Tăng lương cơ sở - khích lệ tinh thần làm việc khu vực công

Bộ Nội vụ đề xuất nâng mức lương cơ sở cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang lên 2,53 triệu đồng.

Các nhóm nguồn kinh phí để phục vụ tăng lương cơ sở

Theo dự thảo Nghị định quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi quy định về kinh phí thực hiện để phù hợp với quy định tại Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026.

Cụ thể, nguồn kinh phí của các Bộ, cơ quan Trung ương bao gồm: sử dụng 10% tiết kiệm chi thường xuyên (trừ các khoản tiền lương, phụ cấp theo lương, khoản có tính chất lương và các khoản chi cho con người theo chế độ) dự toán năm 2026 tăng thêm, so với dự toán năm 2025 đã được cấp có thẩm quyền giao.

Sử dụng tối thiểu 40% số thu được để lại theo chế độ năm 2026 sau khi trừ các chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động cung cấp dịch vụ, thu phí. Riêng đối với số thu từ việc cung cấp các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, y tế dự phòng và dịch vụ y tế khác của cơ sở y tế công lập sử dụng tối thiểu 35%, sau khi trừ các chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động cung cấp dịch vụ, thu phí. Sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương năm 2025 chưa sử dụng hết chuyển sang (nếu có).

Nguồn kinh phí của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương gồm sử dụng 70% tăng thu ngân sách địa phương năm 2025 thực hiện so với dự toán được Thủ tướng Chính phủ giao (không kể thu tiền sử dụng đất; xổ số kiến thiết; thu cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước do địa phương quản lý và các khoản được loại trừ theo Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ).

Sử dụng 50% tăng thu ngân sách địa phương dự toán các năm 2026, 2025, 2024 so với dự toán năm trước được Thủ tướng Chính phủ giao (không kể thu tiền sử dụng đất; xổ số kiến thiết; thu cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước do địa phương quản lý và các khoản được loại trừ theo Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ).

Sử dụng 10% tiết kiệm chi thường xuyên (trừ các khoản tiền lương, phụ cấp, đóng góp theo lương, các khoản có tính chất lương và các khoản chi cho con người theo chế độ) dự toán năm 2026 đã được cấp có thẩm quyền giao gồm: 10% dự toán chi thường xuyên năm 2023, 10% dự toán chi thường xuyên năm 2024 tăng thêm so với năm 2023, 10% dự toán chi thường xuyên tăng thêm năm 2025 so với năm 2024, và 10% dự toán chi thường xuyên tăng thêm năm 2026 so với năm 2025. Sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương đến hết năm 2025 còn dư chuyển sang.

Sử dụng kinh phí ngân sách địa phương tiết kiệm chi hỗ trợ hoạt động thường xuyên (chi tiền lương, chi hoạt động theo quy định của pháp luật) do tinh giản biên chế, sắp xếp tổ chức bộ máy thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Sử dụng tối thiểu 40% số thu được để lại theo chế độ năm 2026 sau khi trừ các chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động cung cấp dịch vụ, thu phí. Riêng đối với số thu từ việc cung cấp các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, y tế dự phòng và dịch vụ y tế khác của cơ sở y tế công lập sử dụng tối thiểu 35%.

Ngân sách trung ương bổ sung nguồn kinh phí còn thiếu do điều chỉnh mức lương cơ sở và thực hiện chế độ tiền thưởng năm 2026 cho các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương và các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương…

Đòn bẩy cho hệ thống công

Dự thảo cũng nhấn mạnh, việc tăng lương cơ sở sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác và đạo đức công vụ. Việc tăng mức lương cơ sở không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là một công cụ quản trị. Khi thu nhập được cải thiện, người lao động có thêm động lực để gắn bó, cống hiến và hạn chế những hành vi tiêu cực phát sinh từ áp lực tài chính.

Tuy nhiên, câu chuyện tăng lương không thể tách rời bối cảnh kinh tế vĩ mô. Theo các chuyên gia, việc điều chỉnh lương cơ sở cần dựa trên nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là chỉ số giá tiêu dùng và tốc độ tăng trưởng kinh tế. Nếu giá cả tăng mà lương không tăng tương ứng, thu nhập thực tế của người lao động sẽ giảm. Ngược lại, nếu nền kinh tế tăng trưởng, người lao động cũng cần được hưởng một phần thành quả đó.

Liên quan đến đề xuất tăng lương cơ sở, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nay là Bộ Nội vụ) cho rằng, tiền lương khu vực công có đặc thù khác với lương tối thiểu trên thị trường. Lương tối thiểu thị trường thường áp dụng cho lao động giản đơn, trong khi tiền lương khu vực công chủ yếu dành cho lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật. Vì vậy, việc xác định mức lương cơ sở cần phản ánh đặc điểm của nguồn nhân lực khu vực công. “Chẳng hạn, nếu lao động trình độ đại học trên thị trường hiện nay có mức lương trung bình khoảng 10 triệu đồng/tháng thì tiền lương khu vực công cũng cần được thiết kế ở mức tương xứng để tránh tình trạng chảy máu chất xám”, bà Hương nói.