Tại tỉnh Đồng Tháp, việc triển khai Thông tư số 126/2025/TT-BTC gắn với thực tế và tổ chức lực lượng kiểm tra theo hướng chủ động phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa. Phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính đã trao đổi với ông Võ Khánh Bình - Phó Giám đốc BHXH tỉnh Đồng Tháp về những điểm mới và tác động thực tiễn của Thông tư.
 |
| Ông Võ Khánh Bình - Phó Giám đốc BHXH tỉnh Đồng Tháp trao đổi cùng phóng viên. |
Phóng viên: Từ góc độ thực tiễn địa phương, ông đánh giá việc ban hành Thông tư số 126/2025/TT-BTC có tác động thế nào đến công tác kiểm tra của BHXH tỉnh, thưa ông?
Ông Võ Khánh Bình:
Thực tế công tác kiểm tra chuyên ngành thời gian qua cho thấy nhiều vấn đề phát sinh cả trong quản lý thu lẫn quản lý chi quỹ. Ở khối doanh nghiệp, tình trạng chậm đóng, nợ đóng, thậm chí trốn đóng BHXH vẫn còn diễn ra; có trường hợp lách quy định bằng cách ký hợp đồng thời vụ lặp lại để né nghĩa vụ đóng. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi an sinh mà người lao động tích lũy trong suốt quá trình làm việc.
Trong lĩnh vực khám chữa bệnh BHYT, một số biểu hiện bất thường như chỉ định dịch vụ vượt mức cần thiết, chi phí tăng đột biến theo quý, hay sự chưa thống nhất giữa hồ sơ bệnh án giấy và dữ liệu điện tử cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ hơn.
Bên cạnh đó, trước đây quy trình kiểm tra giữa các địa phương chưa thật sự đồng bộ; cán bộ thực hiện đôi khi thiếu căn cứ pháp lý thống nhất khi xử lý tình huống cụ thể. Thông tư số 126 ra đời nhằm chuẩn hóa toàn bộ quy trình, tạo tính pháp lý rõ ràng và tạo sự thống nhất trong toàn hệ thống, qua đó giúp hoạt động kiểm tra bài bản, minh bạch hơn.
Từ ngày 1/1/2026, khi Thông tư số 126/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực, công tác kiểm tra của ngành BHXH có nhiều điểm mới quan trọng. Trước hết là kiểm tra trực tiếp theo quy trình mới. Thông tư quy định rõ ràng, minh bạch hơn về trình tự kiểm tra và yêu cầu phối hợp liên ngành chặt chẽ. Điều này giúp xử lý dứt điểm các trường hợp cố tình vi phạm, đảm bảo quyền lợi người lao động được thực hiện đúng và đủ.
Đặc biệt là kiểm tra từ xa - đây là điểm đổi mới nổi bật nhất. Thông tư cho phép kiểm tra dựa trên dữ liệu điện tử, không cần đến trực tiếp doanh nghiệp. Nhờ đó, chúng tôi có thể phát hiện sớm dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng; cảnh báo sớm cho doanh nghiệp; và xử lý sớm, không để nợ kéo dài như trước đây. Đây là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số, giúp bảo vệ người lao động kịp thời hơn và giảm áp lực cho doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý.
Phóng viên: Thông tư mới sẽ làm thay đổi phương thức kiểm tra như thế nào, đặc biệt là nội dung kiểm tra từ xa trên nền tảng dữ liệu điện tử? Theo ông, việc chuẩn hóa quy trình kiểm tra tác động thế nào đến tổ chức lực lượng kiểm tra ở địa phương?
Ông Võ Khánh Bình:
Điểm nổi bật là kiểm tra phải dựa trên bằng chứng và dữ liệu. Quy trình được thiết kế rõ ràng hơn từ khâu lập kế hoạch dựa trên phân tích rủi ro, ban hành quyết định kiểm tra, chuẩn bị đề cương, hồ sơ, đến việc ban hành kết luận. Hồ sơ, mẫu biểu được thống nhất, giúp kết luận kiểm tra cụ thể, khả thi và không gây cản trở hoạt động bình thường của đơn vị.
Đặc biệt, kiểm tra từ xa dựa trên dữ liệu điện tử là bước tiến rất quan trọng. Thay vì chỉ phụ thuộc vào kiểm tra trực tiếp, cơ quan BHXH có thể khai thác dữ liệu giao dịch điện tử để phát hiện sớm dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng hoặc chi phí khám chữa bệnh BHYT tăng bất thường. Tinh thần của cách làm này là cảnh báo sớm để đơn vị tự điều chỉnh, hạn chế vi phạm kéo dài, tức là chuyển trạng thái “nguy cơ” sang “tuân thủ”. Đây cũng là nội dung gắn chặt với tiến trình chuyển đổi số của ngành BHXH.
