 |
| Nhiều doanh nghiệp vẫn lúng túng trong việc xác định khoản đóng BHXH bắt buộc. Ảnh: Lê Văn |
Lúng túng với khoản thu nhập bổ sung
Ông Lê Văn Hoàng làm việc cho một nhà hàng - khách sạn ở TP. Hồ Chí Minh băn khoăn, nơi ông làm việc có khoản phí phục vụ (Service Charge), đây là khoản tiền doanh nghiệp thu từ khách hàng theo chính sách giá, sau đó phân phối lại cho người lao động theo quy chế của doanh nghiệp.
Theo ông Hoàng khoản tiền này thường được chi trả cùng kỳ trả lương hàng tháng, liên tục trong suốt quá trình người lao động làm việc, mặc dù số tiền thực tế có thể thay đổi theo doanh thu từng tháng. Tuy nhiên, ông không rõ khoản tiền này có phải trích đóng BHXH hay không?
Trả lời về vấn đề này, đại diện BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 31 của Luật BHXH năm 2024, khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP của Chính phủ thì tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc đối với người làm việc theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên là tiền lương tháng, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác, trong đó:
Mức lương theo công việc hoặc chức danh tính theo thời gian (theo tháng) của công việc hoặc chức danh theo thang lương, bảng lương do người sử dụng lao động xây dựng theo quy định tại Điều 93 của Bộ luật Lao động được thỏa thuận trong HĐLĐ.
Các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương tại điểm a khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ, được thỏa thuận trong HĐLĐ; không bao gồm khoản phụ cấp lương phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc và chất lượng thực hiện công việc của người lao động.
Các khoản bổ sung khác xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, được thỏa thuận trong HĐLĐ và trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương; không bao gồm các khoản bổ sung khác phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc và chất lượng thực hiện công việc của người lao động.
Căn cứ quy định tại khoản 5 Điều 3 Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về nội dung của HĐLĐ, Hội đồng thương lượng tập thể và nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản, nuôi con, đối với các chế độ và phúc lợi khác như thưởng theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật Lao động, tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, tiền nhà ở, tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, người lao động có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác thì ghi thành mục riêng trong HĐLĐ.
Theo đó, các khoản này không phải là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác nên không thuộc tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc. Đối chiếu các quy định nêu trên, phí phục vụ (Service Charge) của ông Hoàng không phải là tiền lương làm căn cứ để tính đóng BHXH bắt buộc theo quy định.
 |
| Căn cứ đóng BHXH bắt buộc theo Luật BHXH năm 2024. Ảnh: BHXH cơ sở Hạnh Thông, TP. Hồ Chí Minh |
Xác định tiền lương làm căn cứ đóng
Trong khi đó, chị Đinh Thị Hương, làm công tác nhân sự cho công ty nước ngoài ở TP. Hồ Chí Minh băn khoăn, “Do công ty mới thành lập, nên tôi vẫn chưa nắm rõ quy định người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được xác định dựa trên mức lương gross (tổng thu nhập) hay lương net (lương sau thuế)?”.
Đại diện BHXH TP. Hồ Chí Minh cho biết, theo khoản 2 Điều 2 Luật BHXH 2024, người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi làm việc theo HĐLĐ xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam.
Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với người di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp; người tại thời điểm giao kết HĐLĐ đã đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động; hoặc trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Theo Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Trong đó, mức lương theo công việc hoặc chức danh được tính theo thời gian của công việc hoặc chức danh theo thang lương, bảng lương do người sử dụng lao động xây dựng và được thỏa thuận trong HĐLĐ. Các khoản phụ cấp lương nhằm bù đắp những yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ cũng thuộc tiền lương làm căn cứ đóng nếu được thỏa thuận trong HĐLĐ.
Bên cạnh đó, tiền lương làm căn cứ đóng còn bao gồm các khoản bổ sung khác được xác định cụ thể về mức tiền và được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Ngược lại, những khoản phụ cấp hoặc khoản bổ sung phụ thuộc, biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc hoặc chất lượng thực hiện công việc của người lao động không thuộc tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cũng phải tuân thủ giới hạn theo quy định của Luật BHXH 2024. Theo đó, mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu tại thời điểm đóng và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở theo quy định của pháp luật.
Theo Phó giám đốc BHXH TP. Hồ Chí Minh Trần Dũng Hà, việc nhận diện chính xác các khoản thu nhập làm căn cứ đóng BHXH theo quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn bảo vệ vững chắc quyền lợi an sinh, giữ người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
 |
| Các khoản phải đóng BHXH bắt buộc theo quy định của Luật BHXH năm 2024 và các Nghị định, Thông tư liên quan. Ảnh: BHXH cơ sở Hạnh Thông, TP. Hồ Chí Minh |
Để làm rõ khoản nào bắt buộc đóng BHXH? Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH (hướng dẫn khoản 3 Điều 89 của Luật BHXH 2014), có 14 khoản phụ cấp, hỗ trợ và phúc lợi không tính vào tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Cụ thể, gồm: Tiền thưởng theo quy định tại điều 104 Bộ Luật Lao động; tiền thưởng sáng kiến; tiền ăn giữa ca; các khoản hỗ trợ xăng xe; các khoản hỗ trợ điện thoại; các khoản hỗ trợ đi lại; các khoản hỗ trợ tiền nhà ở; các khoản hỗ trợ tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ; hỗ trợ khi người lao động có thân nhân chết; hỗ trợ khi người lao động có người thân kết hôn; hỗ trợ sinh nhật của người lao động; trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp; các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động; các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác không xác định được mức tiền cụ thể và không trả thường xuyên.
