 |
| Bệnh viện Lê Văn Việt ký kết hỗ trợ chuyên môn cho trạm y tế. Ảnh: Trà Giang |
Y tế cơ sở được xác định là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe, nhưng để thực hiện tốt vai trò này, trạm y tế không thể chỉ dựa vào nguồn lực của chính mình. Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy, khi được bệnh viện tăng cường hỗ trợ về chuyên môn, đào tạo, nhân lực và kỹ thuật, trạm y tế có thêm điều kiện nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, nhất là quản lý các bệnh mạn tính ngay tại cộng đồng.
Vào tháng 6/2026, Bệnh viện Lê Văn Việt, TP. Hồ Chí Minh tổ chức ký kết hỗ trợ phát triển chuyên môn với Trạm Y tế các phường Long Bình, Long Phước, Long Trường và Phước Long. Nội dung phối hợp bao gồm khám chữa bệnh, trong đó có khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa, công tác dược, y học cổ truyền và phục hồi chức năng.
Đây là một minh chứng cụ thể cho cách thức bệnh viện tuyến trên có thể trở thành “hậu phương” chuyên môn của y tế cơ sở. Thay vì chỉ tiếp nhận người bệnh khi đã chuyển lên tuyến trên, bệnh viện tham gia từ sớm hơn, hỗ trợ trạm y tế nâng cao năng lực để người dân được khám, theo dõi và quản lý sức khỏe ngay tại nơi cư trú.
Theo định hướng của Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, mỗi trạm y tế cần xác định rõ bệnh viện đồng hành. Mối quan hệ này không đơn thuần là “tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới”, mà phải trở thành sự gắn kết chuyên môn thường xuyên, hai chiều và có trách nhiệm; trong đó bệnh viện cùng chia sẻ năng lực chuyên môn, nhân lực và trách nhiệm chăm sóc sức khỏe người dân trên địa bàn.
Với cách tiếp cận này, bác sĩ tại trạm y tế có thể thường xuyên hội chẩn, xin ý kiến chuyên khoa, được tư vấn xử trí và chuyển người bệnh khi cần thiết. Hội chẩn từ xa, chuyển giao kỹ thuật và xây dựng các đầu mối chuyên môn cụ thể sẽ giúp năng lực của bệnh viện được đưa đến tận cơ sở.
TTƯT, BS.CKII Nguyễn Khoa Lý, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Việt, cho biết mục tiêu của chương trình hỗ trợ là từng bước củng cố chuyên môn cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở, tạo điều kiện để người dân được theo dõi, điều trị và quản lý sức khỏe lâu dài tại địa phương thay vì phải thường xuyên đến bệnh viện tuyến trên.
Một trong những lợi ích rõ nét là người mắc bệnh mạn tính có thể được khám chữa bệnh liên tục bằng thẻ bảo hiểm y tế tại nơi sinh sống. Khi được bổ sung về chuyên môn và nhân lực, trạm y tế có điều kiện tốt hơn để theo dõi, cấp phát thuốc, tư vấn điều trị cho người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính khác.
BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cho rằng đây là hướng đi đúng và cần thiết. Theo ông, bệnh viện đa khoa, không chỉ điều trị khi người bệnh đã nặng mà cần thực sự là “chỗ dựa” về chuyên môn cho y tế cơ sở.
Cách làm này cũng phù hợp với yêu cầu tăng cường y tế cơ sở trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh quản lý sức khỏe người dân và triển khai khám sức khỏe định kỳ. Khi số lượng người dân được đưa vào quản lý sức khỏe ngày càng lớn, trạm y tế càng cần có đủ năng lực chuyên môn để trở thành nơi tiếp nhận, theo dõi và chăm sóc thường xuyên.
Cùng với hỗ trợ chuyên môn, lãnh đạo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh còn đặt vấn đề tăng cường năng lực quản trị cho trạm y tế. Với những nơi cần củng cố, có thể thực hiện biệt phái có thời hạn bác sĩ có năng lực quản lý từ bệnh viện về làm Giám đốc trạm y tế.
