Đây là nỗ lực mới nhất của Chính phủ Nhật Bản nhằm khắc phục tình trạng thiếu lao động trong các ngành như sản xuất, xây dựng và nông nghiệp.
Hạn mức mới được áp dụng đối với những ứng viên tham gia chương trình "kỹ năng đặc định" được triển khai từ năm 2019 dành cho lao động nước ngoài có kỹ năng chuyên môn và tiếng Nhật. Tính đến tháng 11/2023, có khoảng 200.000 người đang làm việc tại Nhật Bản theo chương trình này.
Chính phủ Nhật Bản đưa ra hạn mức mới dựa trên tình trạng thiếu lao động có thể xảy ra trong một số ngành nhất định, kể cả khi người sử dụng lao động tăng lương và tiến hành nhiều sửa đổi nhằm thu hút nhân tài. Trước đó, nước này chỉ giới hạn ở mức 345.000 người trong 5 năm cho đến tháng 3/2024.
Người lao động hiện có thể làm việc ở một trong 12 lĩnh vực theo quy định, hầu hết là "kỹ năng đặc định loại 1" được phép làm việc tối đa 5 năm tại Nhật Bản. Nếu vượt qua các bài kiểm tra, người lao động có thể chuyển lên "kỹ năng đặc định loại 2" - có thể cư trú vô thời hạn, đưa các thành viên trong gia đình đến và nộp đơn xin thường trú tại Nhật Bản. Tính đến cuối tháng 11/2023, chỉ có 29 công nhân lành nghề được chỉ định thuộc "loại 2".
Tháng 2 vừa qua, chính phủ Nhật Bản đã đề xuất mở rộng chương trình lao động "kỹ năng đặc định", bổ sung 4 lĩnh vực bao gồm vận tải đường bộ, đường sắt, lâm nghiệp và gỗ, nâng tổng số ngành lên 16. Các nhà chức trách cũng đang nghiên cứu giải pháp thay thế chương trình thực tập sinh kỹ thuật dành cho lao động phổ thông - vốn bị chỉ trích vì lương thấp và lạm dụng lao động. Chương trình mới thay thế dự kiến sẽ bắt đầu từ năm 2027.
Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, tính đến tháng 10/2023, có khoảng 2 triệu người nước ngoài đang lao động tại Nhật Bản và con số này dự kiến sẽ tiếp tục tăng do tình trạng thiếu lao động ngày càng trầm trọng. Một quan chức Bộ Lao động Nhật Bản cho biết các lĩnh vực xây dựng, y tế và phúc lợi tuyển dụng nhiều lao động hơn nên tốc độ tăng lượng lao động nước ngoài năm 2023 đã gần bắt kịp tốc độ trước đại dịch COVID-19.
Số cơ sở thuê lao động nước ngoài tại Nhật Bản cũng tăng 6,7% lên mức cao mới, 318.775 cơ sở, khi các công ty tìm kiếm nguồn cung lao động đang khan hiếm. Tính theo loại thị thực, số lao động nước ngoài có thị thực chuyên gia và kỹ sư tăng 24,2% lên 595.904 người, thực tập sinh kỹ thuật tăng 20,2% lên 412.501 người, lần đầu tăng trong 3 năm trở lại đây.
Tính theo địa phương, Tokyo là nơi tập trung đông lao động nước ngoài nhất với 542.992 người, tiếp đến là tỉnh Aichi ở miền Trung với 210.159 người và Osaka ở miền Tây với 146.384 người.
Theo một số dự báo, khoảng 10% dân số ở Nhật Bản sẽ là người nước ngoài vào năm 2100.
Hoàng Dương
