 |
| Theo các chuyên gia, lương tối thiểu phải phản ánh chất lượng tăng trưởng. |
Tại phiên làm việc của Hội đồng Tiền lương quốc gia, bà Trần Thị Thanh Hà, Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết tổ chức công đoàn đề xuất hai phương án tăng lương tối thiểu vùng năm 2027. Theo đó, mức tăng bình quân được đề xuất từ 8,5% đến 9,8% so với năm 2026. Đề xuất này nhằm cải thiện đời sống người lao động, đồng thời bảo đảm phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp.
Cơ sở của đề xuất được xây dựng từ cuộc khảo sát thực hiện trong các tháng 3 và 4/2026 tại 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 người lao động tham gia. Kết quả cho thấy đời sống của nhiều lao động vẫn gặp không ít khó khăn. Mặc dù kinh tế đang phục hồi, thu nhập của phần lớn người lao động vẫn chủ yếu đủ trang trải sinh hoạt, trong khi khả năng tích lũy còn khá hạn chế.
Khảo sát cho thấy chỉ 54,3% người lao động có thu nhập vừa đủ đáp ứng các nhu cầu chi tiêu cơ bản của gia đình. Trong khi đó, 20,6% cho biết phải làm thêm giờ để bù đắp chi phí sinh hoạt do mức lương chưa đủ sống. Đáng chú ý, tỷ lệ người lao động có khả năng tiết kiệm chỉ đạt 7,9%, thấp hơn so với năm trước, phản ánh áp lực tài chính vẫn hiện hữu trong đời sống hằng ngày.
Khó khăn kinh tế còn thể hiện qua tình trạng vay mượn ngày càng phổ biến. Có 26,8% người lao động phải vay tiền hằng tháng để duy trì cuộc sống, cao hơn nhiều so với năm 2025. Ngoài ra, 32,7% cho biết thỉnh thoảng phải vay mượn để chi trả các khoản phát sinh. Điều này cho thấy tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt đang vượt khả năng cải thiện thu nhập của nhiều gia đình lao động.
Vấn đề dinh dưỡng, giáo dục và chăm sóc sức khỏe cũng đặt ra nhiều lo ngại. Chỉ 52,2% người lao động có điều kiện sử dụng thịt, cá trong tất cả các bữa ăn chính. Hơn một nửa số người được khảo sát cho biết tiền lương chỉ đáp ứng một phần chi phí học tập của con cái. Trong lĩnh vực y tế, đa số người lao động mới chỉ đủ khả năng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh và mua thuốc ở mức cơ bản.
Bài toán nhà ở và kế hoạch gia đình tiếp tục chịu tác động từ thu nhập thấp. Tỷ lệ người lao động phải thuê trọ tư nhân tăng lên 32,1%, trong khi diện tích nhà ở bình quân đầu người chỉ khoảng 7,6m². Khảo sát cũng cho thấy hơn một nửa lao động chưa lập gia đình trì hoãn kết hôn vì lý do thu nhập, còn gần 73% người đã có gia đình cho biết tiền lương ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con.
Từ thực tế đó, nhiều chuyên gia cho rằng việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng là cần thiết nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động. Tuy nhiên, mức điều chỉnh cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh tạo áp lực quá lớn lên hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ), nguyên Chủ tịch Hội đồng Tiền lương quốc gia Phạm Minh Huân cho rằng mong muốn chung là người lao động được tăng lương ở mức cao nhất có thể. Tuy nhiên, việc điều chỉnh cần đặt trong tương quan với khả năng tài chính của doanh nghiệp, biên độ lợi nhuận cũng như các yếu tố đầu vào đang có xu hướng gia tăng như giá điện, nhiên liệu và chi phí vận tải.
Theo ông Phạm Minh Huân, Hội đồng Tiền lương quốc gia luôn phải tìm kiếm điểm cân bằng giữa các bên. Đại diện người lao động mong muốn nâng cao thu nhập, trong khi cộng đồng doanh nghiệp quan tâm đến khả năng duy trì sản xuất và sức cạnh tranh. Vì vậy, phương án cuối cùng thường là kết quả của quá trình thương lượng nhằm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể liên quan.
Ông Phạm Minh Huân cũng cho rằng mức tăng lương tối thiểu năm 2027 trước hết cần bảo đảm bù đắp được yếu tố trượt giá và duy trì giá trị thực của tiền lương. Trong trường hợp hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp thuận lợi hơn, có thể cân nhắc mức tăng cao hơn. Theo ông, mức tăng tối thiểu nên tương đương hoặc cao hơn mức điều chỉnh từ 7,1-7,3% đã áp dụng trong năm 2026.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, cho rằng việc xác định mức tăng lương tối thiểu cần dựa trên tăng trưởng kinh tế nhưng không thể bỏ qua những áp lực trong đời sống người lao động. Theo bà, yếu tố lạm phát và chi phí sinh hoạt cần được tính toán đầy đủ để bảo đảm người lao động thực sự được hưởng lợi từ việc điều chỉnh tiền lương.
Bà Nguyễn Thị Lan Hương nhận định, trên thực tế nhiều doanh nghiệp đang trả lương cao hơn mức tối thiểu vùng. Tuy nhiên, mỗi lần lương tối thiểu được điều chỉnh đều tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy mặt bằng tiền lương chung tăng theo. Điều này góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố động lực làm việc của người lao động trong dài hạn.
Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong những năm tới, việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng là thước đo phản ánh chất lượng tăng trưởng, mức độ chia sẻ thành quả phát triển và khả năng bảo đảm an sinh cho lực lượng lao động. Vì vậy, quyết định cuối cùng của Hội đồng Tiền lương quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo ra sự cân bằng giữa yêu cầu phát triển doanh nghiệp và mục tiêu nâng cao đời sống người lao động.
| Doanh nghiệp đề xuất lùi thời điểm tăng lương sang ngày 1/7/2027 Liên quan đến vấn đề này, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết đại diện người sử dụng lao động cơ bản đồng thuận với việc điều chỉnh lương tối thiểu vùng trong năm 2027. Theo ông, việc tăng lương là cần thiết nhằm bảo đảm đời sống người lao động và phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế. Tuy nhiên, mức tăng cần được tính toán hợp lý để không tạo áp lực quá lớn lên hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Liên quan đến thời điểm áp dụng, ông Phòng cho rằng nếu thực hiện tăng lương tối thiểu từ ngày 1/1/2027 sẽ khá gấp đối với nhiều doanh nghiệp. Trong bối cảnh các đơn vị đang xây dựng kế hoạch tài chính và sản xuất cho năm mới, việc điều chỉnh ngay từ đầu năm có thể gây khó khăn trong cân đối nguồn lực. Vì vậy, phía người sử dụng lao động đề xuất lùi thời điểm tăng lương sang ngày 1/7/2027. Theo ông Hoàng Quang Phòng, dù nền kinh tế đang có những tín hiệu tích cực, nhiều doanh nghiệp vẫn chịu tác động từ chi phí đầu vào tăng, biến động thị trường và áp lực cạnh tranh. Nếu mức tăng lương quá cao, chi phí lao động sẽ gia tăng đáng kể, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Do đó, Hội đồng Tiền lương quốc gia cần cân nhắc kỹ lưỡng để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động. |
