Rà soát đóng bảo hiểm xã hội cho lao động tại 6.700 doanh nghiệp vận tải ở TP. Hồ Chí Minh

Ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố trao đổi tại buổi làm việc. Ảnh: Phạm Thọ

Cơ quan BHXH nỗ lực bảo đảm an sinh cho người lao động

Ngày 22/10, Đoàn giám sát của Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TP. Hồ Chí Minh do ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch LĐLĐ Thành phố, làm Trưởng đoàn đã làm việc với BHXH Thành phố về tình hình quản lý, thu – chi và xử lý nợ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trên địa bàn năm 2026.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết công tác thu, quản lý và giải quyết chế độ tiếp tục được toàn hệ thống BHXH Thành phố triển khai chặt chẽ nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh, bảo vệ quyền lợi của người lao động và người dân.

Tính đến ngày 30/9, toàn Thành phố có 4.696.216 người tham gia BHXH bắt buộc, 118.454 người tham gia BHXH tự nguyện, 4.637.966 người tham gia BHTN và hơn 12,6 người tham gia BHYT.

Những con số này cho thấy, phạm vi thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn rất lớn. Cùng với việc phát triển người tham gia, cơ quan BHXH phải bảo đảm quá trình đóng được ghi nhận đầy đủ, kịp thời và các chế độ được giải quyết theo đúng quy định. Tuy nhiên, tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng BHXH đang tạo ra những trở ngại đáng kể đối với mục tiêu này.

Theo số liệu tạm tính đến ngày 30/9, tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn là hơn 13.572 tỷ đồng, tương đương 8,44% kế hoạch thu do BHXH Việt Nam giao. Trong đó, số tiền chậm đóng khó thu là 877 tỷ đồng.

Trong đó, có 45.633 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng dưới 1 tháng; 79.797 đơn vị chậm đóng từ 1 đến dưới 3 tháng; 17.537 đơn vị chậm đóng từ 3 đến dưới 6 tháng; 15.306 đơn vị đã chậm đóng từ 6 tháng trở lên.

Tình trạng nợ kéo dài đã trực tiếp tác động đến quyền lợi của người lao động. Dù người lao động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng, việc doanh nghiệp không nộp đủ tiền BHXH, BHYT có thể khiến quá trình xác nhận thời gian tham gia, hoàn thiện hồ sơ và giải quyết các chế độ gặp khó khăn.

Trước thực trạng này, BHXH Thành phố xác định kiểm soát, đôn đốc và thu hồi tiền chậm đóng là nhiệm vụ trọng tâm. Các đơn vị trực thuộc được yêu cầu thường xuyên rà soát, phân loại doanh nghiệp theo thời gian chậm đóng, số tiền, nguyên nhân và khả năng thu hồi, từ đó lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó Giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh trao đổi các nội dung. Ảnh: Thanh Nga

Hằng tháng, cơ quan BHXH gửi thông báo nhắc đóng đến các đơn vị chậm đóng BHXH. Với những doanh nghiệp đã được nhắc nhở nhưng chưa khắc phục, cơ quan BHXH lập biên bản làm việc, yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định. Các đơn vị tiếp tục chậm đóng còn được mời làm việc trực tiếp để đối chiếu công nợ, xác định nguyên nhân và yêu cầu khắc phục.

BHXH Thành phố cũng đăng tải danh sách các đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên trên trang thông tin điện tử, đồng thời thông tin, cảnh báo về thời điểm hành vi có thể chuyển từ chậm đóng sang trốn đóng và các biện pháp xử lý theo quy định pháp luật.

Song song với đôn đốc thu hồi nợ, công tác kiểm tra và phối hợp xử lý vi phạm được chú trọng. Dù đối mặt với nhiều thách thức trong công tác thu, chi và quản lý nợ, hoạt động giải quyết chế độ vẫn được triển khai trên diện rộng. Trong 9 tháng năm 2026, BHXH Thành phố đã giải quyết, chi trả BHXH, BHTN cho 2.332.470 lượt người, tăng 6,5% so với cùng kỳ năm trước.

Đối với BHYT, toàn Thành phố ghi nhận 26,78 triệu lượt khám, chữa bệnh, gồm 24,9 triệu lượt ngoại trú và 1,88 triệu lượt nội trú. Tổng số tiền chi khám, chữa bệnh BHYT là 27.005 tỷ đồng. Qua đó, đảm bảo các quyền lợi cơ bản cho người lao động, người dân nói chung.

Quyền lợi BHXH tại hơn 6.700 doanh nghiệp vận tải chưa được bảo đảm đầy đủ

Một trong những nội dung đáng chú ý tại buổi làm việc ngày 22/10 là đề xuất rà soát việc thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH đối với người lao động trong lĩnh vực kinh doanh vận tải.

