Nối dài độ phủ bảo hiểm y tế tới từng điểm trường vùng cao Điện Biên

Điểm chính sách BHYT học sinh sinh viên của BHXH cơ sở Thanh An.

Ngày khai giảng ở Điện Biên mang một sắc thái rất riêng. Giữa không khí hân hoan của Ngày hội toàn dân đưa trẻ đến trường, bên cạnh những bó hoa, tiếng trống và niềm vui gặp lại thầy cô, bạn bè, câu chuyện chăm sóc sức khỏe cũng được đưa vào trường học. Bảo hiểm y tế (BHXH) tỉnh Điện Biên và BHXH cơ sở phối hợp cùng nhà trường tổ chức gian hàng truyền thông BHYT học sinh, sinh viên (HSSV).

Thay vì những nội dung chính sách dài và khó nhớ, gian hàng trở thành điểm tư vấn gần gũi cho phụ huynh, học sinh ngay đầu năm học. Cán bộ BHXH trực tiếp giải đáp về mức đóng, quyền lợi, giá trị sử dụng của thẻ; đồng thời hướng dẫn cài đặt, kích hoạt VssID - BHXH số để các em và gia đình có thể tra cứu thông tin BHYT thuận tiện trên điện thoại.

Cách truyền thông trực tiếp ấy đặc biệt có ý nghĩa tại Điện Biên, nơi địa hình miền núi, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn. Báo cáo của BHXH tỉnh cho thấy thu nhập thấp vẫn tác động tới việc vận động HSSV tham gia BHYT. Một bộ phận phụ huynh cũng chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa, tác dụng và trách nhiệm tham gia chính sách đối với con em mình.

Tấm thẻ BHYT từ câu chuyện gần gũi trong trường học

Tại Trường THCS Điện Biên Phủ (Phân hiệu 2), BHYT được học sinh đón nhận trước hết từ những điều rất gần gũi, khi ốm đau có thẻ để đi khám, gia đình giảm bớt gánh nặng viện phí. Qua những buổi tuyên truyền ngay tại trường, các em hiểu thêm quyền lợi của mình, đồng thời biết cách tra cứu thông tin thẻ trên VssID thay vì coi BHYT là câu chuyện của người lớn.

Từ góc nhìn nhà trường, chính sách BHYT gắn trực tiếp với mục tiêu bảo vệ sức khỏe học sinh trong suốt quá trình học tập. Ban Giám hiệu Trường THCS Điện Biên Phủ (Phân hiệu 2) xác định tuyên truyền cần được thực hiện từ đầu năm, gắn với phụ huynh và giáo viên chủ nhiệm, giúp mỗi gia đình hiểu rõ quyền lợi để chủ động duy trì thẻ BHYT liên tục cho con em.

Những câu chuyện tại trường học cũng phản ánh kết quả chung của toàn tỉnh. Năm học 2025-2026, Điện Biên có 469 cơ sở giáo dục với 208.350 HSSV. Trong đó, 190.045 em thuộc các nhóm được ngân sách nhà nước đóng, hỗ trợ đóng BHYT; 18.039 trong số 18.305 em thuộc nhóm tham gia tại trường đã đóng BHYT. Tổng cộng 208.084 HSSV có thẻ, đạt 99,87%.

Kết quả thực hiện chính sách BHYT học sinh sinh viên tại Điện Biên. Ảnh thiết kế bởi AI.

Đằng sau tỷ lệ bao phủ gần như tuyệt đối là giá trị thực tế khi các em cần chăm sóc y tế. Trong năm học 2025-2026, HSSV Điện Biên có 12.570 lượt KCB BHYT nội trú và ngoại trú, với tổng chi phí quỹ BHYT thanh toán hơn 8,41 tỷ đồng. Trong đó có 1.858 lượt điều trị nội trú và 10.712 lượt điều trị ngoại trú.

Đáng chú ý, 40 học sinh không may ốm đau, bệnh tật được quỹ BHYT chi trả từ 10 triệu đồng trở lên mỗi trường hợp, với tổng số tiền gần 2,315 tỷ đồng. Với những gia đình còn khó khăn, nhất là tại địa bàn miền núi, khoản hỗ trợ này có ý nghĩa thiết thực, giảm áp lực tài chính để các em có điều kiện điều trị và tiếp tục đến trường.

Đưa truyền thông vượt qua khoảng cách miền núi

Để có được kết quả trên, tuyên truyền được đưa xuống tận điểm trường thay vì dừng ở những văn bản hướng dẫn. BHXH cơ sở phối hợp với chính quyền xã, phường phân công cán bộ trực tiếp đến những điểm có HSSV tham gia BHYT, hướng dẫn lập danh sách, tổ chức thu và cấp thẻ. Chính sách vì thế được chuyển thành những nội dung cụ thể, dễ tiếp cận với từng gia đình.

