 |
| Hoàn thiện quy định về tham gia và quản lý bảo hiểm hưu trí bổ sung. |
Ngày 25/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, tạo khuôn khổ pháp lý để triển khai hiệu quả, bền vững chính sách này theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Nghị định hướng tới đa dạng hóa các chương trình an sinh xã hội, góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời chủ động chuẩn bị các giải pháp chính sách ứng phó với giai đoạn già hóa dân số tại Việt Nam.
Theo quy định, người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động. Đây là kênh tham gia chủ đạo, bảo đảm tính tổ chức, minh bạch và thuận lợi trong việc quản lý, đóng góp cũng như chi trả từ quỹ hưu trí.
Về quy trình tham gia, trước hết người sử dụng lao động có trách nhiệm xây dựng văn bản thỏa thuận, tổ chức thông báo và lấy ý kiến người lao động về việc tham gia chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung. Sau khi đạt được sự thống nhất, doanh nghiệp ký kết văn bản thỏa thuận với từng người lao động hoặc ký với Chủ tịch Công đoàn trên cơ sở ý kiến tập thể người lao động.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí xây dựng chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và điều lệ quỹ, trong đó quy định rõ các nội dung cơ bản như cơ cấu quỹ, quyền và lợi ích của các bên tham gia, cơ chế đóng góp và chi trả. Toàn bộ thông tin phải được công bố công khai trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp quản lý quỹ nhằm bảo đảm tính minh bạch.
Tiếp theo, người sử dụng lao động ký hợp đồng tham gia chương trình với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí. Sau khi hợp đồng có hiệu lực, doanh nghiệp quản lý quỹ mở tài khoản hưu trí cá nhân cho từng người lao động. Căn cứ chương trình đã đăng ký và nội dung thỏa thuận, người sử dụng lao động thực hiện đóng góp phần trách nhiệm của mình (nếu có), đồng thời thực hiện đóng hộ phần đóng góp của người lao động (nếu được ủy quyền), và thông báo chi tiết số tiền đóng cho từng cá nhân theo quy định.
Đối với việc chi trả từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, nguyên tắc được kế thừa từ quy định hiện hành và vận hành theo cơ chế thị trường. Theo đó, mức chi trả phụ thuộc vào số dư tài khoản hưu trí cá nhân tại thời điểm chi trả; Nhà nước không bảo đảm mức chi trả cụ thể. Doanh nghiệp quản lý quỹ thực hiện chi trả căn cứ vào hợp đồng đã ký và văn bản thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Trong trường hợp người lao động chưa đủ điều kiện nhận chi trả, người sử dụng lao động được hoàn trả phần đóng góp của mình, bao gồm cả kết quả đầu tư và chi phí hoạt động đã được phân bổ. Đối với nhu cầu nhận chi trả trước tuổi nghỉ hưu, Nghị định số 85/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp được nhận chi trả trước tuổi nghỉ hưu do yếu tố khách quan, bất khả kháng, tương tự các trường hợp hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo Luật Bảo hiểm xã hội. Ngoài các trường hợp này, quỹ hưu trí được phép thu phí chi trả đột xuất với mức tối đa 5% giá trị chi trả nhằm bảo đảm cân đối quỹ và bảo vệ quyền lợi của các thành viên còn lại.
Về cơ chế quản lý, giám sát, hệ thống được thiết kế theo hướng kết hợp giữa tiền kiểm và hậu kiểm. Trong đó, tiền kiểm được thực hiện thông qua việc cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, còn hậu kiểm được triển khai qua chế độ báo cáo, công bố thông tin và kiểm tra trực tiếp. Doanh nghiệp có trách nhiệm công khai thông tin về các vi phạm liên quan đến quản lý quỹ hưu trí, quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và kinh doanh bảo hiểm trên trang thông tin điện tử trong thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận quyết định xử phạt.
Công tác kiểm tra, giám sát sẽ do Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan, được thực hiện định kỳ hai năm một lần hoặc kiểm tra đột xuất khi cần thiết nhằm đánh giá việc tuân thủ quy định và duy trì các điều kiện cung cấp dịch vụ. Đối với các vi phạm, ngoài hình thức thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, doanh nghiệp quản lý quỹ còn bị áp dụng các chế tài nghiêm khắc như không được nộp hồ sơ xin cấp lại trong thời hạn ba năm hoặc phải tạm dừng thành lập quỹ mới trong hai năm, đồng thời phải công bố thông tin vi phạm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Những quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho bảo hiểm hưu trí bổ sung, nâng cao tính an toàn, minh bạch của hệ thống, đồng thời tạo động lực để người lao động và doanh nghiệp chủ động tham gia, hướng tới bảo đảm an sinh xã hội bền vững trong dài hạn.