BHXH Thành phố đã đề nghị LĐLĐ Thành phố xem xét, tổng hợp và kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan phối hợp rà soát, quản lý người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc tại những lĩnh vực có đặc thù về sử dụng lao động.

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, đối với lĩnh vực vận tải, tại Công văn số 35296/SXD-QLVT của Sở Xây dựng, TP. Hồ Chí Minh cho thấy có 6.787 đơn vị kinh doanh vận tải, bao gồm hợp tác xã, công ty và hộ kinh doanh vận tải, đang được cấp giấy phép kinh doanh vận tải còn hiệu lực. Tổng số phương tiện được cấp phù hiệu lên tới 324.473 chiếc.

Nhiều doanh nghiệp vận tải không tham gia BHXH cho tài xế. Ảnh: Phạm Thọ

Quy mô lớn của lĩnh vực vận tải đặt ra yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn đối với việc sử dụng lao động và thực hiện chính sách BHXH, BHYT. Theo điểm a khoản 3 Điều 74 Nghị định số 158/2024/NĐ-CP ngày 18/12/2024 của Chính phủ, đơn vị kinh doanh vận tải bằng xe ô tô có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ đối với người lao động, trong đó có việc tham gia BHXH theo quy định.

Từ cơ sở này, BHXH Thành phố đề nghị LĐLĐ Thành phố kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp với cơ quan BHXH rà soát các đơn vị kinh doanh vận tải, kiểm tra việc giao kết hợp đồng lao động và thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT đối với lái xe, nhân viên phục vụ trên xe thuộc diện tham gia bắt buộc.

Đặc biệt, cơ quan BHXH đề nghị kịp thời phát hiện việc sử dụng hợp đồng hợp tác, hợp đồng dịch vụ hoặc các hình thức thỏa thuận khác không phù hợp với bản chất quan hệ lao động nhằm né tránh nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT.

Đồng thời, nghiên cứu cơ chế định kỳ cung cấp, trao đổi thông tin về đơn vị kinh doanh vận tải và phương tiện được cấp phù hiệu để phục vụ công tác quản lý, rà soát đối tượng tham gia.

Bên cạnh lĩnh vực vận tải, BHXH Thành phố cũng đề xuất rà soát đối tượng tham gia BHXH bắt buộc trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và giải trí. Hiện Thành phố có gần 6.000 văn nghệ sĩ hoạt động trong 9 hội chuyên ngành thuộc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố, cùng hàng chục nghìn văn nghệ sĩ hoạt động tự do.

Đặc thù việc làm, thu nhập không ổn định và hình thức hợp đồng đa dạng khiến việc xác định đối tượng thuộc diện tham gia BHXH, BHYT bắt buộc gặp nhiều khó khăn. Do đó, cơ quan BHXH đề nghị các sở, ngành và đơn vị liên quan phối hợp rà soát tổ chức, doanh nghiệp nghệ thuật, giải trí, truyền thông và đơn vị tổ chức biểu diễn có sử dụng lao động; xác định những trường hợp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc để hướng dẫn, đôn đốc thực hiện.

Ngoài ra, BHXH Thành phố đề nghị nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả thu hồi tiền chậm đóng, trốn đóng; đánh giá cơ sở pháp lý và tính khả thi của việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với chủ doanh nghiệp thuộc trường hợp luật định. Đồng thời, kiến nghị nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa cơ quan thuế và cơ quan BHXH trong đối chiếu nghĩa vụ đóng BHXH và kinh phí công đoàn của doanh nghiệp, bảo đảm việc xử lý phù hợp với quy định pháp luật.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP. Hồ Chí Minh đánh giá cao những nỗ lực và kết quả mà BHXH Thành phố đã thực hiện, góp phần đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

Ông Phùng Thái Quang cho biết, Công đoàn Thành phố sẽ có báo cáo đến Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Thành phố và Thường trực UBND Thành phố nhằm tìm giải pháp khôi phục quyền lợi chính đáng cho người lao động tại các doanh nghiệp nợ BHXH.

Thời gian tới, LĐLĐ Thành phố có giải pháp tập trung phối hợp cùng BHXH Thành phố, các cơ quan chức năng để giám sát đồng thời nghiên cứu, đề xuất các biện pháp xử lý nợ BHXH, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Ngoài ra, LĐLĐ Thành phố cũng sẽ đẩy mạnh phối hợp với cơ quan BHXH trong công tác tuyên truyền các chính sách BHXH, BHYT đến doanh nghiệp và người lao động. Hoạt động này nhằm nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành quy định pháp luật, bảo đảm quyền lợi của người lao động trên địa bàn.