Thời gian biệt phái có thể từ 3-5 năm, đủ để cán bộ có thời gian trải nghiệm thực tế ở tuyến cơ sở, tổ chức lại hoạt động và tạo ra những thay đổi bền vững. Đây cũng có thể là một giai đoạn đào tạo, thử thách và tích lũy kinh nghiệm quản lý đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo của ngành y tế.
 |
| Bệnh viện cần trở thành “hậu phương” chuyên môn của trạm y tế, hỗ trợ nhân lực, đào tạo, hội chẩn... Ảnh: BV |
Điểm quan trọng là khi bác sĩ bệnh viện về làm Giám đốc trạm y tế, mối liên kết với bệnh viện cử đi không bị cắt đứt mà phải được tăng cường. Bệnh viện trở thành “hậu phương” chuyên môn của trạm, hỗ trợ nhân lực, đào tạo, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật và tiếp nhận người bệnh khi vượt quá khả năng của y tế cơ sở.
Lãnh đạo Bệnh viện Lê Văn Thịnh cho rằng năng lực giữa các trạm y tế hiện chưa đồng đều; nhân lực, trang thiết bị và danh mục kỹ thuật còn hạn chế. Cơ chế phối hợp, chuyển tuyến - chuyển ngược, chia sẻ dữ liệu và phân định trách nhiệm giữa bệnh viện với trạm cũng cần được quy định rõ. Vì vậy, đề xuất mô hình một bệnh viện đồng hành với một cụm trạm y tế, có đầu mối chịu trách nhiệm, danh mục hỗ trợ và chỉ tiêu đánh giá định kỳ; đồng thời phát triển khám chữa bệnh từ xa, đào tạo, luân phiên nhân lực, liên thông dữ liệu và xây dựng quy trình chuyển tuyến hai chiều.
Trong khi đó, ThS.BS.CKII Võ Ngọc Cường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh, nhìn nhận mô hình này vừa mở ra cơ hội nâng cao vai trò của bệnh viện, vừa đặt ra thách thức về nhân lực, mô hình hoạt động và cơ chế phối hợp.
Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh có chuyên môn đa khoa tương đối đầy đủ, quy mô 400 giường, có cấp cứu, nội trú, ngoại trú, nhiều kỹ thuật cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh; đồng thời có kinh nghiệm hỗ trợ trạm y tế và tham gia khám sức khỏe toàn dân. Đây là những nền tảng thuận lợi để bệnh viện thực hiện vai trò cửa ngõ phía Tây thành phố.
Dù vậy, nguồn nhân lực vẫn có giới hạn, nhiều nhiệm vụ mới phát sinh cùng lúc, trong khi công nghệ thông tin và liên thông dữ liệu cần tiếp tục hoàn thiện. Đặc biệt, hiện chưa có mô hình bệnh viện - trạm y tế vận hành thành một quy trình thống nhất.
Theo BS Cường, nếu triển khai không tốt, bệnh viện có thể rơi vào tình trạng “gánh thêm việc” thay vì hỗ trợ đúng vai trò, dẫn đến nguy cơ “quá tải kép”. Vì vậy, cơ chế tài chính, chế độ cho hoạt động hỗ trợ chuyên môn, cũng như ranh giới trách nhiệm giữa bệnh viện và trạm y tế cần được làm rõ.
Sự đồng hành cũng không thể chỉ dựa vào những đợt luân phiên ngắn hạn. Nếu thiếu cơ chế tổ chức, bổ sung và bù đắp nhân lực phù hợp, việc thường xuyên đưa bác sĩ từ bệnh viện về cơ sở khó tạo hiệu quả bền vững.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, một yếu tố khác quyết định hiệu quả của mô hình là niềm tin của người dân. Thực tế vẫn có tình trạng người dân bỏ qua trạm y tế để đến thẳng bệnh viện. Vì vậy, trạm y tế cần từng bước chứng minh vai trò là nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu đáng tin cậy; đồng thời người dân phải thấy rõ phía sau trạm luôn có bệnh viện hỗ trợ khi cần.
Nếu làm tốt, mô hình sẽ tạo thành một chuỗi chăm sóc liền mạch: người dân được quản lý sức khỏe từ cộng đồng, bệnh nhẹ và bệnh mạn tính ổn định được chăm sóc gần nhà; trường hợp vượt khả năng được chuyển đến bệnh viện; sau điều trị lại trở về địa phương tiếp tục theo dõi.
