 |
| Giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk Trần Mạnh Toàn trao đổi tại buổi giám sát. Ảnh: BHXH tỉnh Đắk Lắk |
Nhiều kết quả nổi bật từ cơ chế phối hợp
Mới đây, Đoàn công tác VKSND tối cao đã có buổi làm việc với VKSND tỉnh Đắk Lắk, BHXH tỉnh và các cơ quan liên quan về khảo sát việc thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội trên địa bàn.
Báo cáo của VKSND tỉnh tại buổi giám sát cho thấy, đến ngày 8/9/2026, VKSND hai cấp địa phương đã tiếp nhận 323 nguồn tin tố tụng công ích và ra thông báo tiếp nhận 230 vụ việc. Trong đó có 253 vụ việc thuộc nhóm lợi ích công và 70 vụ việc thuộc nhóm dễ bị tổn thương.
Qua kiểm tra, xác minh và thu thập tài liệu, chứng cứ để xác định hành vi vi phạm, VKSND đã ban hành 157 quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, áp dụng biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả; đồng thời ban hành 42 kiến nghị phòng ngừa, khắc phục vi phạm.
Đáng chú ý, trong lĩnh vực BHXH, BHYT, kết quả phối hợp bước đầu cho thấy tác động rõ hơn của cơ chế này. Trên cơ sở quy chế phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND trong tiếp nhận, xử lý thông tin, xác minh, thu thập chứng cứ và khởi kiện vụ án dân sự công ích, VKSND tỉnh đã thu hồi được 3,7 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT; đồng thời thu hồi, nộp Quỹ BHYT 61,5 triệu đồng.
VKSND tỉnh cũng đã khởi kiện 2 vụ án thuộc nhóm lợi ích công và được tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu liên quan đến thực hiện chính sách BHXH, BHYT.
Cụ thể, một vụ liên quan trường hợp ông Võ Ngọc Thắng. VKSND tỉnh khởi kiện yêu cầu ông Thắng hoàn trả cho BHXH tỉnh 7.846.496 đồng chi phí BHYT. Tòa án chấp nhận yêu cầu, buộc ông Thắng hoàn trả toàn bộ số tiền và chịu lãi chậm thi hành án theo quy định.
Vụ thứ hai liên quan bà Ngô Thị Ngọc Liên. VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích và được TAND Khu vực 13 chấp thuận, buộc bà Liên hoàn trả 170.865.600 đồng cho BHXH tỉnh do hưởng sai chế độ theo Quyết định số 613/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Từ những kết quả này, tại hội nghị, Giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk Trần Mạnh Toàn đã đánh giá cao việc triển khai thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 tại địa phương.
Theo ông Trần Mạnh Toàn, đối với lĩnh vực do cơ quan BHXH quản lý, cơ chế này mở thêm một công cụ pháp lý nhằm bảo vệ người lao động và các quỹ an sinh xã hội. Hiệu quả của phối hợp không chỉ thể hiện ở việc thu hồi các khoản tiền phải nộp hoặc đưa vụ việc ra xét xử, mà còn ở khả năng thúc đẩy doanh nghiệp chủ động thực hiện nghĩa vụ.
Điều này có ý nghĩa trực tiếp với quyền lợi của người lao động. Khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH kéo dài, quyền lợi về các chế độ bảo hiểm của người lao động có nguy cơ bị ảnh hưởng. Việc đưa vụ việc vào quy trình phối hợp giữa BHXH và VKSND vì vậy tạo thêm áp lực pháp lý để doanh nghiệp khắc phục vi phạm sớm hơn.
Từ thực tiễn triển khai, ông Trần Mạnh Toàn cũng đã kiến nghị xem xét kết thúc giai đoạn thí điểm Nghị quyết số 205/2025/QH15 và cho phép triển khai cơ chế này trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu cơ chế để VKSND khởi kiện vụ án hành chính nhằm bảo vệ lợi ích công.
 |
| BHXH cơ sở Ea Kar và M'Drắk ký phối hợp với VKSND Khu vực 7. Ảnh: BHXH Đắk Lắk |
Giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk cũng kiến nghị nghiên cứu xây dựng Luật về tố tụng dân sự công ích, đồng thời sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tổ chức VKSND để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất, tạo hành lang pháp lý ổn định cho cơ chế này phát huy hiệu quả lâu dài.
