 |
| Phiên họp về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH giai đoạn 2021-2026”. |
Sáng ngày 14/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến đối với dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH giai đoạn 2021-2026”.
Trình bày tờ trình, Phó Trưởng Đoàn Thường trực Đoàn giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, mục tiêu của chuyên đề giám sát là đánh giá toàn diện việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về BHXH; trọng tâm là việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và hiệu quả triển khai trên thực tế.
Thông qua giám sát, Đoàn giám sát sẽ làm rõ những kết quả đạt được, chỉ ra các tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách BHXH trong thời gian tới.
Theo dự thảo kế hoạch, phạm vi giám sát được thực hiện trên phạm vi cả nước trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026. Đối tượng giám sát gồm Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cùng các cơ quan, tổ chức có liên quan.
Đoàn giám sát dự kiến tổ chức các phiên họp xem xét báo cáo của các cơ quan chịu sự giám sát, tiến hành khảo sát thực tế và làm việc với Chính phủ trước khi hoàn thiện báo cáo kết quả giám sát và dự thảo nghị quyết trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau đó trình Quốc hội xem xét.
Giám sát tập trung vào những vấn đề cốt lõi của chính sách BHXH
Thảo luận tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất với dự thảo kế hoạch và đề cương giám sát, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện nội dung, bảo đảm tính thống nhất, rõ trọng tâm và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là chuyên đề giám sát có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng chục triệu người lao động và sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. |
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoạt động giám sát phải tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược và các “điểm nóng” của lĩnh vực BHXH. Trong đó, cần đánh giá toàn diện việc chấp hành pháp luật; việc ban hành văn bản hướng dẫn thi hành Luật BHXH; trách nhiệm của Chính phủ và cơ quan BHXH Việt Nam trong tổ chức thực hiện chính sách.
Một nội dung được đặc biệt nhấn mạnh là công tác quản lý và sử dụng quỹ BHXH. Theo Chủ tịch Quốc hội, Đoàn giám sát cần đánh giá đầy đủ tính an toàn, bền vững của quỹ; hiệu quả đầu tư, khả năng cân đối thu - chi trong cả ngắn hạn và dài hạn, nhất là trong bối cảnh già hóa dân số và nhu cầu chi trả chế độ BHXH ngày càng tăng.
Bên cạnh đó, cần làm rõ tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH của doanh nghiệp; phân tích nguyên nhân, xác định trách nhiệm của các bên liên quan và đề xuất giải pháp xử lý hiệu quả nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.
Đối với công tác cải cách hành chính, Chủ tịch Quốc hội đề nghị giám sát việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, liên thông dữ liệu trong ngành BHXH nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội lưu ý báo cáo giám sát phải chỉ rõ kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân. Các kiến nghị cần cụ thể, khả thi và phân định rõ nội dung thuộc thẩm quyền sửa đổi luật, nghị định hay thông tư, tránh tình trạng kiến nghị chung chung.
Đổi mới phương thức giám sát, tăng cường ứng dụng công nghệ và AI
Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, Chủ tịch Quốc hội đề nghị đổi mới phương thức triển khai theo hướng khoa học, tiết kiệm, đúng tiến độ và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các cơ quan, đơn vị được giám sát.
 |
| Lãnh đạo Bộ Tài chính tham dự phiên họp. |
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tổng hợp, phân tích dữ liệu, xử lý khối lượng lớn tài liệu, đối chiếu và kiểm chứng thông tin giữa các nguồn dữ liệu. Qua đó, hỗ trợ lựa chọn chính xác nội dung, địa bàn, đối tượng giám sát và nâng cao chất lượng báo cáo kết quả giám sát.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động của Đoàn giám sát, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng các cơ quan liên quan trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là chuyên đề giám sát có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân và sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội. Vì vậy, hoạt động giám sát phải bảo đảm tính thực chất, dựa trên số liệu tin cậy, làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể và đưa ra các kiến nghị có tính khả thi.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất phạm vi giám sát trên phạm vi cả nước trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026; đồng thời yêu cầu rà soát, xác định rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành, chính quyền địa phương và BHXH Việt Nam; phân định rạch ròi trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện chính sách, trách nhiệm quản lý quỹ BHXH và trách nhiệm của người sử dụng lao động.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại phiên họp. |
Đối với công tác quản lý quỹ BHXH, Đoàn giám sát được yêu cầu phân tích sâu cơ cấu danh mục đầu tư, hiệu quả đầu tư của từng quỹ thành phần; đánh giá khả năng bảo đảm an toàn quỹ trong ngắn hạn và dài hạn trước xu hướng già hóa dân số.
Bên cạnh đó, Đoàn giám sát cần tiếp tục rà soát các nhóm vấn đề lớn như phát triển đối tượng tham gia BHXH, tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, bảo đảm quyền lợi của người lao động, công tác cân đối và đầu tư quỹ BHXH cũng như những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Luật BHXH.
Theo kế hoạch, Đoàn giám sát dự kiến tổ chức ba đoàn công tác làm việc tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Quảng Ngãi, An Giang, Sơn La, Đắk Lắk và TP. Hồ Chí Minh. Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu hạn chế tối đa việc yêu cầu địa phương báo cáo nhiều lần, đồng thời tăng cường tích hợp dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả, chất lượng công tác giám sát.
