 |
| Bà Nguyễn Thị Đạt (tỉnh Bắc Ninh) được hưởng trợ cấp hằng tháng khi đã có 7 năm đóng BHXH tự nguyện. (Ảnh do BHXH tỉnh Bắc Ninh cung cấp). |
Mới đây, BHXH tỉnh Bắc Ninh thông tin về trường hợp của bà Nguyễn Thị Đạt, sinh ngày 20/01/1957, trú tại xã Bắc Lũng (Bắc Ninh), là người đầu tiên được hưởng trợ cấp dù chỉ có 7 năm tham gia BHXH tự nguyện.
Cụ thể hơn, bà đã tham gia BHXH tự nguyện từ tháng 1/2019 đến tháng 12/2025, qua các mức đóng khác nhau. Năm 2026, do tuổi đã cao (69 tuổi) nhưng thời gian đóng BHXH tự nguyện của bà Đạt chưa đủ để hưởng lương hưu theo quy định, đồng thời cũng chưa đủ tuổi để hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (75 tuổi trở lên).
Theo quy định mới của Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025), bà Đạt đã có đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng (thay vì chọn rút BHXH 1 lần hoặc bảo lưu thời gian đóng). Căn cứ hồ sơ và quá trình tham gia BHXH của bà Nguyễn Thị Đạt, BHXH cơ sở Lục Nam đã thực hiện giải quyết chế độ theo đúng quy định.
Theo đó, từ ngày 1/2/2026, bà được hưởng mức trợ cấp hằng tháng là 514.100 đồng/tháng đến ngày 31/12/2031. Trong thời gian hưởng trợ cấp, bà được cơ quan BHXH cấp thẻ BHYT theo quy định (không phải đóng BHYT).
Theo ghi nhận, bà Đạt là một trong những người đầu tiên trên cả nước được nhận trợ cấp theo diện quy định này (đã có thời gian đóng BHXH tự nguyện nhưng chưa đủ điều kiện về thời gian đóng để hưởng lương hưu, đồng thời hết tuổi lao động và chưa đủ tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội).
Cũng cần nhấn mạnh rằng, đây là một trong những điểm mới của Luật BHXH 2024, quy định về chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Cụ thể, tại Điều 23 Luật BHXH 2024, công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu có thời gian đóng BHXH nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không hưởng BHXH một lần, không bảo lưu và có yêu cầu thì được hưởng trợ cấp hằng tháng. Mức trợ cấp thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng (theo quy định hiện hành là 500.000 đồng/tháng).
Trường hợp người đang hưởng trợ cấp hằng tháng chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp một lần cho những tháng chưa nhận và được hưởng một lần trợ cấp mai táng nếu đủ điều kiện quy định.
Với quy định được hưởng trợ cấp với các trường hợp như bà Đạt, Luật BHXH 2024 đã mở rộng đáng kể cơ hội có nguồn thu nhập cho người lao động khi về già từ việc tham gia BHXH tự nguyện. Quy định này cũng nhằm mục tiêu đảm bảo tính liên kết giữa các tầng BHXH trong hệ thống đa tầng (bao gồm tầng hưu trí xã hội, BHXH cơ bản; bảo hiểm hưu trí bổ sung).
Nhìn từ góc độ người lao động, quy định này cũng nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi BHXH khi đã có quá trình tham gia BHXH tự nguyện nhưng chưa đủ điều kiện về thời gian đóng (chưa đủ để hưởng lương hưu). Người dân, nhất là với những người cao tuổi có thể tham gia BHXH tự nguyện và hoàn toàn có thể yên tâm về quyền lợi hưởng.
Với người đang đóng BHXH tự nguyện, vì lý do bất khả kháng phải dừng đóng, cũng có thể hoàn toàn yên tâm. Số tiền đã đóng, thời gian đã đóng sẽ được bảo lưu; các quyền lợi sẽ được đảm bảo với mức hưởng tương ứng. Việc nhận BHXH một lần chỉ là giải pháp mang tính trước mắt và khó đảm bảo an sinh bền vững dài hạn khi về già.
Trở lại trường hợp của bà Đạt, một số người sẽ băn khoăn về mức hưởng; tuy nhiên, lưu ý rằng, chính sách BHXH tự nguyện được xây dựng theo nguyên tắc đóng – hưởng; đóng cao thì tương ứng mức hưởng sẽ cao. Cũng cần nhấn mạnh thêm, theo quy định của Luật BHXH 2024, người dân được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng khi tham gia BHXH tự nguyện. Tại Bắc Ninh, ngân sách địa phương này cũng đang quy định hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện.
Có thể thấy, với nhiều điểm mới tích cực, Luật BHXH 2024 đã cụ thể hóa chủ trương xây dựng hệ thống BHXH đa tầng ở nước ta, đảm bảo tính liên kết giữa các tầng BHXH, hướng tới mục tiêu mở rộng bao phủ an sinh đến toàn dân.