Nhà trường trở thành một “điểm tuyên truyền” quan trọng. Nội dung BHYT được lồng ghép trong dịp khai giảng, hội nghị bồi dưỡng hè, tổng kết của giáo viên và hội nghị cha mẹ học sinh đầu năm. Giáo viên chủ nhiệm là người có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với phụ huynh, qua đó giải thích chính sách, rà soát từng trường hợp và vận động những gia đình chưa tham gia.

Gian hàng tuyên truyền, tư vấn, giải đáp chính sách BHYT HSSV của BHXH tỉnh Điện Biên.

Điều này càng cần thiết khi Điện Biên vẫn còn 266 HSSV chưa có BHYT trong năm học 2025-2026. Một số địa bàn chưa đạt 100% như phường Điện Biên Phủ, phường Mường Thanh, xã Mường Phăng, Thanh Nưa và Thanh Yên. Thu nhập của người dân tại một số xã còn thấp khiến việc vận động các gia đình tự đóng phần kinh phí thuộc trách nhiệm của mình gặp khó khăn.

Bởi vậy, gian hàng truyền thông trong ngày khai trường mang ý nghĩa nhiều hơn một hoạt động phổ biến chính sách. Phụ huynh có thể hỏi ngay điều mình chưa rõ; học sinh được hướng dẫn sử dụng VssID; cán bộ BHXH có cơ hội lắng nghe vướng mắc của từng gia đình. Khoảng cách giữa một quy định về BHYT với đời sống thực tế được rút ngắn qua những cuộc trao đổi trực tiếp như vậy.

Truyền thông số cũng đang mở thêm con đường tiếp cận tại địa bàn miền núi. Trong năm học mới, BHXH tỉnh xác định nội dung truyền thông cần ngắn gọn, dễ hiểu, triển khai trên phương tiện thông tin đại chúng, các nền tảng số, đồng thời duy trì tuyên truyền trực tiếp tại từng lớp học với sự tham gia của giáo viên chủ nhiệm ngay từ đầu năm.

Để 100% học sinh, sinh viên được bảo vệ bởi BHYT

Theo ông Trần Sơn, Giám đốc BHXH tỉnh Điện Biên, mục tiêu năm học 2026-2027 là 100% HSSV tham gia BHYT. Để đi từ mức 99,87% đến mục tiêu bao phủ toàn bộ, công tác vận động cần hướng mạnh vào những trường hợp còn lại, nhất là các gia đình khó khăn, đồng thời giúp phụ huynh hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi khi tham gia.

Công tác tuyên truyền chính sách được triển khai linh hoạt, hiệu quả.

Một hướng đi trọng tâm là tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục để truyền thông ngay từ đầu năm học. Nội dung cần đi thẳng vào những điều phụ huynh quan tâm như mức đóng, mức hỗ trợ, thời hạn sử dụng thẻ, quyền lợi khi KCB và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Cùng với tuyên truyền trực tiếp, giao dịch điện tử tiếp tục được đẩy mạnh để việc tham gia, cấp thẻ thuận tiện hơn.

Với những HSSV có hoàn cảnh khó khăn, BHXH tỉnh định hướng phối hợp các ngành, cấp và tổ chức chính trị - xã hội huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ kinh phí tham gia. Đây là giải pháp đáng chú ý tại địa bàn miền núi, bởi để đạt 100% bao phủ, những trường hợp cuối cùng thường cũng là nhóm cần được tiếp cận kỹ hơn và hỗ trợ sát hoàn cảnh hơn.

Điện Biên cũng có một nền tảng quan trọng khi HSSV thuộc hộ nghèo, người dân tộc thiểu số và các nhóm chính sách được ngân sách hỗ trợ đóng BHYT; địa phương hỗ trợ thêm 20%, nâng mức hỗ trợ lên 70% đối với đối tượng tham gia BHYT HSSV. Chính sách hỗ trợ tạo điều kiện để tấm thẻ BHYT đến gần hơn với học sinh tại một tỉnh còn nhiều khó khăn.

Từ một gian hàng nhỏ trong ngày khai trường đến những chuyến cán bộ BHXH xuống điểm trường, mục tiêu cuối cùng vẫn là để mỗi phụ huynh hiểu giá trị của BHYT và mỗi học sinh được bảo vệ khi rủi ro sức khỏe xảy ra. Với Điện Biên, hành trình từ 99,87% tới 100% vì thế là câu chuyện đưa chính sách an sinh vượt qua khoảng cách địa lý, hoàn cảnh kinh tế để đến với từng em nhỏ.