 |
| Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Chu Mạnh Sinh phát biểu tại chương trình. Ảnh: Bích Giang |
Chủ động phòng thủ trước nguy cơ tấn công mạng
Tham dự chương trình có Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Chu Mạnh Sinh; ông Đặng Hữu Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Bộ Tài chính; Đại tá Nguyễn Đức Dũng, Trưởng phòng, Cục An ninh mạng, Bộ Công an; lãnh đạo Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số BHXH Việt Nam cùng gần 100 đại biểu là các chuyên gia, đại diện lãnh đạo và cán bộ phụ trách công nghệ thông tin, an toàn thông tin của 15 BHXH tỉnh, thành phố khu vực miền Nam.
Trong bối cảnh các hệ thống thông tin ngày càng liên thông, dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, BHXH Việt Nam tiếp tục tăng cường năng lực phòng thủ, ứng phó với các nguy cơ tấn công mạng. Đợt diễn tập ứng cứu khẩn cấp sự cố an toàn thông tin năm 2026 khu vực miền Nam được tổ chức với nhiều tình huống sát thực tế, qua đó kiểm tra khả năng phát hiện, xử lý, phối hợp và khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố.
Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Chu Mạnh Sinh nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của dữ liệu trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
Đối với hệ thống BHXH, yêu cầu này càng đặc biệt quan trọng bởi hệ thống công nghệ thông tin của Ngành đang quản lý, vận hành các cơ sở dữ liệu có quy mô lớn, mức độ liên thông cao. Các hệ thống này phục vụ trực tiếp công tác quản lý, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp các dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.
Khi hoạt động trên môi trường số ngày càng mở rộng, nguy cơ mất an toàn thông tin cũng gia tăng. Theo số liệu được đưa ra tại chương trình, trong 10 tháng đầu năm 2026, hệ thống công nghệ thông tin của BHXH Việt Nam ghi nhận 714.224 cuộc dò quét điểm yếu hệ thống, hơn 8,3 triệu lượt thư điện tử rác và 19.876 mã độc có chủ đích được phát hiện, xử lý.
Đáng chú ý, gần đây xuất hiện thông tin về việc rao bán dữ liệu với hàng triệu bản ghi trên các diễn đàn quốc tế. Cùng với đó là tình trạng nhiều website giả mạo Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn dữ liệu cũng như quyền lợi của người tham gia BHXH, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
Trước thực tế này, BHXH Việt Nam đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao khả năng bảo vệ hệ thống. Trong đó, Ngành chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật, tăng cường các giải pháp bảo mật, xây dựng các “hàng rào kỹ thuật”, kiểm soát truy cập và giám sát hoạt động truy xuất dữ liệu.
Cùng với giải pháp công nghệ, việc thường xuyên rà soát, phát hiện và khắc phục lỗ hổng, điểm yếu được xác định là nhiệm vụ quan trọng. BHXH Việt Nam cũng tiếp tục kiện toàn Đội ứng cứu sự cố, tăng cường đào tạo và tổ chức các chương trình diễn tập để lực lượng chuyên trách có thể chủ động xử lý khi xảy ra tình huống thực tế.
Theo Phó Giám đốc Chu Mạnh Sinh, một hệ thống phòng thủ hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn đòi hỏi năng lực tổ chức, phối hợp và chỉ huy. Trong tình huống sự cố xảy ra liên tiếp hoặc diễn biến phức tạp, người chỉ huy phải nhanh chóng đánh giá tình hình, phân công đúng người, đúng việc và đưa ra quyết định kịp thời.
Do đó, diễn tập chỉ huy không đơn thuần là một nội dung kỹ thuật. Đây còn là quá trình rèn luyện khả năng đánh giá, ra quyết định, tổ chức lực lượng, phân công trách nhiệm và phối hợp giữa các bộ phận trong điều kiện có sự cố.
 |
| Hoạt động tại buổi diễn tập ứng ứng cứu khẩn cấp sự cố an toàn thông tin. Ảnh: Bích Giang |
Phó Giám đốc BHXH Việt Nam yêu cầu các lực lượng tham gia diễn tập phải thực hiện nghiêm túc, bám sát tình huống, tránh hình thức; chủ động trao đổi, phối hợp và xử lý trên cơ sở thông tin được cung cấp. Trong đó, kết quả của cuộc diễn tập, không chỉ nằm ở việc xử lý thành công các tình huống giả định. Quan trọng hơn, qua diễn tập phải nhận diện được những điểm còn hạn chế về quy trình, cơ chế phối hợp, nhân lực và giải pháp kỹ thuật để có phương án khắc phục.
Phát biểu tại chương trình, ông Đặng Hữu Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, Bộ Tài chính, đánh giá cao sự chủ động, bài bản của BHXH Việt Nam trong công tác bảo đảm an toàn, an ninh mạng.
