![]() |
| Người dân đặt niềm tin vào trạm y tế khi chất lượng khám chữa bệnh được nâng lên. Ảnh: Lê Văn |
Khi người dân tin tưởng vào y tế cơ sở
Thực tế tại TP. Hồ Chí Minh trong nhiều năm qua cho thấy, tình trạng quá tải tại các bệnh viện trung ương và thành phố, trong khi đó nhiều trạm y tế xã, phường vẫn hoạt động chưa phát huy hết công suất. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý người dân luôn muốn đến bệnh viện lớn để đảm bảo, ngay cả với những bệnh thông thường.
Bên cạnh đó, nhiều trạm y tế còn gặp khó khăn về nhân lực bác sĩ, khiến người dân chưa thực sự tin tưởng, dẫn đến tình trạng “trạm y tế ít người đến, bệnh viện lớn quá tải” - một vòng luẩn quẩn chưa được phá vỡ.
Chương trình luân phiên bác sĩ từ bệnh viện về trạm y tế xã, phường do Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh triển khai chính là chìa khóa giải tỏa nút thắt này. Trong đợt đầu triển khai tại 7 xã có khó khăn về nhân lực, sau 2 tuần đã có gần 1.800 lượt người đến khám và điều trị tại trạm y tế (những người trước đây hầu hết đều phải đi đến bệnh viện tuyến trên).
Con số này minh chứng nếu có bác sĩ đủ năng lực và dịch vụ phù hợp, người dân hoàn toàn sẵn sàng sử dụng dịch vụ y tế tại cộng đồng thay vì đi xa.
Theo Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng, việc người dân đến khám chữa bệnh tại trạm y tế thay vì bệnh viện mang lại ý nghĩa kép rõ rệt.
Thứ nhất, đó là giảm áp lực trực tiếp cho các bệnh viện tuyến trên: Mỗi ca bệnh thông thường được giải quyết tại trạm y tế đồng nghĩa với việc giảm một lượt khám tại bệnh viện, giúp bác sĩ và cơ sở vật chất tại bệnh viện tập trung cho những trường hợp nặng, cần can thiệp chuyên sâu hơn.
Thứ hai, đây là giải pháp giảm tải bền vững theo thời gian. Không chỉ có bác sĩ đến khám trực tiếp, chương trình còn yêu cầu các bác sĩ luân phiên hướng dẫn thực hành, hỗ trợ chuyên môn cho nhân viên tại trạm. Đây chính là yếu tố then chốt: Nâng cao năng lực cho đội ngũ tại chỗ, để sau này khi không còn bác sĩ luân phiên, người dân vẫn có thể tin tưởng và sử dụng dịch vụ tại địa phương. Khi năng lực y tế cơ sở được củng cố, thói quen đi khám bệnh của người dân sẽ thay đổi theo hướng tích cực - đó mới là giải pháp giảm tải thực sự, lâu dài.
Bên cạnh đó, việc triển khai các phương pháp điều trị y học cổ truyền như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, chườm dược liệu cũng đáp ứng đúng nhu cầu của nhiều bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi - đối tượng thường xuyên đến bệnh viện cho các bệnh mạn tính, đau mỏi. Việc được theo dõi, chăm sóc định kỳ tại trạm y tế giúp quản lý bệnh tốt hơn, hạn chế tình trạng bệnh nặng hơn phải nhập viện - một cách giảm tải hiệu quả nhưng ít được chú ý.
Tại Trạm y tế xã Ngãi Giao, nơi ghi nhận số lượt khám đông nhất với 430 lượt trong 2 tuần, bà Nguyễn Thị Năm, 68 tuổi cho biết: “Trước đây đau lưng, đau khớp tôi đều phải lên bệnh viện tuyến trên, chờ đợi cả ngày. Bây giờ bác sĩ về tận xã khám, có cả châm cứu, tôi chỉ cần đi vài trăm mét là đến, vừa nhanh vừa hiệu quả, nên tôi không còn phải đi xa nữa”.
Ông Trần Văn Thành, một người dân xã Hòa Hiệp, cũng chia sẻ: “Tôi thấy bác sĩ ở đây khám kỹ lắm, giải thích dễ hiểu. Bây giờ có bệnh nhẹ tôi sẽ đến trạm y tế trước, không nhất thiết phải chạy lên bệnh viện lớn như trước nữa. Tiết kiệm được cả thời gian lẫn tiền bạc cho chúng tôi.”
Đặc biệt, với những người cao tuổi, người bệnh hạn chế đi lại, việc bác sĩ luân phiên cùng đội ngũ y tế cơ sở đến tận nhà khám, tư vấn sức khỏe càng có ý nghĩa lớn. Đây chính là những đối tượng thường xuyên phải gia đình đưa đến bệnh viện chỉ để được theo dõi định kỳ - một gánh nặng không nhỏ cho cả người bệnh và hệ thống y tế.
Giải pháp giảm tải bệnh viện tuyến trên hiệu quả
Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng cho biết, Chương trình kết nối bệnh viện với 168 Trạm y tế xã, phường, đặc khu trên toàn Thành phố đang được Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh triển khai một cách có hệ thống.
Thành công ban đầu tại 7 xã là minh chứng rõ ràng nhất cho tính đúng đắn của mô hình. Tuy nhiên, để mô hình thực sự phát huy hiệu quả giảm tải trên toàn Thành phố, cần nhiều hơn nữa sự đồng bộ và quyết tâm.
![]() |
| Rất đông người bệnh và thân nhân chờ nhận thuốc tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: Lê văn |
Giá trị lâu dài của chương trình không nằm ở số lượt khám trong 2 tuần, mà ở chỗ: Trạm y tế thực sự trở thành địa chỉ đáng tin cậy, nơi người dân được theo dõi sức khỏe liên tục, cấp phát thuốc thông thường, tư vấn phòng bệnh và điều trị những bệnh thông thường.
Khi đó, dòng người bệnh sẽ được phân luồng hợp lý: Bệnh nhẹ xử lý tại phường, xã, bệnh nặng mới chuyển lên tuyến trên thay vì tình trạng mọi người đều chen chân vào bệnh viện lớn như hiện nay.
Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, để đạt được mục tiêu đó, cần sự đồng hành thường xuyên của các bệnh viện trong hỗ trợ chuyên môn, sự đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất của chính quyền địa phương và nỗ lực không ngừng của đội ngũ tại trạm y tế.
Khi các yếu tố này được hội tụ, trạm y tế sẽ thực sự phát huy vai trò “cửa ngõ” đầu tiên của hệ thống y tế - chăm sóc sức khỏe người dân ngay tại cộng đồng, đó chính là giải pháp giảm tải hiệu quả, bền vững nhất cho các bệnh viện tại TP. Hồ Chí Minh.