Đề xuất cấm trưng bày thuốc lá, cảnh báo sức khỏe phủ 85% bao bì

Quốc hội nghe tờ trình về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: VPQH

Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành quy định cấm trưng bày thuốc lá nhằm hạn chế quảng cáo gián tiếp, giảm khả năng tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên. Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85% hoặc quy định lộ trình tăng dần đến 100%.

Cụ thể hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, nung nóng

Trình Quốc hội tại phiên họp sáng ngày 21/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá tập trung vào 4 nhóm nội dung chính, gồm cụ thể hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Điều 2 quy định về hiệu lực thi hành và Điều 3 quy định điều khoản chuyển tiếp.

Một trong những nội dung trọng tâm là sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm cụ thể hóa chủ trương cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo tinh thần Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội khóa XV.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung các khái niệm về thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhằm làm rõ đặc điểm, bản chất của từng loại sản phẩm, tạo cơ sở cho việc xác định sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của luật và xử lý hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung, sửa đổi các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thành phẩm thuốc lá, từng bộ phận và nguyên liệu của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời quy định về hành vi trưng bày thuốc lá và bán thuốc lá trên môi trường điện tử.

Ngoài các nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo Luật còn hướng tới cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Trong đó, dự thảo sửa đổi quy định về kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp.

Dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá, thay thế bằng các biện pháp quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật, qua đó tăng cường sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động cai nghiện thuốc lá.

Về phân quyền, phân cấp, dự thảo chuyển thẩm quyền phê duyệt hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp được sử dụng cho sản phẩm thuốc lá từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung các quy định để bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với Luật Đầu tư và Luật Giáo dục.

Bảo đảm kiểm soát kinh doanh thuốc lá

Thẩm tra dự án Luật này, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành việc giải thích các khái niệm thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo cơ chế hoạt động đặc thù của sản phẩm. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu bổ sung cụm từ “chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho các sản phẩm thuốc lá” vào khái niệm nguyên liệu thuốc lá, nhằm tránh tạo khoảng trống trong thực hiện quy định cấm đối với nguyên liệu không chứa nicotine dùng cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, Ủy ban cơ bản tán thành quy định tại dự thảo Luật, đánh giá các khoản 1, 2 và 3 đã bảo đảm tính bao quát, rõ ràng, thể chế hóa chính sách cấm triệt để thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra tán thành quy định cấm trưng bày thuốc lá nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp, giảm mức độ hiện diện của thuốc lá tại thị trường bán lẻ, qua đó hạn chế khả năng tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên.

Một nội dung đáng chú ý khác trong báo cáo thẩm tra là đề xuất tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Cụ thể, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị bổ sung quy định theo hướng diện tích in cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá; hoặc quy định lộ trình cụ thể để tăng diện tích cảnh báo sức khỏe từ 85% lên 100%.

Theo cơ quan thẩm tra, đề xuất này nhằm thể hiện quyết tâm thực hiện các quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp về bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành việc giải thích các khái niệm thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo cơ chế hoạt động đặc thù của sản phẩm. Ảnh: VPQH

Ủy ban cũng đề nghị bổ sung quy định về tiêu chuẩn ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe theo hướng cảnh báo phải gắn liền với bao bì thuốc lá, không bị che lấp bởi tem thuốc lá. Việc này nhằm khắc phục tình trạng nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì hoặc bị tem thuốc lá che khuất phần lớn diện tích như ở một số sản phẩm đang lưu hành.

Về quản lý kinh doanh thuốc lá và kiểm soát đầu tư sản xuất thuốc lá, Ủy ban tán thành việc giữ quy định về giấy phép kinh doanh thuốc lá của Luật hiện hành. Theo cơ quan thẩm tra, việc duy trì các quy định này là cần thiết để tiếp tục quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh, kiểm soát quy mô và sản lượng sản xuất đối với các sản phẩm thuốc lá truyền thống.

Cách tiếp cận này phù hợp với nguyên tắc tại khoản 3 Điều 4 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành, theo đó hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá phải phù hợp với mục tiêu từng bước giảm nguồn cung cấp thuốc lá.

Đối với quy định về bán thuốc lá, Ủy ban đề nghị sửa đổi theo hướng cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá có quyền từ chối bán nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá. Đồng thời, khi quy định cụ thể phương thức chứng minh tuổi người mua tại nghị định hướng dẫn, cần bảo đảm nguyên tắc chỉ xử lý thông tin ở mức cần thiết cho mục đích xác minh tuổi, phù hợp với pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, thể chế hóa quan điểm chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh và mục tiêu tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Cơ quan thẩm tra cũng nhận định dự thảo cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế.