 |
| Chuyên viên BHXH cơ sở Đăk Pék trực tiếp đến hộ kinh doanh vận động tham gia BHXH bắt buộc theo hướng bám sát từng đối tượng. Ảnh: ĐH |
Từ suy giảm đến siết chặt kỷ luật thực thi
Tại xã Đăk Pék, một trong 6 xã do BHXH cơ sở Đăk Pék quản lý, số người tham gia BHXH đến cuối năm 2025 chỉ còn 1.582 người, giảm 31,45% so với giai đoạn trước dưới tác động của biến động dân cư và thay đổi chính sách vùng. Áp lực này buộc địa phương phải thay đổi cách tổ chức thực hiện, chuyển từ bị động theo dõi sang chủ động kiểm soát từng nhóm đối tượng.
Là xã miền núi vùng biên, Đăk Pék có địa bàn rộng, dân cư phân tán, sinh kế phụ thuộc nông nghiệp nhỏ lẻ, lao động tự do chiếm tỷ trọng lớn. Nhưng khi khó khăn trở thành yếu tố kéo dài, cách tổ chức thực thi mới là biến số quyết định.
Bà Nguyễn Thị Thương, Chủ tịch UBND xã Đăk Pék, thẳng thắn: “Chúng tôi xác định lại nguyên tắc, họp không phải để ghi nhận khó khăn, mà để chốt giải pháp. Không có chuyện họp xong để đấy. Kết quả thực hiện là căn cứ duy nhất để đánh giá cán bộ.” Thông điệp này xác lập lại tiêu chí đánh giá, ưu tiên kết quả thay cho báo cáo quá trình.
Một loạt quyết sách được triển khai, phân rã chỉ tiêu đến từng thôn, giao trách nhiệm trực tiếp cho thôn trưởng, lập danh sách đối tượng tiềm năng theo từng nhóm nghề. Không còn cách làm bình quân, mà xác định cụ thể từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.
Ông A Vít, thôn trưởng thôn Pêng Sal Pêng, chia sẻ: “Trước đây chỉ nghe chỉ tiêu chung, giờ mỗi thôn có danh sách rõ từng người. Ai làm nghề gì, khả năng tham gia ra sao đều nắm được. Đi vận động cũng có căn cứ, không còn nói chung chung.” Quản lý không còn dừng ở địa bàn, mà đi vào từng đối tượng cụ thể.
“6 rõ” và việc truy vết để không bỏ sót người tham gia
Năm 2025, số người tham gia BHXH tại xã Đăk Pék sụt giảm. Năm 2026, xã Đăk Pék đặt mục tiêu bứt phá với chỉ tiêu 1.873 người tham gia, phấn đấu tăng 18,39% so với năm trước, tạo đà phục hồi cho BHXH tự nguyện. Chỉ tiêu này được đánh giá có cơ sở đạt được khi áp dụng phương thức điều hành mới.
Phó Giám đốc phụ trách BHXH cơ sở Đăk Pék, ông Nguyễn Vỹ Lưu, không né tránh áp lực khi cho biết: “Chúng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc thay đổi cách làm. Mọi hoạt động đều phải theo nguyên tắc “6 rõ”, gồm rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền.” Nguyên tắc này, khi đi vào thực tiễn trở thành cơ chế kiểm soát chặt chẽ từng khâu công việc.
 |
| Chỉ tiêu BHXH được đưa vào tiêu chí thi đua của từng thôn, từng cán bộ, Ảnh: ĐH |
Từ kết quả rà soát và lập danh sách theo từng thôn tại xã Đăk Pék, địa phương xác định 750 người tiềm năng tham gia BHXH tự nguyện. Nhóm này được phân loại gồm 300 lao động tự do và 450 người làm nông nghiệp, làm cơ sở xây dựng cách tiếp cận và thông điệp vận động phù hợp từng nhóm đối tượng.
Cùng với đó, 600 lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ cũng được đưa vào diện tiếp cận trực tiếp. Phương thức triển khai chuyển từ chờ đợi sang chủ động làm việc với từng trường hợp.
Ông Nguyễn Vỹ Lưu cho biết thêm: “Chúng tôi đã lên kế hoạch làm việc với từng đơn vị. Không chỉ tuyên truyền, mà đối chiếu dữ liệu, xác định rõ trách nhiệm tham gia. Mục tiêu là không để sót đối tượng thuộc diện bắt buộc.”
Bà Bùi Thị Mẫn, một nhân viên thu lâu năm tại địa bàn, nhận xét: “Trước đây vận động theo kiểu phong trào, giờ vận động có địa chỉ. Người dân tin hơn khi thông tin đưa ra sát với nhu cầu của họ.”
Các mô hình truyền thông được thiết kế theo hướng kết hợp linh hoạt giữa nhóm nhỏ, hội nghị quy mô lớn, ngày ra quân và tháng cao điểm, tập trung tiếp cận và đối thoại trực tiếp theo từng nhóm đối tượng. Dữ liệu được chuẩn hóa với tỷ lệ đồng bộ căn cước công dân đạt 99,8%, giúp quản lý chính xác, hạn chế trùng lặp, bỏ sót. Trong bối cảnh chuyển đổi số, dữ liệu trở thành công cụ điều hành.
Định vị trách nhiệm để xóa “vùng trũng”
Điểm đáng chú ý nhất trong cách làm của Đăk Pék không nằm ở giải pháp đơn lẻ, mà ở cách xác định trách nhiệm đến từng cấp thực hiện. Khi chỉ tiêu BHXH được đưa vào tiêu chí thi đua của từng thôn, từng cán bộ, đó không còn là việc riêng của ngành BHXH, mà trở thành nhiệm vụ chung của hệ thống quản lý địa phương.
Chủ tịch UBND xã Đăk Pék Nguyễn Thị Thương nhấn mạnh: “Chúng tôi niêm yết công khai chỉ tiêu và kết quả. Ai làm tốt, ai chưa đạt đều rõ. Không có vùng xám trong đánh giá.” Từ đó, trách nhiệm thực thi được xác lập rõ ở từng cấp.
Bà Nguyễn Thị Thu Ba, chủ hộ kinh doanh tại trung tâm xã Đăk Pék, chia sẻ: “Trước đây tôi chưa hiểu rõ nghĩa vụ tham gia BHXH cho người lao động. Khi được mời làm việc, được giải thích cụ thể, tôi thấy đây là trách nhiệm chứ không phải lựa chọn.”
Với người dân, điều thay đổi rõ nhất là cách tiếp cận chính sách. Chị Y Hương (sinh năm 1988, thôn Đăk Nớ), một lao động tự do, chia sẻ: “Mình được tư vấn rõ ràng, biết đóng bao nhiêu, sau này hưởng gì, không còn cảm giác mơ hồ.” Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu rõ quyền lợi của mình và chủ động tham gia.
Bên cạnh nỗ lực phát triển BHXH, xã Đăk Pék duy trì tỷ lệ bao phủ BHYT 100%, góp phần hoàn thiện bức tranh an sinh trên địa bàn vùng biên.
Vượt qua những khó khăn của giai đoạn đầu năm, cục diện tại xã Đăk Pék đã có chuyển biến rõ nét. Tính đến trung tuần tháng 5/2026, toàn xã vận động được 139 chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc, đạt gần 87% kế hoạch năm. BHXH tự nguyện cũng ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực. “Vùng trũng” an sinh vùng biên đang từng bước được thu hẹp, mở ra khả năng hoàn thành kế hoạch năm 2026 của xã Đăk Pék rõ nét hơn bao giờ hết.
