 |
| Việc xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc phải căn cứ vào các quy định của pháp luật và bản chất quan hệ giữa các bên. |
Bạn đọc hỏi: Công ty chúng tôi phát sinh nhu cầu thuê nhân công thực hiện công việc bốc xếp hàng hóa tại kho theo từng đợt. Hình thức thuê và thanh toán cụ thể như sau:
Khi có nhu cầu bốc xếp hàng hóa, công ty liên hệ với một cá nhân đại diện tổ bốc xếp và thông báo khối lượng hàng hóa, thời gian xe về kho. Cá nhân đại diện tự bố trí, phân công số lượng người tham gia thực hiện công việc. Công ty không trực tiếp tuyển dụng, quản lý giờ làm, chấm công hoặc phân công công việc cho từng thành viên.
Công việc được tính tiền theo đơn giá trên mỗi tấn hàng hóa thực tế bốc xếp hoàn thành, không trả lương cố định theo ngày hoặc tháng. Sau khi hoàn thành từng đợt công việc, công ty nghiệm thu khối lượng thực tế và thanh toán toàn bộ tiền khoán cho cá nhân đại diện. Cá nhân này tự thanh toán, phân chia tiền công cho các thành viên trong tổ.
Công việc có thể phát sinh thường xuyên hàng tháng, bình quân khoảng 10-15 ngày/tháng, tùy thuộc vào nhu cầu hàng hóa của công ty. Các thành viên trong tổ cũng có thể nhận công việc bốc xếp từ các đơn vị khác. Công ty dự kiến ký hợp đồng giao khoán dịch vụ bốc xếp với cá nhân đại diện tổ bốc xếp.
Xin hỏi với hình thức giao khoán nêu trên, cá nhân đại diện tổ bốc xếp và các thành viên trong tổ có thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Luật BHXH số 41/2024/QH15 hay không?
Công việc phát sinh thường xuyên hàng tháng có làm thay đổi bản chất quan hệ giao khoán dịch vụ và phát sinh nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc hay không? Công ty cần lập và lưu giữ những hồ sơ, chứng từ gì để chứng minh đây là quan hệ giao khoán dịch vụ độc lập, không phải quan hệ lao động?
Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời như sau:
1. Về đối tượng tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) bắt buộc
Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 12 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế số 51/2024/QH15; điểm a khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm số 74/2025/QH15, người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp các bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo quy định của pháp luật tương ứng.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định: Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.
Như vậy, việc xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc phải căn cứ vào các quy định của pháp luật và bản chất quan hệ giữa các bên, nội dung thỏa thuận và tình hình thực tế tổ chức, thực hiện công việc; tiền công, tiền lương có phát sinh, chứ không chỉ căn cứ vào tên gọi của hợp đồng.
- Trường hợp, nếu cá nhân nhận khoán thực sự độc lập trong việc tổ chức thực hiện công việc, tự chịu trách nhiệm về kết quả theo thỏa thuận, không làm việc trong mối quan hệ lao động, không có trả công, tiền lương và không chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của Công ty theo bản chất của quan hệ lao động, thì hợp đồng khoán công việc đó không thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc.
- Ngược lại, trường hợp mặc dù hợp đồng được đặt tên là hợp đồng khoán công việc nhưng trên thực tế cá nhân phải trực tiếp thực hiện công việc theo sự phân công, bố trí, điều hành, quản lý, giám sát của Công ty; được trả công, tiền lương và quan hệ giữa hai bên có đầy đủ bản chất của quan hệ lao động theo quy định tại khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019, thì quan hệ này được xác định là hợp đồng lao động và thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc nếu đáp ứng điều kiện về đối tượng, thời hạn theo quy định của pháp luật tương ứng.
Đề nghị Công ty căn cứ các quy định pháp luật nêu trên đối chiếu với nội dung thỏa thuận và tình hình thực tế tổ chức, thực hiện công việc để xác định đúng bản chất quan hệ giữa các bên, từ đó thực hiện nghĩa vụ tham gia BHXH, BHYT, BHTN theo đúng quy định của pháp luật.
2. Về hồ sơ, chứng từ liên quan đến quan hệ giao khoán dịch vụ
Để có cơ sở chứng minh và làm rõ bản chất quan hệ giao khoán dịch vụ độc lập, Công ty cần căn cứ quy định pháp luật có liên quan để lập và lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu phản ánh đúng quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng.
