 |
| Đại biểu quốc hội, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. |
Cải cách bảo hiểm y tế theo hướng linh hoạt
Trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội, Đại biểu quốc hội, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã chia sẻ nhiều trăn trở về những thách thức của hệ thống y tế hiện nay.
Trong đó, cơ chế tự chủ bệnh viện chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng khi nhiều cơ sở vẫn gặp khó khăn trong cân đối tài chính và khai thác nguồn lực. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, điều này khiến chất lượng dịch vụ chưa cải thiện tương xứng. Sự chênh lệch chuyên môn giữa các tuyến tiếp tục đẩy người bệnh lên tuyến trên, gây quá tải kéo dài và làm suy giảm hiệu quả chung của hệ thống y tế.
Thực tế cho thấy, không chỉ bệnh viện công mà cả nhiều cơ sở y tế tư nhân cũng rơi vào tình trạng quá tải, điều trước đây hiếm gặp. PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng nguyên nhân là do y tế cơ sở chưa đủ năng lực giữ bệnh nhân. Khi người dân buộc phải vượt tuyến, chi phí điều trị tăng cao, tạo áp lực lớn cho người bệnh và gia đình.
Một vấn đề khác gây bức xúc là tình trạng lạm dụng chỉ định xét nghiệm, chụp chiếu và can thiệp y khoa. Việc này không chỉ làm tăng chi phí mà còn tiềm ẩn rủi ro. Do đó cần chuẩn hóa phác đồ điều trị, đồng thời tăng cường giám sát chuyên môn và vai trò của các hội chuyên ngành trong đánh giá hoạt động khám chữa bệnh.
Ở góc độ chính sách, cần cải cách bảo hiểm y tế (BHYT) theo hướng linh hoạt mức đóng và quyền lợi, nhằm giảm chi trả trực tiếp. Việc phát triển bảo hiểm bổ sung sẽ giúp người dân có thêm lựa chọn. Đồng thời, cần quy hoạch lại hệ thống, tránh đầu tư dàn trải, tập trung xây dựng các trung tâm y khoa lớn theo vùng.
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, y tế dự phòng vẫn chưa được đầu tư tương xứng, khiến nhiều bệnh phát hiện muộn và bệnh mạn tính chưa được quản lý tốt. Chủ trương khám sức khỏe định kỳ toàn dân được kỳ vọng tạo đột phá, nhưng cần triển khai thực chất, cá thể hóa gói khám và số hóa dữ liệu để theo dõi lâu dài, nâng cao hiệu quả phát hiện sớm.
Về giải pháp cụ thể, cần phân nhóm đối tượng để quản lý. Người lao động cần siết chất lượng khám định kỳ và lưu trữ dữ liệu điện tử; bệnh nhân mạn tính nên được theo dõi 6 tháng/lần tại cơ sở địa phương; người cao tuổi cần được bao phủ khám thường xuyên qua BHYT. Với trẻ em và lao động tự do, cần gói sàng lọc sớm, còn người khỏe mạnh có thể áp dụng voucher khám hằng năm.
Trả lương và đóng bảo hiểm xã hội cho bác sĩ nội trú
Một trong những điểm nghẽn lớn của hệ thống y tế hiện nay là tình trạng thiếu hụt nhân lực tại tuyến cơ sở, cả về số lượng lẫn chất lượng. Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực chăm sóc ban đầu, “tuyến gác cửa” quan trọng giúp giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. Nếu không có chính sách đãi ngộ đủ hấp dẫn, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, bài toán này sẽ rất khó có lời giải.
Để khắc phục, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ học phí, cấp học bổng nhằm thu hút người theo học ngành y, nhất là các vị trí đang thiếu hụt nghiêm trọng như điều dưỡng, nữ hộ sinh và kỹ thuật viên. Đáng chú ý, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhiều lần kiến nghị bác sĩ nội trú cần được hưởng lương và đóng bảo hiểm xã hội ngay từ khi bắt đầu đào tạo, bởi họ đã tốt nghiệp bác sĩ và đang trực tiếp tham gia chăm sóc người bệnh.
“Bác sĩ nội trú không chỉ học mà còn làm việc thực thụ trong bệnh viện, vì vậy cần được đảm bảo quyền lợi chính đáng”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh. Theo ông, đây không chỉ là vấn đề công bằng mà còn là giải pháp quan trọng để giữ chân và phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho ngành y trong dài hạn.
Riêng với khu vực khó khăn, đại biểu cho rằng cần có chính sách đãi ngộ đặc biệt, đủ sức cạnh tranh để thu hút và giữ chân nhân viên y tế. “Chỉ khi có cơ chế đủ mạnh, y tế cơ sở ở những vùng đặc biệt khó khăn mới có cơ hội chuyển mình và nâng cao chất lượng phục vụ”, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nói.
Bên cạnh nhân lực, vấn đề thuốc và vật tư y tế cũng đang tác động trực tiếp đến quyền lợi người bệnh. Dù cơ chế đấu thầu đã có cải thiện, nhưng quy định về giá còn thiếu linh hoạt, khiến một số gói thầu rơi vào tình trạng thiếu nhà cung cấp. Điều này dẫn đến nguy cơ gián đoạn điều trị và làm gia tăng chi phí.
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, cần trao thêm quyền chủ động cho các bệnh viện trong mua sắm, đồng thời ứng dụng công nghệ để minh bạch giá cả và nguồn cung. Ông nhấn mạnh, chỉ khi các “nút thắt” từ nhân lực đến cơ chế tài chính, đấu thầu được tháo gỡ đồng bộ, người dân mới thực sự được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng với chi phí hợp lý.
