Đảm bảo an sinh xã hội cho người cao tuổi trong thời kỳ mới

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 vinh dự đón nhận Bức tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng.

Ngày 16/9, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 tiến hành phiên trọng thể. Với 475 đại biểu đại diện gần 17 triệu cán bộ, hội viên người cao tuổi cả nước, Đại hội xác định những định hướng lớn cho công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi trong giai đoạn mới.

Xây dựng điểm tựa an sinh bền vững

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình cho biết nhiệm kỳ qua, các cấp Hội đã đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, đạt nhiều kết quả trong xây dựng tổ chức, bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi. Những kết quả này tạo nền tảng để công tác người cao tuổi chuyển sang giai đoạn phát triển mới.

Báo cáo tại Đại hội cho thấy nhiệm kỳ 2021-2026, các cấp Hội đã kết nạp hơn 2,3 triệu hội viên, đưa tỷ lệ tập hợp người cao tuổi vào Hội lên 94%. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức Hội tiếp tục được kiện toàn theo đơn vị hành chính mới, với 3.221 xã, phường có tổ chức Hội, duy trì mạng lưới hoạt động tại cơ sở.

Những con số về an sinh phản ánh rõ hơn kết quả chăm sóc người cao tuổi. Cả nước hiện có khoảng 2 triệu người cao tuổi hưởng trợ cấp xã hội; 4,5 triệu người có hồ sơ theo dõi sức khỏe; 5 triệu người được khám sức khỏe định kỳ. Đáng chú ý, tỷ lệ người cao tuổi có thẻ BHYT đạt 96%, góp phần tạo nền tảng chăm sóc sức khỏe khi tuổi tác ngày càng cao.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam phát biểu tại Đại hội.

Cùng với chính sách của Nhà nước, nguồn lực xã hội tiếp tục được huy động để chăm lo cho người cao tuổi. Trong nhiệm kỳ, các cấp Hội vận động gần 1.500 tỷ đồng triển khai Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, hỗ trợ hàng triệu trường hợp. Khoảng 9.000 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau cũng trở thành mô hình hỗ trợ người cao tuổi ngay tại cộng đồng.

Tuy nhiên, già hóa dân số nhanh đòi hỏi chính sách phải đi xa hơn việc đáp ứng nhu cầu trước mắt. Hệ thống an sinh cần thích ứng với một xã hội có tỷ trọng người cao tuổi ngày càng lớn, từ chăm sóc sức khỏe, trợ giúp xã hội, việc làm phù hợp đến môi trường sống. Yêu cầu đặt ra là giúp người cao tuổi duy trì cuộc sống độc lập, an toàn, có chất lượng.

Đó cũng là lý do Đại hội VII xác định một trong ba khâu đột phá là tham mưu phát triển “kinh tế bạc”, đồng thời đề xuất chính sách, pháp luật và an sinh xã hội liên quan đến người cao tuổi. Hai khâu còn lại tập trung huy động nguồn lực xã hội hóa, đổi mới phương thức hoạt động, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác Hội.

Phát triển “kinh tế bạc” mở ra một cách tiếp cận rộng hơn với già hóa dân số. Người cao tuổi vừa có nhu cầu về y tế, chăm sóc, nhà ở, dịch vụ, văn hóa, du lịch phù hợp, vừa sở hữu kinh nghiệm, kỹ năng và nguồn lực tích lũy qua nhiều năm. Khai thác hiệu quả những giá trị này có thể tạo thêm động lực kinh tế, đồng thời nâng chất lượng sống của người cao tuổi.

Để người cao tuổi tiếp tục đóng góp cho xã hội

Một điểm đáng chú ý là lực lượng người cao tuổi vẫn tham gia tích cực vào đời sống kinh tế - xã hội. Theo báo cáo tại Đại hội, hơn 9 triệu người cao tuổi đang trực tiếp lao động, sản xuất; khoảng 750.000 người tham gia công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể cùng các hoạt động giữ gìn an ninh, trật tự, xây dựng đời sống văn hóa, nông thôn mới và đô thị văn minh.

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác người cao tuổi cần được nhìn nhận bằng tư duy mới, tầm nhìn dài hạn. Người cao tuổi cần được tạo điều kiện tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và đất nước phù hợp sức khỏe, năng lực, kinh nghiệm.

Bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam phát biểu tại Đại hội.

Theo định hướng được nêu tại Đại hội, tư duy về người cao tuổi cần chuyển từ coi đây chủ yếu là đối tượng thụ hưởng chính sách sang chủ thể tham gia phát triển; từ hỗ trợ thụ động sang tạo điều kiện để họ chủ động sống vui, sống khỏe, sống có ích. Cách tiếp cận ấy đặt yêu cầu chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi trong cùng một chiến lược.

Điều này càng có ý nghĩa khi người cao tuổi là lực lượng giàu kinh nghiệm, uy tín, có khả năng kết nối các thế hệ. Từ góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, giáo dục truyền thống đến hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh, trật tự và xây dựng đời sống văn hóa, nhiều lĩnh vực vẫn có thể phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của người cao tuổi trong cộng đồng.

Cùng với phát huy nguồn lực, nhiệm vụ bảo vệ những người dễ bị tổn thương vẫn cần được đặt ở vị trí trọng tâm. Hội Người cao tuổi Việt Nam được đề nghị quan tâm nhiều hơn tới người có hoàn cảnh khó khăn, sống cô đơn, người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tiếp tục nhân rộng các mô hình chăm sóc cả đời sống vật chất lẫn tinh thần.

Yêu cầu hoàn thiện thể chế cũng được đặt ra rõ nét. Trung ương Hội được đề nghị nghiên cứu thực tiễn, tham mưu chính sách thích ứng với già hóa dân số; tổng kết Chỉ thị số 59-CT/TW ngày 27/9/1995 của Ban Bí thư và nghiên cứu đề xuất sửa đổi Luật Người cao tuổi theo hướng đồng bộ, nhân văn, hiện đại, tạo cơ sở pháp lý phù hợp với yêu cầu của giai đoạn mới.