 |
| Không phải cứ đóng BHXH tự nguyện ở mức cao trong 10 năm cuối thì toàn bộ mức lương hưu sẽ được tính theo mức cao đó. |
Trả lời: Suy nghĩ của bạn có cơ sở, nhưng cần hiểu đúng cách tính lương hưu đối với người có cả thời gian đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
Nếu sau khi thôi việc bạn không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện thì thời gian đóng BHXH tự nguyện được cộng với thời gian đã đóng BHXH bắt buộc để tính hưởng chế độ hưu trí.
Theo khoản 1 Điều 11 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, thời gian tính hưởng chế độ hưu trí là tổng thời gian đã đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Như vậy, nếu bạn có 20 năm đóng BHXH bắt buộc và tiếp tục đóng BHXH tự nguyện 10 năm thì tổng thời gian đóng để tính hưởng chế độ hưu trí là 30 năm.
Tuy nhiên, không phải cứ đóng BHXH tự nguyện ở mức cao trong 10 năm cuối thì toàn bộ mức lương hưu sẽ được tính theo mức cao đó.
1. Mức bình quân để tính lương hưu được xác định như thế nào?
Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 11 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, đối với người có cả thời gian đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, mức lương hưu hằng tháng được tính bằng tỷ lệ hưởng lương hưu nhân với mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
Mức bình quân này được xác định theo công thức:
| Mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội |
= | Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc | x | Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc | + | Tổng các mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện | ||
| Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc | + | Tổng số tháng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện | ||||||
Trong đó, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được xác định theo Điều 72 và Điều 73 Luật BHXH năm 2024. Tổng các mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là tổng các mức thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đã được điều chỉnh theo quy định tại Điều 10 của Nghị định số 159/2025/NĐ-CP.
2. Vậy 10 năm đóng BHXH tự nguyện ở mức cao có làm tăng lương hưu không?
Nếu bạn lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện tương đối cao trong 10 năm thì các mức thu nhập đó, sau khi được điều chỉnh theo Điều 10 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, sẽ được đưa vào công thức tính mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng BHXH. Vì vậy, mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện càng cao thì về nguyên tắc sẽ góp phần làm tăng mức bình quân để tính lương hưu.
3. Trường hợp 20 năm đóng BHXH bắt buộc được tính bình quân tiền lương như thế nào?
Do bạn là công chức, thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, nên mức bình quân tiền lương của thời gian đóng BHXH bắt buộc được xác định theo Điều 72 Luật BHXH năm 2024, căn cứ vào thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
Theo đó:
- Bắt đầu tham gia BHXH trước ngày 01/01/1995: tính bình quân tiền lương của 05 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/1995 đến ngày 31/12/2000: 06 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/2001 đến ngày 31/12/2006: 08 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/2007 đến ngày 31/12/2015: 10 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/2016 đến ngày 31/12/2019: 15 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/2020 đến ngày 31/12/2024: 20 năm cuối;
- Từ ngày 01/01/2025 trở đi: toàn bộ thời gian đóng BHXH.
Vì vậy, không thể chỉ căn cứ việc bạn là công chức để xác định ngay mức bình quân tiền lương của 20 năm đóng BHXH bắt buộc. Cần biết chính xác thời điểm bạn bắt đầu tham gia BHXH và quá trình tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Mức bình quân tiền lương này sau khi được điều chỉnh theo Điều 73 Luật BHXH năm 2024 sẽ được sử dụng cùng với phần thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện đã điều chỉnh theo Điều 10 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP để xác định mức bình quân chung theo khoản 4 Điều 11 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP.
4. Đủ 30 năm đóng BHXH thì tỷ lệ hưởng lương hưu thế nào?
Theo Điều 66 Luật BHXH năm 2024, đối với lao động nữ, tỷ lệ hưởng lương hưu được tính bằng 45% tương ứng với 15 năm đóng BHXH; sau đó cứ thêm mỗi năm đóng BHXH được tính thêm 2%, mức tối đa là 75%.
Như vậy:
- 20 năm đóng BHXH: 55%;
- 25 năm: 65%;
- 30 năm: 75%.
Do đó, nếu bạn có 20 năm đóng BHXH bắt buộc và tiếp tục đóng BHXH tự nguyện 10 năm thì tổng thời gian đóng là 30 năm. Về tỷ lệ hưởng, 30 năm đóng BHXH tương ứng mức 75% đối với lao động nữ, nếu đủ điều kiện hưởng lương hưu và không thuộc trường hợp bị giảm tỷ lệ do nghỉ hưu trước tuổi.
Như vậy, việc tiếp tục đóng BHXH tự nguyện 10 năm có thể giúp tăng lương hưu theo hai yếu tố:
Thứ nhất, tăng thời gian đóng từ 20 năm lên 30 năm, làm tỷ lệ hưởng tăng từ 55% lên 75%.
Thứ hai, nếu lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện cao thì phần thu nhập này sau điều chỉnh có thể làm tăng mức bình quân tiền lương và thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
5. Đủ 30 năm đóng BHXH có được nhận lương hưu ngay không?
Đủ 30 năm đóng BHXH không đồng nghĩa với việc được nhận lương hưu ngay. Người lao động còn phải đáp ứng điều kiện về tuổi đời và các điều kiện khác để hưởng lương hưu.
Theo khoản 2 Điều 11 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên thì điều kiện về tuổi đời hưởng lương hưu được thực hiện theo Điều 64 Luật BHXH năm 2024.
Với trường hợp của bạn, nếu sau khi đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc tiếp tục đóng BHXH tự nguyện 10 năm thì khi hoàn thành 30 năm đóng BHXH bạn mới khoảng 54 tuổi. Vì vậy, việc đủ 30 năm đóng BHXH tại thời điểm đó không đồng nghĩa với việc bạn được nhận lương hưu ngay. Nếu chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa hưởng BHXH một lần thì thời gian đóng BHXH được bảo lưu để tiếp tục giải quyết chế độ khi đủ điều kiện.
Tóm lại
Đóng BHXH tự nguyện ở mức thu nhập làm căn cứ đóng cao trong 10 năm có thể giúp mức lương hưu cao hơn, nhưng không phải vì pháp luật lấy riêng “10 năm cuối” làm căn cứ tính lương hưu.
Nếu bạn có 20 năm đóng BHXH bắt buộc và tiếp tục đóng BHXH tự nguyện 10 năm thì 30 năm đóng BHXH được cộng để tính hưởng chế độ hưu trí. Đối với lao động nữ, 30 năm đóng BHXH tương ứng tỷ lệ hưởng 75%, nếu đủ điều kiện hưởng lương hưu và không thuộc trường hợp bị giảm tỷ lệ do nghỉ hưu trước tuổi.
Đồng thời, mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện trong 10 năm, sau khi được điều chỉnh theo Điều 10 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP, được đưa vào công thức tính mức bình quân chung cùng với mức bình quân tiền lương của thời gian đóng BHXH bắt buộc theo khoản 4 Điều 11 Nghị định này. Do đó, lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện cao có thể góp phần nâng mức bình quân làm căn cứ tính lương hưu.
Vì vậy, trước khi quyết định mức đóng BHXH tự nguyện, bạn nên căn cứ vào thời điểm bắt đầu tham gia BHXH, mức bình quân tiền lương của thời gian đóng BHXH bắt buộc và mức thu nhập dự kiến lựa chọn để đóng BHXH tự nguyện để tính toán mức lương hưu dự kiến.
