 |
| Các tiện ích số lĩnh vực BHXH, BHYT đang đem lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. |
Hiện nay, hầu hết các thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực BHXH đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình hoặc một phần trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Cụ thể, đã có 70 dịch vụ công toàn trình và 14 dịch vụ công một phần đang được triển khai trên môi trường mạng.
Một số dịch vụ công đơn giản, dễ thực hiện và có tần suất sử dụng cao trong lĩnh vực BHXH đã được cung cấp trên ứng dụng VssID - BHXH số để thuận tiện cho người dùng thực hiện được mọi lúc, mọi nơi, giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí. Có thể kể đến thủ tục như: cấp lại thẻ BHYT do hỏng, mất; chuyển địa bàn hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH; cấp lại sổ BHXH không thay đổi thông tin.
Phần lớn hồ sơ được giải quyết đúng hạn, nhiều hồ sơ được cơ quan BHXH rút ngắn thời gian giải quyết so với quy định. Tiêu biểu như thủ tục cấp lại thẻ BHYT theo quy định là 05 ngày làm việc giảm còn không quá 3 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định; trường hợp người tham gia BHYT đang điều trị tại các cơ sở khám chữa bệnh, thực hiện trong ngày khi nhận đủ hồ sơ. Thời gian giải quyết hưởng BHXH một lần theo quy định là 7 ngày làm việc giảm còn 5 ngày làm việc; Thời gian giải quyết hưởng chế độ hưu trí giảm từ 20 ngày xuống còn 12 ngày làm việc...
Các công cụ số, tiện ích số về BHXH, BHYT cũng đang phát huy hiệu quả, đem lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Đến nay, đã có 100% cơ sở y tế đã triển khai các thủ tục khám, chữa bệnh BHYT bằng căn cước công dân (CCCD) gắn chip, đáp ứng yêu cầu tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân/CCCD. Trong kỳ báo cáo tháng 8, toàn quốc có hơn 23,1 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh/CCCD thành công phục vụ làm thủ tục khám, chữa bệnh BHYT (lũy kế là 425,1 triệu lượt).
Cũng ghi nhận trong kỳ báo cáo tháng 8, toàn quốc đã có hơn 26,1 triệu lượt gửi dữ liệu từ các cơ sở khám, chữa bệnh BHYT lên hệ thống của cơ quan BHXH (lũy kế là 736,7 triệu lượt), trong đó, có 10,5 triệu lượt tra cứu thành công của hồ sơ khám sức khỏe, giấy chuyển tuyến, giấy hẹn khám lại được liên thông sang cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phục vụ tích hợp lên ứng dụng VNeID (lũy kế là 301,6 triệu lượt).
Cơ quan BHXH cũng đang tích cực phối hợp, hỗ trợ Bộ Y tế liên thông dữ liệu khám sức khỏe lái xe, giấy chứng sinh, giấy báo tử. Cụ thể, toàn quốc cũng đã có 1.461 cơ sở khám, chữa bệnh gửi dữ liệu giấy khám sức khỏe, có 2.151 cơ sở khám, chữa bệnh gửi dữ liệu giấy chứng sinh, 902 cơ sở khám, chữa bệnh gửi dữ liệu giấy báo tử. Trong kỳ báo cáo tháng 8/2026, đã có 525.812 lượt dữ liệu được gửi (lũy kế là 14.974.521 lượt).
Ngoài ra, còn có thủ tục liên thông đăng ký khai sinh - đăng ký thường trú - cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi; Liên thông đăng ký khai tử - Xóa đăng ký thường trú - Giải quyết mai táng phí, tử tuất, cũng được cơ quan BHXH phối hợp thực hiện hiệu quả. Trong kỳ báo cáo tháng 8, hệ thống BHXH đã xử lý 94.742 hồ sơ (lũy kế là 3.044.388 hồ sơ). Trong đó, cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 06 tuổi 94.291 hồ sơ (lũy kế 3.019.004 hồ sơ); giải quyết mai táng phí 421 hồ sơ (lũy kế 24.263 hồ sơ); giải quyết tử tuất 30 hồ sơ (lũy kế 1.121 hồ sơ)…
Các tiện ích số, dịch vụ công trong lĩnh vực BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đang được duy trì và phát huy hiệu quả thiết thực với người dân, doanh nghiệp, tuy nhiên, theo cơ quan BHXH, hiện vẫn còn một số vướng mắc nhất định.
Cụ thể như việc triển khai thí điểm giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp trên Cổng dịch vụ công quốc gia, hiện cơ quan BHXH vẫn chưa nhận được các quyết định bản điện tử từ Cổng Dịch vụ công quốc gia chuyển về hệ thống BHXH để tổ chức chi trả theo đúng quy trình (theo quy định tại Công văn số 5274/BNV-CVL). Do đó, việc tiếp nhận quyết định hưởng đối với trường hợp này vẫn theo phương thức truyền thống (tiếp nhận bản giấy) dẫn đến mất nhiều thời gian trong tổ chức thực hiện và chưa đảm bảo mục đích ban đầu của việc xây dựng quy trình tiếp nhận và giải quyết hưởng các thủ tục hành chính về BHTN trên môi trường số.