Theo ông Đặng Hữu Thành, Bộ Tài chính đang tiếp tục hoàn thiện khung chính sách về an toàn, an ninh mạng, đồng thời định hướng các đơn vị từng bước nâng cao chất lượng diễn tập. Mục tiêu là tiến tới tổ chức diễn tập thực chiến trên các hệ thống thật đang vận hành, qua đó nhận diện rõ hơn các lỗ hổng, điểm yếu và nâng cao năng lực phòng thủ.
Kiểm tra 4 năng lực cốt lõi qua tình huống thực tế
Khác với cách tiếp cận chỉ tập trung vào xử lý kỹ thuật, chương trình năm nay kết hợp 3 hình thức gồm diễn tập thực chiến, diễn tập mô phỏng và diễn tập chỉ huy. Cách thức này cho phép kiểm tra nhiều lớp năng lực, từ khả năng phát hiện, phân tích sự cố đến phối hợp lực lượng, chỉ đạo và đưa ra quyết định khi tình huống diễn biến phức tạp.
Thông qua các tình huống giả định, cuộc diễn tập tập trung kiểm tra 4 năng lực cốt lõi.
Trước hết là khả năng phát hiện sớm và nhận diện nguy cơ. Lực lượng chuyên trách phải phát hiện những dấu hiệu bất thường, phân tích thông tin và xác định nguy cơ tấn công đối với hệ thống. Đây là bước đầu tiên để hạn chế việc sự cố lan rộng và giảm thiểu tác động đến hoạt động của hệ thống.
Tiếp đó là khả năng ra quyết định. Khi sự cố xuất hiện, thông tin cần được thu thập, phân tích và đánh giá nhanh chóng để lãnh đạo và các lực lượng chuyên trách có cơ sở lựa chọn phương án xử lý phù hợp.
Năng lực thứ ba là phối hợp ứng phó. Một sự cố an toàn thông tin có thể liên quan đến nhiều bộ phận, đơn vị nên việc phân công trách nhiệm và duy trì thông tin liên lạc có ý nghĩa quan trọng. Các lực lượng phải phối hợp thống nhất, bảo đảm quá trình xử lý không bị gián đoạn hoặc chồng chéo.
 |
| Giám đốc BHXH tỉnh Gia Lai Vũ Mạnh Chữ phát biểu trao đổi tại chương trình. Ảnh: Bích Giang |
Cuối cùng là duy trì và khôi phục hoạt động. Bên cạnh việc xử lý nguyên nhân sự cố, lực lượng ứng cứu phải hạn chế tác động đến hoạt động chung, bảo vệ dữ liệu và từng bước đưa hệ thống trở lại trạng thái bình thường.
Đây cũng là những nội dung BHXH Việt Nam đã chú trọng trong các chương trình diễn tập những năm qua. Như năm 2025, cuộc diễn tập khu vực miền Bắc được triển khai với ba hình thức thực chiến, mô phỏng và chỉ huy, tập trung kiểm tra khả năng phòng thủ, phân tích, truy vết, xử lý sự cố cùng năng lực phối hợp và ra quyết định trong tình huống khủng hoảng.
Việc duy trì diễn tập thường niên, đồng thời xây dựng các tình huống ngày càng sát thực tế, giúp cán bộ chuyên trách có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng. Quan trọng hơn, đây là dịp để các đơn vị nhìn lại toàn bộ quy trình ứng cứu, từ khâu phát hiện sự cố đến chỉ huy, phối hợp, xử lý và khôi phục hệ thống.
Những hạn chế được nhận diện trong quá trình diễn tập sẽ là cơ sở để BHXH Việt Nam tiếp tục hoàn thiện phương án ứng cứu sự cố, bổ sung nhân lực, điều chỉnh cơ chế phối hợp và nâng cấp các giải pháp kỹ thuật.
Trong bối cảnh các hệ thống thông tin của hệ thống BHXH ngày càng liên thông, dữ liệu ngày càng có vai trò quan trọng và nguy cơ tấn công mạng tiếp tục diễn biến phức tạp, việc nâng cao năng lực ứng cứu không chỉ là yêu cầu đối với lực lượng công nghệ thông tin chuyên trách.
Đây còn là một phần trong yêu cầu bảo đảm hoạt động liên tục của toàn hệ thống BHXH Việt Nam. Thông qua diễn tập, năng lực kỹ thuật, chỉ huy và phối hợp được kiểm tra trong cùng một quy trình; góp phần tăng khả năng bảo vệ dữ liệu, duy trì hệ thống ổn định và chủ động hơn trước những sự cố an toàn thông tin có thể xảy ra.
