Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi): Chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

Việc chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm đổi mới tư duy quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Ảnh minh họa.

Cơ chế chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm đổi mới tư duy quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Theo đó, Nhà nước sẽ trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp ở khâu đầu vào, nhưng siết chặt ở khâu lưu thông.

Qua đó, giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian và chi phí hành chính, sản phẩm được đưa ra thị trường nhanh hơn, khả năng cạnh tranh của hàng hóa được nâng cao. Đồng thời, giúp tối ưu hóa nguồn lực quản lý nhà nước, để tập trung kiểm soát các mặt hàng có nguy cơ mất an toàn. Từ đó, các cơ quan chức năng sẽ ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm để bảo vệ người dân.

Cụ thể, dự thảo Luật đã quy định nội dung về hậu kiểm riêng, trong đó quy định đối tượng, nguyên tắc, biện pháp hậu kiểm, cũng như trách nhiệm của đoàn kiểm tra, tần suất kiểm tra trên thị trường tại Điều 57.

Đồng thời, đã quy định các biện pháp để tăng hiệu lực, hiệu quả việc thực thi pháp luật thông qua việc thu hồi giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, gỡ bỏ hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm tại Điều 50, thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm tại Điều 45, thu hồi thực phẩm không đảm bảo an toàn tại Điều 56.

Ngoài ra, còn quy định các tổ chức thử nghiệm của Nhà nước thực hiện việc lấy mẫu trên thị trường để cùng tham gia giám sát với cơ quan chức năng tại Điều 21; khuyến khích Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng, nhân dân tham gia giám sát doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm tại Điều 5.

Khi tiến hành hậu kiểm có thể thông qua một hoặc một số biện pháp thanh tra, kiểm tra; lấy mẫu và thử nghiệm thực phẩm lưu thông trên thị trường để thực hiện giám sát thị trường, truy xuất nguồn gốc xuất xứ.

Hay như quy định công tác thanh tra thực hiện theo Luật Thanh tra; công tác kiểm tra an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật kiểm tra chuyên ngành. Việc kiểm tra chuyên ngành thực hiện theo Nghị định số 217/2025-NĐ-CP.

Việc kiểm tra chuyên ngành có thể thực hiện theo kế hoạch kiểm tra chuyên đề hoặc kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc sự cố, sự kiện, dấu hiệu bất thường theo quy định của pháp luật hiện hành hoặc kiểm tra chuyên ngành theo chỉ đạo của thủ trưởng cơ quan kiểm tra nhà nước theo yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền.

Để tránh chồng chéo với các văn bản pháp luật chuyên ngành khác, nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 68-NQ/TW, cũng như để đồng bộ với lộ trình chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, dự thảo Luật quy định về việc chỉ được thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp tối đa một lần trong năm bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Riêng trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc phát hiện nguyên liệu thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, phụ gia thực phẩm, hương liệu thực phẩm bị sử dụng sai mục đích, lạm dụng các chất có hại hoặc căn cứ kết quả đánh giá nguy cơ, dữ liệu kết quả thử nghiệm, thông tin về sự cố về an toàn thực phẩm, kết quả giám sát, lịch sử tuân thủ quy định an toàn thực phẩm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm qua các cuộc thanh tra, kiểm tra trước đó hoặc có dấu hiệu vi phạm về an toàn thực phẩm để lựa chọn tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, sản phẩm thực phẩm để hậu kiểm, thì tần suất có thể nhiều hơn một lần trong một năm.