Điệp khúc nợ kéo dài 139 tháng
Ngày 11/11, BHXH tỉnh Cà Mau công khai danh tính 129 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN từ 3 tháng trở lên với tổng số tiền gần 149 tỷ đồng, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của 2.054 lao động.
Theo ông Lê Hùng Cường - Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau, hầu hết các đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn tỉnh là những cái tên quen thuộc. Những trường hợp này đã được cơ quan BHXH tỉnh Cà Mau cùng các đơn vị chức năng trên địa bàn vào cuộc xử lý.
Công ty CP Kinh doanh chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Quốc Việt vẫn là cái tên dẫn đầu danh sách chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN ở tỉnh Cà Mau.
Tuy nhiên, vẫn nhiều đơn vị, doanh nghiệp trên cố tình vi phạm. Đơn cử như: Công ty CP Kinh doanh chế biến Thủy sản và Xuất nhập khẩu Quốc Việt (chậm đóng trên 42,2 tỷ đồng; thời gian chậm đóng 83 tháng); Công ty CP chế biến và XNK thủy sản Cadovimex (chậm đóng gần 28 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 136 tháng); Công ty CP thực phẩm thủy sản xuất khẩu Cà Mau (trên 9,8 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 127 tháng); Công ty CP Thực phẩm Đại dương (chậm đóng trên 8,5 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 177 tháng); Công ty CP Camimex (chậm đóng gần 7,9 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 5 tháng); Công ty CP Cảng Năm Căn (chậm đóng trên 4,4 tỷ đồng; thời gian chậm đóng 126 tháng); Công ty TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy Cà Mau (chậm đóng trên 4,2 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 139 tháng); Công ty TNHH Xây dựng Quang Tiền (chậm đóng gần 4,3 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 37 tháng); Công ty TNHH Nhật Đức Cà Mau (chậm đóng gần 4 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 178 tháng); Công ty CP TMDV & XNK Huỳnh Hương (chậm đóng trên 3,1 tỷ đồng, thời gian chậm đóng 128 tháng)…
Theo BHXH tỉnh Cà Mau, việc hàng loạt đơn vị chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN với thời gian kéo dài đã làm người lao động bị gián đoạn quá trình tham gia BHXH, BHYT, BHTN. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, BHTN, đặc biệt là chế độ hưu trí sau này cho người lao động.
Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau Lê Hùng Cường cho biết, thời gian qua, cơ quan BHXH tỉnh Cà Mau đã cùng các đơn vị chức năng đã nỗ lực áp dụng các biện pháp như gửi cảnh báo, làm việc trực tiếp, tổ chức kiểm tra... nhưng thực trạng này vẫn chưa được khắc phục triệt để.
Bên cạnh một số doanh nghiệp thực sự gặp khó khăn về tài chính, không ít trường hợp cố tình trì hoãn trách nhiệm, làm ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động.
Trước thực trạng trên, BHXH tỉnh Cà Mau đã chủ động triển khai các giải pháp đồng bộ và sâu sát hơn. Từ đầu tháng 10/2025, theo chỉ đạo từ BHXH Việt Nam, toàn ngành BHXH tỉnh Cà Mau đã tập trung rà soát, theo dõi sát tình hình từng đơn vị có dấu hiệu nợ đọng, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các phòng nghiệp vụ và các BHXH cơ sở để trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, ngăn ngừa từ sớm, từ xa.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, các trường hợp vi phạm cũng được kiểm tra và xử lý kịp thời.
Án hình sự “lơ lửng trên đầu”
Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau cho biết, dù các ngành chức năng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hồi và xử lý nợ đọng BHXH, song nhiều doanh nghiệp vẫn trốn tránh hoặc cố tình trì hoãn nghĩa vụ đóng BHXH.
Theo ông Lê Hùng Cường, việc thu hồi nợ BHXH, BHYT, BHTN là bảo vệ người lao động, duy trì môi trường lao động công bằng và ổn định. Đó cũng là cách để củng cố niềm tin của người dân vào chính sách BHXH, BHYT - một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội.
"Từ ngày 30/11/2025, nếu đơn vị, doanh nghiệp không chấp hành nghiêm pháp luật về BHXH sẽ rất dễ vướng vào Luật Hình sự", Phó Giám đốc BHXH tỉnh Cà Mau Lê Hùng Cường cảnh báo.
Đáng chú ý, ngày 16/10, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, BHTN; khiếu nại, tố cáo về BHXH. Theo quy định mới, từ ngày 30/11/2025, nếu đơn vị, doanh nghiệp không chấp hành nghiêm pháp luật về BHXH thì rất dễ vướng vào Luật Hình sự. Cụ thể, hành vi chậm đóng BHXH sẽ được xem xét chuyển thành trốn đóng BHXH khi người sử dụng lao động không khắc phục sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng BHXH, BHTN theo quy định hoặc sau khi cơ quan BHXH đã có văn bản đôn đốc thực hiện trách nhiệm đóng mà vẫn không thực hiện nghĩa vụ.
Theo đó, thời điểm chuyển hành vi từ chậm đóng BHXH, BHTN sang trốn đóng được xác định như sau:
Trường hợp 1: Người sử dụng lao động chưa đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho người lao động. Nếu sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký tham gia BHXH, BHTN theo quy định của pháp luật về BHXH và BHTN mà vẫn chưa đăng ký, hành vi chậm đóng chuyển thành trốn đóng. Thời điểm bắt đầu tính là ngày thứ 61 kể từ sau thời hạn đăng ký.
Trường hợp 2: Người sử dụng lao động đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, BHTN thấp hơn theo quy định của pháp luật về BHXH và BHTN.
Đối với đơn vị đóng hằng tháng, hành vi được xác định là trốn đóng bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng phát sinh tiền lương đã đăng ký làm căn cứ đóng.
Đối với đơn vị đóng 3 tháng hoặc 6 tháng một lần: hành vi được xác định là trốn đóng bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng đã đăng ký làm căn cứ đóng.
Trường hợp 3: Người sử dụng lao động chậm đóng dù đã được cơ quan BHXH đôn đốc theo quy định.
Nếu văn bản đôn đốc được gửi trong 45 ngày kể từ khi hết hạn đóng mà đơn vị vẫn không nộp sau 60 ngày, hành vi bị chuyển thành trốn đóng từ ngày thứ 61.
Đối với đơn vị đã được cơ quan BHXH gửi văn bản đôn đốc sau 45 ngày, hành vi trốn đóng được xác định từ ngày thứ 15 kể từ khi cơ quan BHXH ban hành văn bản.
Doanh nghiệp bị xác định trốn đóng BHXH, BHTN phải nộp toàn bộ số tiền trốn đóng cùng tiền lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày trốn đóng.
Hành vi trốn đóng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội theo Bộ luật Hình sự và không xét thi đua, khen thưởng đối với đơn vị, doanh nghiệp vi phạm.
Theo quy định tại Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, từ ngày 30/11/2025, nếu đơn vị, doanh nghiệp không chấp hành nghiêm pháp luật về BHXH thì rất dễ vướng vào Luật Hình sự. Cụ thể, hành vi chậm đóng BHXH sẽ được xem xét chuyển thành trốn đóng BHXH khi người sử dụng lao động không khắc phục sau thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng BHXH, BHTN theo quy định hoặc sau khi cơ quan BHXH đã có văn bản đôn đốc thực hiện trách nhiệm đóng mà vẫn không thực hiện nghĩa vụ.
Lê Văn
