“Lá chắn an sinh” cho người lao động trước rủi ro nghề nghiệp

Trong quá trình sản xuất, tai nạn lao động có thể xảy ra.

Bớt chông chênh khi biến cố xảy ra

Trong quá trình lao động, đặc biệt tại các ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao như xây dựng, cơ khí, khai khoáng hay môi trường đô thị, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp (TNLĐ-BNN) luôn là rủi ro hiện hữu. Khi đó, chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN đóng vai trò như một “lá chắn” quan trọng, giúp người lao động giảm thiểu tổn thất, ổn định cuộc sống và có cơ hội quay trở lại thị trường lao động.

Anh Hoàng Văn Thông, nhân viên Công ty TNHH Điện Stanley Việt Nam (xã Gia Lâm, Hà Nội), không may trượt chân ngã tại cầu thang trong công ty và đã được hỗ trợ đưa đi cấp cứu kịp thời. Qua thăm khám, bác sĩ xác định anh bị đứt dây chằng chân phải, cần phẫu thuật để nối lại. Chia sẻ về sự việc, anh Thông cho biết, trong quá trình làm việc, tai nạn bất ngờ xảy ra khiến anh phải phẫu thuật. Nhờ tham gia bảo hiểm TNLĐ-BNN, anh được chi trả chi phí điều trị tại bệnh viện. Bên cạnh đó, anh còn nhận được khoản hỗ trợ hơn 35 triệu đồng từ quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN. “Nguồn hỗ trợ này đã giúp gia đình tôi giảm bớt gánh nặng tài chính, trang trải chi phí sinh hoạt trong thời gian điều trị và phục hồi sức khỏe”, anh Thông nói.

Còn Anh Chu Văn Thủy (sinh năm 1990, trú tại Tổ 2A, khu 5, phường Hà Lầm, tỉnh Quảng Ninh) là công nhân Phân xưởng Vận tải Giếng đứng (Công ty cổ phần than Núi Béo - Vinacomin) bị TNLĐ nặng xảy ra ngày 24/5/2024. Trong quá trình làm việc, khi anh trèo lên thành vách phễu định lượng chất tải số 1 để vệ sinh bóng đèn chiếu sáng và camera, nắp phễu bất ngờ nâng lên, kẹp chân anh vào khe nắp phễu. Tai nạn khiến anh suy giảm 67% khả năng lao động, phải tháo khớp gối chân trái và hiện đã lắp chân giả.

Các chế độ liên quan đến TNLĐ đã được doanh nghiệp và cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) thực hiện theo quy định. Hiện anh Thủy được hưởng trợ cấp TNLĐ với số tiền 2.435.000 đồng/tháng. Anh Chu Văn Thủy chia sẻ: “Những tháng đầu sau tai nạn, tôi bị sốc vì vừa đau về thể xác, vừa lo lắng cho tương lai của gia đình. Tuy nhiên, tôi đã nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Công ty và các cơ quan, tổ chức, giúp tôi yên tâm điều trị, phục hồi chức năng để sớm quay lại làm việc. Qua vụ tai nạn này, tôi càng nhận thức rõ hơn rằng trong quá trình lao động phải luôn cẩn trọng, đặt an toàn lên trên hết”.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Đình Khương đến thăm hỏi, tặng quà cho công nhân Chu Văn Thủy.

Tương tự, anh Nguyễn Minh Tuyên (sinh năm 1974), công nhân bộ phận gia công tấm cực Phân xưởng năng lượng, Nhà máy kẽm điện phân Thái Nguyên thuộc Công ty CP Kim loại màu Thái Nguyên, không may bị TNLĐ cũng nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ quỹ bảo hiểm TNLĐ-BNN và sự hỗ trợ từ doanh nghiệp.

Anh Tuyên có gần 29 năm gắn bó với công ty, là công nhân lành nghề, nhiều năm đạt thành tích cao. Tuy nhiên, trong ca làm việc, anh bị tai nạn đột quỵ dù trước đó sức khỏe ổn định. Chị Hà Thị Hương, vợ anh Tuyên chia sẻ: “Thời gian đầu, gia đình rất khó khăn và lo lắng. Nhưng nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của công ty và các tổ chức, chúng tôi có thêm động lực để vượt qua biến cố”.

Tăng cường hỗ trợ người lao động

Chế độ bảo hiểm TNLĐ-BNN nhằm chia sẻ gánh nặng, bù đắp hoặc thay thế thu nhập khi người lao động gặp rủi ro. Người lao động suy giảm từ 5 - 30% khả năng lao động được hưởng trợ cấp một lần, từ 31% trở lên được hưởng trợ cấp hằng tháng. Trường hợp suy giảm từ 81% trở lên và thuộc diện đặc biệt còn được hưởng thêm trợ cấp phục vụ. Ngoài ra, người lao động còn được hưởng bảo hiểm y tế trong thời gian nhận trợ cấp. Việc đẩy mạnh chi trả không dùng tiền mặt cũng góp phần nâng cao tính minh bạch, tiện lợi và hiện đại hóa hoạt động bảo hiểm.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song theo bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) tình hình TNLĐ-BNN vẫn còn phức tạp, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng lâu dài đến người lao động và gia đình. Nhiều trường hợp sau tai nạn không thể tiếp tục công việc cũ, đối mặt với nguy cơ giảm thu nhập hoặc thất nghiệp. Đáng chú ý, TNLĐ trong khu vực phi chính thức vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhưng chưa được thống kê đầy đủ. Đây là nhóm dễ bị tổn thương do không tham gia BHXH, nên khi rủi ro xảy ra phải tự chi trả chi phí điều trị và sinh hoạt, dễ rơi vào khó khăn kéo dài.

Theo thống kê của các địa phương, TNLĐ trong khu vực người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động vẫn gia tăng. Trong năm 2025 đã xảy ra 146 vụ TNLĐ chết người, tăng 6 vụ tương ứng 4,29% so với năm 2024, làm 150 người chết, tăng 7 người tương ứng với 4,9% so với năm 2024; số người bị thương nặng là 1.779 người, tăng 89 người tương ứng với 5,27% so với năm 2024 (tăng trong cả khu vực có quan hệ lao động và khu vực người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động).

Còn theo đánh giá của cơ quan BHXH, bên cạnh những doanh nghiệp quan tâm chính sách bảo hiểm TNLĐ-BNN cho người lao động thì vẫn còn tình trạng người sử dụng lao động chậm trễ hoặc né tránh việc lập hồ sơ hưởng chế độ TNLĐ, ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động. Chính vì vậy, để khắc phục tình trạng này, BHXH các địa phương đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện chính sách; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp chú trọng phòng ngừa tai nạn. Cùng với đó, người lao động cũng cần chủ động tham gia BHXH, BHYT để bảo vệ quyền lợi và hạn chế rủi ro trong quá trình làm việc.