Đạo đức, văn hóa kinh doanh - Nhìn từ việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Đạo đức, văn hóa kinh doanh tại Việt Nam được thể hiện rõ qua việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế - chuẩn mực trong đạo đức kinh doanh

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới đã xác lập hệ giá trị cốt lõi: Nhân văn - Liêm chính - Minh bạch - Trách nhiệm - Sáng tạo - Hội nhập. Qua đó, tạo nền tảng để hình thành cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm và coi việc tuân thủ pháp luật là chuẩn mực ứng xử.

Nếu coi văn hóa doanh nghiệp là “phần hồn” của hoạt động sản xuất, kinh doanh, thì việc thực hiện đầy đủ chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) chính là một trong những thước đo cụ thể, khách quan nhất để đánh giá đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp. Bởi, mọi cam kết về trách nhiệm xã hội sẽ không thực sự ý nghĩa, nếu quyền lợi cơ bản của người lao động chưa được bảo đảm.

Cũng trong Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh, giá trị Nhân văn được đặt ở vị trí đầu tiên, nhấn mạnh sự tôn trọng con người, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Trong khi đó, giá trị Liêm chính yêu cầu doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, trung thực trong mọi hoạt động; giá trị Minh bạch đòi hỏi sự công khai trong quản trị; và giá trị Trách nhiệm hướng tới trách nhiệm đối với người lao động, cộng đồng và sự phát triển của đất nước.

Đặc biệt, những chuẩn mực trên được cụ thể hóa rất rõ trong việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT. Theo đó, đóng BHXH đầy đủ không đơn thuần là hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định pháp luật, mà còn là sự cam kết của doanh nghiệp đối với tương lai của người lao động; là nguồn bảo đảm khi họ gặp rủi ro về sức khỏe, tai nạn lao động, thai sản, thất nghiệp hoặc khi hết tuổi lao động.

Kinh nghiệm triển khai chính sách nhiều năm qua cho thấy, mỗi đồng tiền đóng BHXH, BHYT hôm nay chính là sự đầu tư cho sự ổn định nguồn nhân lực, cũng như cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong tương lai. Đa số doanh nghiệp đã nhận thức đúng vai trò của chính sách BHXH, BHYT và nghiêm túc tuân thủ trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với người lao động.

Kết quả thực hiện chính sách BHXH, BHYT trong những năm qua cũng cho thấy tín hiệu tích cực, phản ánh nhận thức, tư duy của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong việc xây dựng hệ thống an sinh, cũng như sự phát triển bền vững đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, cũng phải thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những hạn chế, tồn tại trong thực hiện chính sách. Đó chính là tình trạng chậm đóng, trốn đóng, nợ BHXH, BHYT kéo dài; vẫn còn tình trạng nhiều doanh nghiệp ký hợp đồng lao động không đúng quy định, khai báo tiền lương và thu nhập thấp hơn thực tế để né đóng, trốn đóng BHXH, BHYT… làm ảnh hưởng quyền lợi chế độ chính đáng của người lao động.

Những hạn chế, tồn tại trên không chỉ vi phạm pháp luật, mà còn đi ngược lại những giá trị cốt lõi của đạo đức kinh doanh. Khi quyền lợi chính đáng bị ảnh hưởng, niềm tin của người lao động với doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo những hệ lụy tiêu cực đối với năng suất lao động, quan hệ lao động và môi trường đầu tư.

Tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT tại Công ty TNHH Viet Glory Nghệ An.

Cần xây dựng văn hóa doanh nghiệp bền vững

Có thể dễ dàng nhận thấy, việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT không chỉ là câu chuyện quản lý nhà nước, mà còn là vấn đề văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đã có sự đầu tư nguồn lực để xây dựng thương hiệu, thực hiện trách nhiệm xã hội, phát triển doanh nghiệp theo các tiêu chí ESG, công bố báo cáo phát triển bền vững và quảng bá hình ảnh doanh nghiệp nhân văn.

Đây là xu hướng tích cực trong quản trị hiện đại. Tuy nhiên, văn hóa doanh nghiệp không chỉ là những khẩu hiệu hay chiến dịch truyền thông, mà đòi hỏi sự vào cuộc thực chất thông qua cách doanh nghiệp đối xử với người lao động. Theo đó, doanh nghiệp thực hiện nhiều chương trình tài trợ, thiện nguyện xã hội, nhưng lại nợ BHXH, BHYT kéo dài, thì không thể đánh giá doanh nghiệp đó thực hiện tốt trách nhiệm xã hội.

Không phải ngẫu nhiên mà trong Bộ tiêu chí Văn hóa kinh doanh Việt Nam, việc không nợ lương, không nợ BHXH của người lao động được xem là một trong những điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp được công nhận đạt chuẩn văn hóa kinh doanh. Bởi, trước khi hướng tới cộng đồng, doanh nghiệp cần hoàn thành trách nhiệm với chính những người đang trực tiếp tạo ra giá trị cho mình.

Điều này phản ánh quan điểm nhất quán “văn hóa doanh nghiệp phải bắt đầu từ việc tôn trọng pháp luật và tôn trọng con người”. Chỉ khi nào doanh nghiệp thực hiện tốt chính sách BHXH, BHYT, lực lượng lao động ổn định, tỷ lệ nhảy việc thấp, quan hệ lao động hài hòa, năng suất lao động cao hơn và tạo dựng được uy tín với đối tác… thì mới được coi là thành công.

Ngược lại, nếu doanh nghiệp nợ BHXH, BHYT kéo dài, giải thể hoặc phá sản khiến nhiều người lao động không được giải quyết chế độ, xảy ra khiếu nại, ngừng việc tập thể… sẽ để lại những hậu quả nặng nề không chỉ đối với người lao động, mà còn làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với môi trường kinh doanh.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các đối tác quốc tế ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn lao động, trách nhiệm xã hội và quản trị doanh nghiệp. Vì vậy, việc thực hiện đầy đủ chính sách BHXH, BHYT được coi là điều kiện tiên quyết giúp tạo dựng hình ảnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.