 |
| Quy trình giải quyết hưởng chế độ thai sản được tái cấu trúc và số hóa toàn diện. |
Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 1222/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung áp dụng tại Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam thực hiện việc tái cấu trúc, thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu theo Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP.
Theo đó, các loại hồ sơ để làm thủ tục giải quyết hưởng chế độ thai sản sẽ được thay thế bằng thông tin trong cơ sở dữ liệu cơ quan BHXH đang quản lý, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành được kết nối, chia sẻ đủ điều kiện khai thác, sử dụng, đảm bảo tính pháp lý theo quy định.
Cụ thể hơn, người lao động, đơn vị sử dụng lao động sẽ không phải nộp lại Giấy ra viện, Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH, Giấy chứng sinh, Bản tóm tắt hồ sơ bệnh án, Giấy báo tử, Giấy xác nhận nghỉ dưỡng thai.
Các thông tin, dữ liệu này được các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Hội đồng giám định y khoa kết nối, chia sẻ lên Cổng tiếp nhận dữ liệu Hệ thống thông tin Giám định BHYT của BHXH Việt Nam đảm bảo tính pháp lý theo quy định.
BHXH Việt Nam đã cung cấp tiện ích cho các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH để hỗ trợ đơn vị sử dụng lao động tra cứu thông tin về hồ sơ điện tử đã được các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ký số gửi lên Cổng tiếp nhận dữ liệu hệ thống thông tin giám định BHYT của BHXH Việt Nam.
Đối với những hồ sơ điện tử hợp lệ (có ký số bởi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Hội đồng giám định y khoa), đơn vị sử dụng lao động không phải nộp hồ sơ kèm theo, chỉ cần kê khai mã hồ sơ tại Danh sách đề nghị của đơn vị theo hướng dẫn.
Tương tự, người lao động, người tham gia BHXH tự nguyện, đơn vị sử dụng lao động không phải nộp Giấy khai sinh/bản sao Giấy khai sinh, Trích lục khai sinh; Trích lục khai tử/Giấy chứng tử/bản sao Trích lục khai tử. Cơ quan BHXH sẽ khai thác thông tin thành phần hồ sơ này trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
Trừ trường hợp không khai thác được thông tin từ các cơ sở dữ liệu hoặc thông tin khai thác không đầy đủ, không chính xác thì mới phải bổ sung theo quy định.
Quyết định 1222/QĐ-BTC quy định rất chặt chẽ về thời hạn xử lý hồ sơ nhằm tránh tình trạng chậm trễ. Đối với hồ sơ do cá nhân người lao động hoặc người tham gia BHXH tự nguyện trực tiếp nộp, thời hạn giải quyết tối đa là 3 ngày làm việc. Với hồ sơ nhận từ đơn vị sử dụng lao động, thời hạn xử lý tối đa không quá 6 ngày làm việc. Việc thực hiện các thủ tục này hoàn toàn không mất phí.
Người lao động có thể lựa chọn nhiều kênh khác nhau để nộp hồ sơ, từ trực tiếp tại cơ quan BHXH, gửi qua bưu chính đến thực hiện giao dịch điện tử trực tuyến (qua Cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng VssID).
Về hình thức nhận tiền trợ cấp, người hưởng có thể đăng ký nhận qua tài khoản cá nhân, nhận tiền mặt trực tiếp hoặc thông qua đơn vị nơi mình đang công tác. Việc đa dạng hóa phương thức chi trả giúp người lao động chủ động hơn trong việc tiếp cận nguồn tài chính hỗ trợ sau sinh.
Theo số liệu của BHXH Việt Nam, chế độ thai sản là một trong những chế độ có số người hưởng khá lớn hằng năm (chỉ sau chế độ ốm đau). Thống kê mới nhất, trong tháng 4/2026, đã có hơn 113.000 người được giải quyết chế độ này; lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, đã có 446.389 người hưởng.
Cần nhấn mạnh rằng, quy trình giải quyết thủ tục hành chính chỉ có thể chuyển sang quy trình số theo hướng toàn diện khi dữ liệu cơ quan quản lý (ở đây là BHXH Việt Nam) đã được số hóa triệt để. Quan trọng hơn là bảo đảm sự kết nối, liên thông với các cơ quan quản lý có liên quan. Với thủ tục hưởng chế độ thai sản, cần liên thông và xác nhận thông tin từ cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia, cơ sở dữ liệu hộ tịch (Bộ Tư pháp), cơ sở dữ liệu khám, chữa bệnh…
Quyết định 1222/QĐ-BTC có hiệu lực kể từ ngày ký (21/05/2026), đánh dấu bước tiến mạnh mẽ trong việc chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân của ngành Tài chính nói chung cũng như hệ thống BHXH Việt Nam nói riêng.
