trợ nhà ở cho công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp và các thành phố lớn.

Trước yêu cầu mới của nền kinh tế, Chính phủ định hướng đến năm 2027 là phát triển thị trường lao động đầy đủ, hiện đại, vận hành theo đúng cơ chế kinh tế thị trường, bảo đảm đồng bộ, liên thông đa tầng, đa ngành, đa lĩnh vực, đa vùng và hội nhập quốc tế.

Thị trường lao động sẽ được phát triển theo hướng linh hoạt, hiện đại, hiệu quả, bền vững và hội nhập; đưa vào vận hành chính thức, hiệu quả Sàn giao dịch việc làm quốc gia và hệ thống thông tin thị trường lao động.

Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường lao động, tạo và chuyển đổi việc làm bền vững tại khu vực nông thôn trong các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 tiếp tục được triển khai. Hiệu quả cho vay giải quyết việc làm qua Ngân hàng Chính sách xã hội cũng được nâng cao; chính sách bảo hiểm thất nghiệp được nghiên cứu, đánh giá để đề xuất sửa đổi phù hợp.

Hoạt động đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng ổn định các thị trường truyền thống, mở rộng thị trường có thu nhập cao. Đồng thời, chính sách việc làm thích ứng với già hóa dân số và kinh tế bạc tiếp tục được hoàn thiện; các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về lao động, việc làm từng bước được đưa vào vận hành hiệu quả.