Thông tư cũng làm rõ hơn phân cấp và cách tổ chức đoàn kiểm tra. Cán bộ có thể tham gia đoàn kiểm tra liên đơn vị dưới sự điều phối của cấp tỉnh, bảo đảm tính khách quan, tránh tình trạng “vừa quản lý vừa tự kiểm tra”.
 |
| Thông tư số 126/2025/TT-BTC góp phần nâng chất lượng hoạt động kiểm tra, phù hợp với yêu cầu quản lý trong môi trường số. |
Yêu cầu về năng lực cán bộ cũng được đặt ra cao hơn: người tham gia kiểm tra phải đáp ứng điều kiện chuyên môn, kinh nghiệm, được tập huấn quy trình và sử dụng thành thạo dữ liệu điện tử. Điều này góp phần nâng chất lượng hoạt động kiểm tra lên một bước, phù hợp với yêu cầu quản lý quỹ trong môi trường số.
Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy khó khăn hiện nay chủ yếu liên quan đến dữ liệu và phối hợp. Dữ liệu giữa các hệ thống đôi khi chưa hoàn toàn đồng nhất; việc đối chiếu hồ sơ bệnh án với dữ liệu điện tử cần phương pháp, tiêu chí thống nhất. Ngoài ra, phối hợp liên ngành giữa cơ quan tài chính, thuế, y tế, chính quyền địa phương… nếu quy chế chưa rõ sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chia sẻ thông tin. Thông tư đã tạo khung pháp lý, nhưng để vận hành trơn tru vẫn cần hướng dẫn chi tiết trong thực tiễn.
Phóng viên: Tại BHXH tỉnh Đồng Tháp, công tác kiểm tra thời gian qua đã đạt kết quả trọng tâm nào và kế hoạch triển khai năm 2026 của đơn vị như thế nào, thưa ông?
Ông Võ Khánh Bình:
Năm 2025, BHXH tỉnh Đồng Tháp đã phối hợp với các sở, ngành để kiểm tra, đối chiếu và đôn đốc thu; làm việc với cơ quan thuế, tài chính, nội vụ; phối hợp công an, liên đoàn lao động trong các đoàn kiểm tra liên ngành; đồng thời tăng cường đối thoại, truyền thông với doanh nghiệp. Kết quả, đã kiểm tra 342 doanh nghiệp, trong đó 278 đơn vị khắc phục với số tiền khoảng 26 tỷ đồng, truy đóng cho trên 300 người lao động. Mỗi trường hợp được truy đóng là thêm một người lao động được bảo vệ đầy đủ quyền lợi.
Việc chậm đóng hay trốn đóng BHXH không chỉ là vi phạm pháp luật, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Đây là những quyền lợi mà người lao động tích lũy bằng cả quá trình lao động của mình, nên ngành BHXH luôn xem việc bảo vệ quyền lợi cho họ là nhiệm vụ trọng tâm.
Năm 2026, BHXH tỉnh tập trung kiểm tra các đơn vị có rủi ro cao qua phân tích dữ liệu. Dự kiến kiểm tra 111 đơn vị sử dụng lao động; 7 BHXH cơ sở; 3 tổ chức hỗ trợ phát triển người tham gia và 13 cơ sở khám chữa bệnh BHYT. Đồng thời, phối hợp các đoàn kiểm tra liên ngành theo chỉ đạo của UBND tỉnh Đồng Tháp. Phương pháp kiểm tra kết hợp trực tiếp và từ xa trên hệ thống điện tử, thực hiện xuyên suốt năm, tập trung vào các thời điểm cao điểm như cuối quý I, giữa năm và cuối năm. Quan điểm là thực hiện đúng quy trình mới, tăng cường kiểm tra trên dữ liệu, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để đơn vị hiểu và phối hợp.
Việc chuẩn hóa quy trình kiểm tra bằng Thông tư 126/2025/TT-BTC không chỉ nâng cao tính pháp lý mà còn giúp hoạt động kiểm tra chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa. Khi rủi ro được nhận diện sớm, vi phạm được phát hiện kịp thời, quỹ bảo hiểm được bảo vệ tốt hơn, quyền lợi của người lao động và người tham gia BHYT được bảo đảm bền vững trong dài hạn. Đây cũng là bước đi quan trọng để công tác quản lý quỹ thích ứng với môi trường số, minh bạch và hiệu quả hơn.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
