Hơn 330 tỷ đồng nợ bảo hiểm xã hội được thu hồi trong 8 tháng năm 2026

Cơ quan BHXH tích cực phối hợp với VKSND triển khai các giải pháp thu hồi nợ BHXH.

Tăng kiểm tra, siết trách nhiệm đóng bảo hiểm

Chậm đóng, trốn đóng BHXH kéo dài có thể khiến quyền lợi an sinh của người lao động bị ảnh hưởng, nhất là khi phát sinh các chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp, hưu trí. Từ yêu cầu thực tiễn đó, BHXH Việt Nam đang tăng cường kiểm tra, rà soát và áp dụng đồng bộ các biện pháp xử lý để đưa nghĩa vụ đóng bảo hiểm vào nền nếp.

Theo BHXH Việt Nam, tính đến hết tháng 8/2026, toàn hệ thống đã ban hành quyết định kiểm tra tại 6.694 đơn vị. Trong đó có 5.920 đơn vị sử dụng lao động, 421 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh BHYT, 188 đơn vị thuộc hệ thống BHXH và 165 tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, chi trả chế độ.

Qua kiểm tra công tác thu BHXH, BHTN, BHYT, cơ quan BHXH đã yêu cầu truy thu hơn 70,2 tỷ đồng đối với 11.417 lao động chưa tham gia hoặc đóng thiếu thời gian. Hơn 128,2 tỷ đồng khác được yêu cầu truy thu đối với 40.146 lao động đóng thiếu mức đóng. Đây là những khoản tiền gắn trực tiếp với quyền lợi của người lao động.

Kết quả thu hồi nợ BHXH của BHXH Việt Nam. Ảnh thiết kế bởi AI.

Đáng chú ý, trong 8 tháng, toàn hệ thống BHXH đã thu hồi hơn 330 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm. Kết quả này phản ánh sự quyết liệt trong công tác đôn đốc, kiểm tra và xử lý các đơn vị chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, đồng thời tạo thêm nguồn lực bảo đảm an toàn cho các quỹ bảo hiểm.

Theo Phó Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Đức Hòa, ngay từ những tháng đầu năm, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, xử lý các trường hợp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHTN, BHYT. Những đơn vị đã hoàn thành bước đôn đốc theo Nghị định số 274/2025/NĐ-CP nhưng chưa được kiểm tra, xử lý cũng được yêu cầu tiếp tục rà soát.

Mục tiêu được đặt ra là hạn chế tình trạng nợ kéo dài, xác định rõ trách nhiệm của đơn vị sử dụng lao động và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tham gia. Song song với xử lý vi phạm, BHXH Việt Nam tiếp tục tuyên truyền pháp luật, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đầy đủ việc đăng ký và đóng bảo hiểm cho người lao động.

“Trong 4 tháng cuối năm, hệ thống BHXH sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, tập trung vào các đơn vị chậm đóng, trốn đóng. Cán bộ kiểm tra được yêu cầu xác định chính xác hành vi, đối tượng, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm đúng quy định”, Phó Giám đốc Nguyễn Đức Hòa cho biết.

Thêm sức ép pháp lý, thúc đẩy thu hồi nợ

Một điểm mới trong công tác xử lý nợ BHXH năm 2026 là cơ chế phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội. Cơ chế thí điểm cho phép VKSND tối cao khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Cơ chế này được thực hiện trong thời gian 3 năm, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 tại 6 địa phương gồm TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Đà Nẵng, TP. Cần Thơ, TP. Quảng Ninh và Đắk Lắk. Đây được xem là thêm một công cụ pháp lý để xử lý các trường hợp chậm đóng, trốn đóng kéo dài, doanh nghiệp chậm khắc phục nghĩa vụ.

Theo cơ chế phối hợp, cơ quan BHXH rà soát, phân loại các đơn vị vi phạm, cung cấp thông tin, hồ sơ và phối hợp với VKSND trong quá trình đôn đốc, xác minh, làm việc với doanh nghiệp. Trường hợp đủ điều kiện nhưng doanh nghiệp vẫn không khắc phục, VKSND xem xét thực hiện quyền khởi kiện theo thẩm quyền.

Tòa án nhân dân khu vực 12 - Hà Nội đưa ra xét xử vụ án Dân sự công ích về việc “Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm”.

Tại Quảng Ninh, cơ chế phối hợp bước đầu mang lại kết quả đáng chú ý. BHXH thành phố đã cung cấp hồ sơ của 275 đơn vị cho VKSND để rà soát, đôn đốc. Trong số này có 145 đơn vị có thời gian nợ từ 6 tháng trở lên, thuộc nhóm cần tập trung xử lý do nguy cơ ảnh hưởng kéo dài đến quyền lợi người lao động.

Đến nay, 135/275 đơn vị đã thực hiện nghĩa vụ, với số tiền khoảng 15 tỷ đồng trên tổng số nợ hơn 82 tỷ đồng. Riêng nhóm nợ từ 6 tháng trở lên đã có 60 doanh nghiệp nộp tiền, giúp thu hồi khoảng 12,6 tỷ đồng. Kết quả cho thấy hiệu quả bước đầu của việc phối hợp giữa cơ quan BHXH và VKSND.

Tại TP. Hà Nội, kết quả thu hồi nợ qua cơ chế này cũng ghi nhận con số lớn. Tính đến hết tháng 8/2026, VKSND TP. Hà Nội và VKSND các khu vực thuộc thành phố đã đôn đốc 2.166 đơn vị, qua đó thu hồi 126,7 tỷ đồng trên tổng số 239,1 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, đạt tỷ lệ 46,39%.

Thu hồi nợ BHXH đang được triển khai theo hướng quyết liệt, có trọng tâm và gắn với trách nhiệm cụ thể. Hơn 330 tỷ đồng được thu hồi trong 8 tháng qua là kết quả đáng ghi nhận, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục duy trì kiểm tra, đôn đốc thường xuyên để những khoản nợ mới được phát hiện và xử lý kịp thời, bảo vệ quyền lợi lâu dài của người lao động.