Tuyển dụng nhân lực đang chuyển từ số lượng sang chất lượng

Doanh nghiệp ưu tiên nhân sự tạo giá trị.

Tuyển dụng giảm tốc nhưng chưa hạ nhiệt

Khảo sát Xu hướng tuyển dụng mới nhất của ManpowerGroup thực hiện với 265 doanh nghiệp trên cả nước cho thấy triển vọng tuyển dụng ròng (NEO) của Việt Nam đạt 28% trong quý III/2026. Dù giảm 19 điểm phần trăm so với quý trước, kết quả này vẫn phản ánh nhu cầu nhân lực ở mức cao. Theo các chuyên gia, sự điều chỉnh này chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp chuyển trọng tâm từ mở rộng nhân sự sang tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành sau giai đoạn tuyển dụng mạnh mẽ đầu năm.

So với mặt bằng chung thế giới, thị trường lao động Việt Nam vẫn duy trì sức hút đáng kể. Mức triển vọng tuyển dụng ròng hiện tương đương với trung bình khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông, đồng thời cao hơn mức trung bình toàn cầu 2 điểm phần trăm. Điều đó cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế vẫn được duy trì, bất chấp những khó khăn ngắn hạn từ môi trường bên ngoài.

Dữ liệu khảo sát cho thấy 49% doanh nghiệp có kế hoạch tăng tuyển dụng trong quý III, trong khi 27% dự kiến giữ nguyên quy mô nhân sự hiện tại và 21% cân nhắc cắt giảm lao động. Những con số này phản ánh xu hướng ổn định của thị trường việc làm, khi phần lớn nhà tuyển dụng vẫn sẵn sàng bổ sung nhân lực để phục vụ chiến lược phát triển dài hạn.

Mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh tiếp tục là động lực lớn nhất thúc đẩy doanh nghiệp tuyển thêm lao động. Có tới 51% doanh nghiệp cho biết việc gia tăng quy mô là lý do chính khiến họ cần thêm nhân sự. Xu hướng này đặc biệt rõ nét trong lĩnh vực thương mại và logistics, nơi nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh cùng với sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu và dịch vụ vận tải. Nhóm doanh nghiệp có từ 250 đến 999 lao động cũng ghi nhận nhu cầu mở rộng nhân sự cao hơn mặt bằng chung.

Song song với nhu cầu tăng trưởng, quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc yêu cầu tuyển dụng tại nhiều doanh nghiệp. Khoảng 32% đơn vị tham gia khảo sát cho rằng những tiến bộ công nghệ đang tạo ra nhu cầu lớn đối với lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao. Công nghệ ngày càng tác động trực tiếp đến mọi hoạt động vận hành, từ sản xuất, quản trị đến chăm sóc khách hàng, buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm những nhân sự có khả năng thích nghi nhanh với môi trường làm việc mới.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp có kế hoạch giảm tuyển dụng chủ yếu chịu tác động từ những lo ngại về triển vọng kinh tế. Có tới 54% doanh nghiệp trong nhóm này cho rằng sự bất ổn của môi trường kinh doanh là nguyên nhân chính dẫn đến quyết định cắt giảm hoặc hạn chế tuyển dụng. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu và khu vực, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang đặc biệt nhạy cảm trước các biến động kinh tế quốc tế.

Xét theo khu vực, miền Nam tiếp tục là đầu tàu tuyển dụng của cả nước với triển vọng tuyển dụng ròng đạt 33%. Đây là nơi tập trung nhiều trung tâm công nghiệp, logistics và công nghệ lớn, đồng thời thu hút mạnh dòng vốn đầu tư trong nước lẫn quốc tế. Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp quy mô vừa từ 50 đến 249 lao động ghi nhận triển vọng tuyển dụng lên tới 39%, mức cao nhất trong số các nhóm doanh nghiệp được khảo sát.

Công nghệ thúc đẩy cuộc đua nhân lực chất lượng

Công nghệ và dịch vụ công nghệ thông tin tiếp tục dẫn đầu về nhu cầu nhân lực khi đạt triển vọng tuyển dụng ròng 50%. Động lực tăng trưởng đến từ chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của Việt Nam cũng như nhu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nhiều vị trí liên quan đến phát triển phần mềm, dữ liệu, điện toán đám mây, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo đang được săn đón trên thị trường lao động.

Trong khi đó, thương mại và logistics là ngành có mức cải thiện triển vọng tuyển dụng lớn nhất so với quý trước, tăng tới 26 điểm phần trăm. Chỉ số này cao hơn 3 điểm phần trăm so với mức trung bình toàn cầu, phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực. Sự dịch chuyển sản xuất từ nhiều quốc gia sang Việt Nam tiếp tục tạo ra cơ hội việc làm đáng kể cho lĩnh vực logistics và vận hành chuỗi cung ứng.

Một xu hướng nổi bật khác là sự hiện diện ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo trong hoạt động doanh nghiệp. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy phần lớn tổ chức tại Việt Nam không xem AI là giải pháp thay thế hoàn toàn con người. Thay vào đó, doanh nghiệp đang xây dựng mô hình vận hành linh hoạt hơn, kết hợp sức mạnh của công nghệ với năng lực sáng tạo, tư duy và kinh nghiệm của người lao động nhằm nâng cao hiệu quả làm việc.

Khoảng 70-75% doanh nghiệp cho biết AI cùng các chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng là những yếu tố quan trọng góp phần cải thiện năng suất lao động trong năm qua. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang đầu tư đồng thời vào công nghệ và con người, coi đây là hai trụ cột song hành trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đáng chú ý, kiến thức và khả năng ứng dụng AI hiện trở thành kỹ năng được săn đón nhất trên thị trường lao động. Có tới 83% doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương và chế độ đãi ngộ cao hơn cho những ứng viên sở hữu năng lực sử dụng AI hiệu quả và có trách nhiệm. Tại khu vực phía Nam, tỷ lệ này đạt 88%, phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt trong việc thu hút nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.

Bên cạnh AI, nhiều kỹ năng chuyên môn khác cũng được nhà tuyển dụng đánh giá cao như dịch vụ khách hàng, công nghệ thông tin, dữ liệu, kinh doanh, marketing và phát triển các mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị trực tiếp cho doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt và hành vi tiêu dùng liên tục thay đổi.

Ngoài năng lực chuyên môn, các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng coi trọng khả năng thích nghi, tinh thần học hỏi liên tục và năng lực số của người lao động. So với mặt bằng chung khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông, tỷ lệ doanh nghiệp tại Việt Nam sẵn sàng trả đãi ngộ cao cho những kỹ năng mềm này ở mức cao hơn. Điều đó cho thấy thị trường lao động đang ưu tiên những cá nhân có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi và liên tục cập nhật kiến thức mới.