Mở rộng tiện ích số và tháo gỡ điểm nghẽn trong thực thi chính sách an sinh

BHXH Việt Nam tăng tốc chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh.

Lan tỏa tiện ích số trong lĩnh vực an sinh

Trong lĩnh vực khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), việc sử dụng căn cước công dân gắn chíp đã được triển khai rộng khắp. Hiện 100% cơ sở khám, chữa bệnh BHYT trên toàn quốc đã áp dụng hình thức này, cho phép tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân. Hơn 378 triệu lượt tra cứu thành công đã được ghi nhận, góp phần rút ngắn thời gian làm thủ tục, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và giảm thiểu giấy tờ hành chính.

Song song đó, việc triển khai Sổ Sức khỏe điện tử và liên thông các loại giấy tờ y tế tiếp tục được đẩy mạnh. Toàn quốc đã có hơn 647,4 triệu lượt dữ liệu từ các cơ sở khám, chữa bệnh được gửi lên hệ thống của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam. Trong đó, hơn 254,2 triệu lượt tra cứu thành công các hồ sơ khám sức khỏe, giấy chuyển tuyến, giấy hẹn khám lại đã được liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để tích hợp lên ứng dụng VNeID.

Ngoài ra, Bộ Tài chính còn phối hợp với Bộ Y tế triển khai liên thông dữ liệu các loại giấy tờ quan trọng như giấy khám sức khỏe lái xe, giấy chứng sinh và giấy báo tử. Đến nay, hàng nghìn cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước đã tham gia kết nối, với hàng triệu dữ liệu được gửi và xử lý, tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu y tế đồng bộ, phục vụ quản lý và cung cấp dịch vụ công.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính và Bộ Công an đã tăng cường phối hợp trong việc sử dụng hạ tầng công nghệ thông tin quốc gia. Hai bên đã thống nhất kế hoạch dịch chuyển, tích hợp hệ thống thông tin của BHXH Việt Nam lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Qua đó nhằm bảo đảm tính tập trung, đồng bộ và an toàn dữ liệu, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước.

Gỡ vướng cơ chế để hoàn thiện kết nối dữ liệu

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, một số bất cập về cơ chế chính sách đã bộc lộ rõ. Theo Bộ Tài chính, dù Luật BHXH năm 2024 đã quy định trách nhiệm xác minh thông tin của người hưởng qua tài khoản cá nhân, nhưng hiện chưa có chế tài bắt buộc thực hiện. Đồng thời, chưa có cơ chế kết nối, trao đổi dữ liệu giữa cơ quan BHXH và hệ thống ngân hàng, dẫn đến khó khăn trong quản lý và kiểm soát thông tin người thụ hưởng.

Đặc biệt, việc thu hồi các khoản chi trả không đúng quy định đối với trường hợp người hưởng đã từ trần vẫn gặp nhiều vướng mắc. Do thiếu cơ chế khấu trừ trực tiếp từ tài khoản cá nhân, cơ quan BHXH gặp khó trong việc bảo toàn quỹ. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện hành lang pháp lý, trong đó cần có quy định cụ thể về trách nhiệm của các bên liên quan trong việc phối hợp xử lý.

Liên quan đến giải quyết trợ cấp thất nghiệp trên môi trường số, dù đã có hơn 51.000 người lao động được giải quyết hưởng qua Cổng dịch vụ công quốc gia, nhưng việc kết nối dữ liệu vẫn chưa hoàn thiện. Cơ quan BHXH chưa nhận được quyết định điện tử từ hệ thống, buộc phải tiếp nhận hồ sơ giấy theo phương thức truyền thống, làm giảm hiệu quả và kéo dài thời gian xử lý so với mục tiêu ban đầu của chuyển đổi số.

Trong lĩnh vực BHYT hộ gia đình, việc triển khai dịch vụ công trực tuyến cũng đang gặp trở ngại. Cụ thể, hệ thống chưa xác thực được thông tin của các thành viên đăng ký tạm trú trong cùng hộ gia đình, khiến nhiều trường hợp không được áp dụng giảm trừ mức đóng theo quy định. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân mà còn làm giảm tính hấp dẫn của hình thức tham gia BHYT theo hộ gia đình.

Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế trên được xác định là do việc chia sẻ dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa đầy đủ, đặc biệt là đối với thông tin cư trú tạm thời. Việc thiếu các công cụ xác thực tự động khiến quá trình xử lý hồ sơ điện tử chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng, đồng thời làm gia tăng rủi ro trong công tác hậu kiểm khi vẫn phải tiếp nhận hồ sơ giấy song song.

Trước thực tế đó, Bộ Tài chính đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước ban hành quy định bắt buộc người hưởng chế độ BHXH qua tài khoản cá nhân thực hiện xác minh thông tin định kỳ hằng năm. Đồng thời, cần sớm thiết lập cơ chế khấu trừ tài khoản đối với các trường hợp phải thu hồi tiền hưởng không đúng quy định, nhất là khi người hưởng đã qua đời, nhằm bảo đảm kỷ cương tài chính và an toàn quỹ.

Đối với Bộ Công an và Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đề xuất tăng cường chia sẻ dữ liệu khai tử, mất tích theo thời gian thực để kịp thời dừng chi trả các chế độ an sinh. Việc hoàn thiện các chức năng kết nối trên Cổng dịch vụ công quốc gia, đặc biệt là chuyển quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp về cơ quan BHXH, cũng cần được đẩy nhanh để bảo đảm tính thông suốt của quy trình điện tử.