Để khắc phục hạn chế này, Bộ Tài chính kiến nghị với Bộ Công an sớm hoàn thiện chức năng chuyển quyết định, thông báo về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp cho cơ quan BHXH trên Cổng Dịch vụ công quốc gia theo đúng quy định.
Về xác thực thông tin thành viên tạm trú cùng hộ gia đình, quá trình thực hiện cũng đang có vướng mắc. Trên thực tế hiện nay thủ tục gia hạn thẻ BHYT theo hộ gia đình tích hợp giảm trừ mức đóng trên Cổng Dịch vụ công quốc gia - mã thủ tục hành chính: 1.001939.09 vẫn chưa đáp ứng đúng và đầy đủ theo các quy định (tại Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ hướng dẫn Luật BHYT). Khi thực hiện khai báo điện tử, Cổng dịch vụ công chưa xác thực được thông tin của thành viên đăng ký tạm trú trong cùng hộ gia đình (được Ngân sách nhà nước hỗ trợ giảm trừ mức đóng) với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dẫn đến đối tượng này chưa được giảm trừ mức đóng khi tham gia BHYT qua Cổng Dịch vụ công.
Việc tiếp nhận Tờ khai (bản giấy) trực tiếp tại cơ quan BHXH cũng gặp nhiều rủi ro (không có nguồn dữ liệu đối chiếu, hậu kiểm). Ngoài ra, người kê khai vẫn phải tự điền toàn bộ thông tin trên tờ khai. Nguyên nhân là do Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý chưa chia sẻ nguồn dữ liệu để cập nhật thông tin tự động.
Để khắc phục vấn đề này, Bộ Tài chính kiến nghị với Bộ Công an chia sẻ, cung cấp hàm xác thực thông tin của thành viên đăng ký tạm trú trong cùng hộ gia đình để Bộ Tài chính (BHXH) triển khai dịch vụ công gia hạn thẻ BHYT theo hộ gia đình (có giảm trừ mức đóng), đảm bảo quyền lợi của người tham gia BHYT.
Về quản lý người hưởng BHXH, theo quy định tại Luật BHXH số 41/2024/QH15, định kỳ hằng năm, người thụ hưởng chế độ BHXH qua tài khoản cá nhân mở tại ngân hàng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan BHXH ủy quyền để thực hiện việc xác minh thông tin đủ điều kiện thụ hưởng chế độ BHXH. Nhưng đến nay chưa có chế tài bắt buộc người hưởng phải đến ngân hàng xác nhận thông tin; chưa có cơ chế trao đổi thông tin giữa cơ quan BHXH và ngân hàng.
Việc thu hồi tiền hưởng sai trong tài khoản ngân hàng của người hưởng đã từ trần gặp khó khăn do chưa có cơ chế khấu trừ đối với trường hợp phải thu hồi số tiền hưởng không đúng quy định trong tài khoản cá nhân của người hưởng đã từ trần.
Để khắc phục tình trạng này, Bộ Tài chính kiến nghị cần xây dựng chế tài quy định người thụ hưởng chế độ BHXH qua tài khoản cá nhân mở tại ngân hàng xác minh thông tin hằng năm; có cơ chế khấu trừ số dư tài khoản của người hưởng để hoàn trả quỹ BHXH, BHTN đối với trường hợp phải thu hồi số tiền hưởng không đúng quy định trong tài khoản cá nhân của người hưởng đã từ trần
Bộ Tài chính cũng kiến nghị Bộ Công an, Bộ Tư pháp phối hợp chia sẻ theo thời gian thực, trực tuyến dữ liệu khai tử, người hưởng mất tích để kịp thời dừng hưởng các chế độ BHXH, đặc biệt là người hưởng qua phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.
Ngoài ra, quá trình rà soát, cập nhật, xác thực thông tin người tham gia BHXH, BHYT cũng đang còn gặp những khó khăn nhất định. Hiện nay, cơ quan BHXH đã thực hiện xác thực thông tin của người tham gia BHXH, BHYT, BHTN với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt tỷ lệ 99,74% (chưa bao gồm lực lượng vũ trang, thân nhân quân đội). Đáng lưu ý, hiện còn 0,26% (tương ứng với 243.000 người) chưa được xác thực đúng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Để đảm bảo tỷ lệ 100% người tham gia BHXH, BHYT, BHTN được xác thực đúng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Công an tiếp tục phối hợp, hỗ trợ tra cứu, cung cấp thông tin của các trường hợp người tham gia BHXH, BHYT, BHTN chưa được xác thực đúng, qua đó, tạo thuận lợi để cơ quan thực hiện rà soát, cập nhật vào dữ liệu đang quản lý.
Đồng thời, đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND cấp xã tiếp tục phối hợp chặt chẽ với BHXH cấp tỉnh, BHXH các cơ sở trong việc rà soát, cập nhật, xác minh thông tin người tham gia BHXH, BHYT, BHTN chưa được xác thực đúng với cơ sở dữ liệu quốc quốc gia về dân cư.
