Lương hưu là nguồn thu nhập chính của người cao tuổi ở châu Âu. Khoảng 2/3 thu nhập của họ đến từ các khoản trợ cấp công, chủ yếu là lương hưu và trợ cấp nhà nước. Mặc dù vậy, người trên 65 tuổi chỉ nhận được khoản tiền bằng khoảng 86% thu nhập trung bình của toàn bộ dân số 28 quốc gia châu Âu. Tỷ lệ này giảm xuống dưới 70% ở các quốc gia Baltic và xuống dưới 80% ở các nền kinh tế lớn như Bỉ, Đan Mạch và Thụy Sĩ.
 |
Theo số liệu năm 2025, trong số 34 quốc gia châu Âu, mức lương hưu trung bình hằng năm dao động từ 3.377 euro (Thổ Nhĩ Kỳ) đến 38.031 euro (Iceland). Tại các quốc gia thành viên EU, con số này dao động từ 4.479 euro (Bulgaria) đến 34.413 euro (Luxembourg). Ở cuối bảng xếp hạng, mức lương hưu trung bình dưới 8.000 euro tại Bosnia và Herzegovina, Serbia, Montenegro, Croatia, Slovakia, Romania, Lithuania, Hungary và Latvia.
Những số liệu này cho thấy, mức lương hưu ở các quốc gia châu Âu khác nhau đáng kể, với mức cao nhất cao hơn gấp mười lần mức thấp nhất. 4 nền kinh tế lớn nhất của EU có mức lương hưu cao hơn một chút so với mức trung bình của EU; trong đó, Ý có mức lương hưu cao nhất trong số đó, tiếp theo là Tây Ban Nha, Pháp và Đức. 5 quốc gia Bắc Âu có lương hưu cũng cao hơn mức trung bình của EU.
"Rất khó để so sánh vì hệ thống lương hưu của các quốc gia châu Âu khác nhau. Ví dụ, Đức, Tây Ban Nha, Pháp và Bỉ có hệ thống lương hưu trả theo thu nhập cao do Nhà nước chi trả (hưu trí quốc gia) và các chương trình hưu trí nghề nghiệp nhỏ hơn, chỉ bao gồm một số ngành, nghề hoặc người sử dụng lao động nhất định. Chi tiêu cho lương hưu của các quốc gia này tính theo đầu người sẽ cao, bởi vì phần lớn thu nhập của người cao tuổi về hưu đến từ các chương trình bắt buộc này", ông Philippe Seidel Leroy – Nhà Quản lý chính sách, thuộc AGE Platform Europe.
Ông David Sinclair - Giám đốc điều hành Trung tâm Tuổi thọ Quốc tế, Vương quốc Anh, nhấn mạnh: "Cơ cấu lương hưu của mỗi quốc gia là yếu tố quan trọng tạo nên sự khác biệt. Cơ cấu này thường được định hình bởi sự thỏa hiệp chính trị và di sản lịch sử, điều này giải thích tại sao hai quốc gia có cơ cấu độ tuổi tương tự, lại có thể có mức lương hưu khác nhau rất nhiều".
Sự khác biệt trở nên nhỏ hơn nhiều khi được đo bằng sức mua tương đương (PPS), phản ánh chi phí sinh hoạt của người dân. Một đơn vị PPS có thể mua được cùng một lượng hàng hóa và dịch vụ ở mọi quốc gia. Lương hưu trong hệ thống PPS dao động từ 6.658 euro ở Bosnia và Herzegovina, đến 22.187 ở Luxembourg. Tỷ lệ giữa người nhận lương hưu cao nhất và thấp nhất chỉ là 3,3, so với hơn 10 nếu tính theo giá trị danh nghĩa. Bên cạnh đó, tại các quốc gia thuộc khối Đông Âu cũ, các ưu đãi dành cho người về hưu (chăm sóc sức khỏe miễn phí, vận chuyển, nhà ở được trợ cấp...) làm tăng tỷ lệ PPS. Nói cách khác, người về hưu nhận được nhiều lợi ích hơn với lương hưu của họ, nhờ phúc lợi xã hội.
Thứ hạng của Tây Ban Nha và Thổ Nhĩ Kỳ tăng mạnh sau khi điều chỉnh theo PPS. Tây Ban Nha vươn lên từ vị trí thứ 13 lên thứ 4, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ leo từ vị trí cuối cùng, thứ 34, lên vị trí thứ 25. Ngược lại, Thụy Sĩ tụt từ vị trí thứ 5 xuống thứ 15, và Slovakia giảm từ vị trí thứ 27 xuống thứ 33, mất đi một vị thế đáng kể trong bảng xếp hạng PPS.
"Tuy nhiên, sự khác biệt trong PPS không biến mất. Đó là bởi vì mức sống ở tuổi già phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là chỉ chuyển đổi lương hưu. Chi phí nhà ở, khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe và cơ hội cho người lao động lớn tuổi đều đóng vai trò quan trọng", ông David Sinclair phân tích.
Tại EU, lương hưu chiếm khoảng 3/5 thu nhập khi về hưu. Ở nhiều quốc gia, tỷ lệ này giảm xuống dưới 50%, khiến người về hưu khó duy trì được mức sống cơ bản. Tình trạng nghèo đói ở người về hưu là một vấn đề nghiêm trọng ở nhiều quốc gia.