Ông Phạm Trung Thuận, Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk, cho biết thời gian tới ngành kiểm sát tiếp tục thực hiện phương châm “Trọng tâm - Trọng điểm - Thiết thực”, bám sát thực tiễn địa phương, lựa chọn đúng những vụ việc liên quan lợi ích công và quyền lợi của nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ, không chạy theo số lượng, chỉ tiêu.
VKSND tỉnh cũng sẽ tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc đang xác minh, thụ lý; theo dõi kết quả thực hiện các quyết định, kiến nghị đã ban hành; đồng thời chuẩn bị chứng cứ và phương án tranh tụng đối với các vụ án đang chờ tòa án xét xử.
Tăng phối hợp từ cơ sở, doanh nghiệp chủ động trả nợ
Thực tế triển khai thời gian qua ở Đắk Lắk cho thấy, công tác phối hợp đang được triển khai mạnh mẽ xuống các BHXH cơ sở và VKSND khu vực. Cách làm này giúp thông tin về các đơn vị chậm đóng, trốn đóng được trao đổi sớm hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp được phổ biến cụ thể về nghĩa vụ và hậu quả pháp lý nếu tiếp tục vi phạm.
Đơn cử, ngày 21/8, BHXH các cơ sở Ea Kar, M'Drắk đã phối hợp VKSND Khu vực 7 tổ chức lễ ký kết quy chế phối hợp trong tiếp nhận, xử lý thông tin, xác minh, thu thập chứng cứ và khởi kiện vụ án dân sự công ích theo Nghị quyết số 205/2025/QH15.
Tương tự, ngày 19/8/2026, BHXH cơ sở Cư Kuin và VKSND Khu vực 5 cũng ký kết quy chế phối hợp với nhiều nội dung, trong đó nhấn mạnh việc trao đổi thông tin về doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng và các hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền lợi người lao động.
Ngày 7/9, BHXH cơ sở Krông Năng và VKSND Khu vực 10 tiếp tục ký kết quy chế phối hợp. Đây là những bước triển khai cụ thể nhằm đưa cơ chế thí điểm của Nghị quyết số 205/2025/QH15 đến sát địa bàn, doanh nghiệp và người lao động.
Cùng ngày 7/9, BHXH cơ sở Cư M'gar phối hợp VKSND Khu vực 3 làm việc với 8 doanh nghiệp nợ đóng, chậm đóng BHXH.
 |
| BHXH cơ sở Cư Kuin ký kết phối hợp với VKSND Khu vực 5 trong xử lý nợ BHXH. Ảnh: BH |
Đáng chú ý, tại buổi làm việc, BHXH cơ sở Cư M'gar công bố danh sách các đơn vị nợ tính đến hết tháng 8/2026 với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng, gồm cả lãi chậm đóng. Đại diện VKSND Khu vực 3 giải thích chế định thí điểm theo Nghị quyết số 205/2025/QH15, trong khi cơ quan BHXH phổ biến các quy định về hành vi chậm đóng, trốn đóng và những chế tài liên quan.
Kết quả, sau khi được thông tin đầy đủ về trách nhiệm pháp lý, đại diện các doanh nghiệp đã ký cam kết hoàn thành việc đóng BHXH, BHYT trong vòng 20 ngày làm việc và không để tái diễn tình trạng chậm đóng trong thời gian tới.
Thực tế xử lý tại Đắk Lắk cho thấy, sự tham gia của VKSND ngay từ quá trình phối hợp, xác minh và đôn đốc đã tạo thêm sức nặng cho việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp.
Đơn cử, Công ty TNHH Thương mại An Trung Mạnh tại Khu công nghiệp Hòa Phú, xã Hòa Phú, từng chậm đóng hơn 1,4 tỷ đồng trong 6 tháng. Sau khi cơ quan BHXH có văn bản đôn đốc, yêu cầu trích nộp, doanh nghiệp đã hoàn trả toàn bộ số tiền. Tương tự, Công ty TNHH Xây dựng Phú Quân tại phường Tân Lập chậm đóng gần 122 triệu đồng trong 10 tháng. Sau quá trình đôn đốc, doanh nghiệp cũng đã khắc phục toàn bộ khoản nợ.
Những trường hợp này cho thấy kết quả của cơ chế phối hợp không chỉ được đo bằng số vụ án được đưa ra tòa hay số tiền thu hồi qua bản án. Quan trọng hơn, việc nhận diện sớm vi phạm, tăng trao đổi thông tin và làm rõ trách nhiệm pháp lý có thể thúc đẩy doanh nghiệp chủ động khắc phục.
