 |
| Xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc phải căn cứ vào hợp đồng lao động và các quy định của pháp luật. |
Công ty CP Hòa Việt Gia Lai hỏi: Dự kiến năm 2027, Chi nhánh có kế hoạch ký kết hợp đồng khoán công việc với một số cá nhân để thực hiện các công việc mang tính chất vụ mùa, ngắn hạn theo nhu cầu thực tế của Chi nhánh, nội dung hợp đồng cơ bản như sau:
1. Chi nhánh và Cá nhân nhận khoán ký kết hợp đồng khoán công việc, trong đó xác định: a. Nội dung công việc giao khoán: là các công việc giao theo khối lượng sản phẩm như: chọn lựa nguyên liệu thuốc lá, ép kiện, bốc xếp thu mua, bốc xếp xuất giao, phát cỏ, dọn dẹp vệ sinh… các công việc giao khoán theo khối lượng sản phẩm hoàn thành được quy định trong từng hợp đồng.
b. Thời hạn thực hiện hợp đồng giao khoán (tối đa 28 ngày/ hợp đồng). Tuy nhiên thực tế sau khi hết hợp đồng, nếu hai bên vẫn có nhu cầu tiếp tục công việc khoán, người lao động khoán lại tiếp tục ký kết hợp đồng mới. Giai đoạn cao điểm vụ mùa thường kéo dài từ tháng 03 đến tháng 08 dương lịch hàng năm (khoảng 5 tháng).
c. Phí giao khoán là số tiền thanh toán được tính trên khối lượng sản phẩm hoàn thành theo hợp đồng.
d. Phương thức thanh toán: chuyển khoản hoặc tiền mặt đối với khoản phí dưới 5 triệu đồng.
2. Cá nhân nhận khoán chủ động tổ chức, bố trí việc thực hiện công việc theo thỏa thuận, không chịu sự quản lý của Chi nhánh; Công việc có thể liên tục vượt quá 14 ngày liên tục hoặc không hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng bố trí thực hiện công việc của cá nhân nhận khoán. Chi nhánh chủ yếu theo dõi tiến độ, kiểm tra và nghiệm thu kết quả hoàn thành theo nội dung hợp đồng theo ngày, theo đợt tùy nội dung công việc.
3. Phí giao khoán được thanh toán căn cứ vào khối lượng sản phẩm đã hoàn thành theo từng đợt (hàng tuần hoặc 2 tuần) và được nghiệm thu theo biên bản nghiệm thu hoàn thành xác định khối lượng công việc được thỏa thuận giữa hai bên, không thanh toán theo mức lương tháng cố định.
4. Việc giao kết, thực hiện và thanh toán hợp đồng được thực hiện theo nội dung hợp đồng đã thỏa thuận giữa hai bên và hồ sơ thực tế phát sinh.
Trên cơ sở tình hình nêu trên, Chi nhánh xin hướng dẫn cụ thể về việc xác định bản chất pháp lý của quan hệ giao kết và nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc để bảo đảm thực hiện đúng quy định.
Để đảm bảo thực hiện đúng các quy định pháp luật hiện hành, Chi nhánh mong BHXH Cơ sở Krông Pa hướng dẫn cụ thể các vấn đề sau:
1. Xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với cá nhân ký hợp đồng khoán công việc, chủ động tổ chức thực hiện, được thanh toán theo sản phẩm, khối lượng hoặc kết quả hoàn thành và Chi nhánh chủ yếu kiểm tra, nghiệm thu kết quả, đề nghị cơ quan BHXH hướng dẫn các nội dung sau:
a) Với các đặc điểm nêu trên (tại mục I), Hợp đồng giao khoán công việc giữa Chi nhánh và cá nhân lao động có thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN hay không?
b) Những tiêu chí cụ thể nào được sử dụng để phân biệt hợp đồng khoán công việc độc lập với hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận có tên gọi khác nhưng có bản chất là quan hệ lao động?
Trả lời: Liên quan đến nội dung câu hỏi, BHXH tỉnh Gia Lai trả lời như sau:
1. Về căn cứ xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 12 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế số 51/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm số 74/2025/QH15, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp các bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật tương ứng.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
Như vậy, việc xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc phải căn cứ vào các quy định của pháp luật và quan hệ giữa các bên, nội dung thỏa thuận và tình hình thực tế tổ chức, thực hiện công việc; tiền công, tiền lương có phát sinh, chứ không chỉ căn cứ vào tên gọi của hợp đồng.
2. Về trường hợp cá nhân ký hợp đồng khoán công việc dự kiến có thời hạn tối đa 28 ngày; tiền công được xác định theo khối lượng sản phẩm, kết quả công việc hoàn thành; cá nhân nhận khoán chủ động tổ chức, bố trí việc thực hiện công việc và Chi nhánh chủ yếu theo dõi tiến độ, kiểm tra, nghiệm thu kết quả, có thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc không?
- Trường hợp các nội dung nêu trên, cá nhân nhận khoán thực sự độc lập trong việc tổ chức thực hiện công việc, tự chịu trách nhiệm về kết quả theo thỏa thuận, không làm việc trong mối quan hệ lao động, không có trả công, tiền lương và không chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của Chi nhánh theo bản chất của quan hệ lao động, thì hợp đồng khoán công việc đó không thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc.
- Ngược lại, trường hợp mặc dù hợp đồng được đặt tên là hợp đồng khoán công việc nhưng trên thực tế cá nhân phải trực tiếp thực hiện công việc theo sự phân công, bố trí, điều hành, quản lý, giám sát của Chi nhánh; được trả công, tiền lương cho việc thực hiện công việc và quan hệ giữa hai bên có bản chất là quan hệ lao động, thì thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc.
Như vậy, Chi nhánh cần xem xét bản chất công việc, mức độ độc lập của cá nhân nhận khoán, cách thức tổ chức thực hiện và quan hệ thực tế giữa các bên, để xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo đúng quy định của pháp luật.
