 |
| Kiểm tra công tác thực hiện an toàn lao động tại doanh nghiệp. |
Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, năm 2025, việc tổ chức thực hiện chế độ TNLĐ- BNN tiếp tục được triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Công tác tiếp nhận, thẩm định hồ sơ và chi trả chế độ được thực hiện đúng quy định, bảo đảm kịp thời, minh bạch và thuận lợi cho người lao động. Cụ thể, cả nước có 2.099 người được giải quyết hưởng mới trợ cấp TNLĐ- BNN hằng tháng, tăng 1,3% so với năm 2024. Trong khi đó, số người hưởng trợ cấp một lần là 5.019 người, giảm 5,6%. Những con số này cho thấy tình hình giải quyết chế độ cơ bản ổn định, đồng thời phản ánh xu hướng giảm nhẹ các trường hợp phát sinh mới, đặc biệt là các trường hợp nghiêm trọng.
Theo bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động và áp lực sản xuất gia tăng, công tác an toàn, vệ sinh lao động đang được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao. Năm 2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, song thực tế cũng cho thấy nguy cơ BNN vẫn hiện hữu đòi hỏi phải đẩy mạnh hoạt động khám, phát hiện sớm nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động và phát triển bền vững.
Cụ thể, trong năm 2025, tổng số trường hợp người lao động tiếp xúc với yếu tố có hại được thực hiện khám phát hiện bệnh nghề nghiệp là 865.143 lượt (tăng khoảng 51% so với năm 2024), trong đó chẩn đoán được 51 trường hợp mới mắc bệnh nghề nghiệp, chiếm khoảng 0,005% tổng số khám. Có 43 trường hợp được giám định bệnh nghề nghiệp trong năm vừa qua, trong đó có 11 trường hợp có tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 5-30% và có 2 trường hợp có tỉ lệ tổn thương cơ thể trên 30%.
Do biến động về tổ chức, sắp xếp bộ máy nên có sự sụt giảm về số lượng các đơn vị tham gia các phong trào thi đua về an toàn, vệ sinh lao động giảm. Số sáng kiến cải thiện điều kiện lao động ghi nhận trong năm 2025 giảm hơn so với năm 2024... “Nguyên nhân do nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm, thực hiện đầy đủ quy định về an toàn, vệ sinh lao động, còn quản lý mang tính hình thức. Người lao động thiếu huấn luyện, kỹ năng an toàn và còn chủ quan. Một số địa phương chưa chú trọng, bố trí nguồn lực cho công tác này”, bà Hạnh khẳng định.
Ông Phạm Xuân Thành, Phó Trưởng phòng Sức khỏe môi trường cộng đồng và Lao động (Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) đánh giá, hiện nay số người lao động được chẩn đoán mắc BNN khá nhiều nhưng số trường hợp được giám định còn thấp. Để khắc phục vướng mắc này, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 60/2025 sửa đổi, bổ sung Thông tư số 15/2016. Theo đó, một số điều kiện về môi trường lao động đã được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với thực tế.
Đơn cử, đối với một số BNN như bụi phổi silic, trước đây người lao động phải tiếp xúc với nồng độ bụi vượt tiêu chuẩn cho phép trong 4 năm liên tục mới đủ điều kiện giám định. Vì vậy, dù nhiều trường hợp được khám và phát hiện bệnh nhưng số người đủ điều kiện để giám định lại khá ít. “Bên cạnh đó, Thông tư số 60/2025 bổ sung các tiêu chí chẩn đoán rõ ràng hơn. Bộ tiêu chí gồm 3 yếu tố, chỉ cần đáp ứng 2 tiêu chí đã có thể chẩn đoán BNN. Trong một số trường hợp, dù người lao động chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng nhưng nếu qua thăm dò chức năng phát hiện tổn thương thì vẫn có thể được xác định là BNN. Quy định này giúp cải thiện khả năng phát hiện bệnh và bảo đảm tốt hơn quyền lợi hợp pháp chính đáng của người lao động”, ông Phạm Xuân Thành thông tin.
Cũng theo ông Phạm Xuân Thành, BNN là những bệnh phát sinh do các yếu tố có hại trong môi trường lao động tác động đến sức khỏe người lao động. Đây thường là các bệnh có diễn tiến kéo dài, khả năng hồi phục rất hạn chế. Nếu người lao động không được điều trị và kiểm soát tốt, bệnh có thể tiến triển nặng và làm tăng nguy cơ tử vong. Vì vậy, công tác dự phòng BNN có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Thực tế cho thấy, các BNN hiện nay chủ yếu xuất hiện trong những ngành nghề nặng nhọc, độc hại như khai khoáng, cơ khí, chế biến vật liệu… Do đó, để tăng cường phòng ngừa BNN, Bộ Y tế đang phối hợp triển khai nhiều giải pháp, trong đó có việc đẩy mạnh quan trắc môi trường lao động.
Theo quy định tại Nghị định số 44/2026/NĐ-CP và Nghị định số 140/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các Nghị định về an toàn vệ sinh lao động, hoạt động quan trắc môi trường lao động đã được xã hội hóa, cho phép các tổ chức đủ điều kiện tham gia thực hiện. “Các tổ chức này có nhiệm vụ đánh giá môi trường làm việc, nhận diện yếu tố nguy hại và cảnh báo sớm rủi ro sức khỏe cho người lao động. Nhờ đó, số doanh nghiệp thực hiện quan trắc tăng lên, góp phần giảm thiểu nguy cơ và hạn chế phát sinh BNN”, ông Thành nhấn mạnh.
