 |
| BHXH tỉnh Lai Châu tập trung thu hồi nợ đọng BHXH, BHYT trên địa bàn. |
Đồng bộ giải pháp kiểm soát và thu hồi nợ
Tính đến ngày 31/7/2026, tổng số tiền nợ BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của các đơn vị thuộc khối doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh là 16.746 triệu đồng. Trong đó, tiền chậm đóng các loại bảo hiểm 14.711 triệu đồng, tiền lãi chậm đóng 2.035 triệu đồng. Nợ tập trung chủ yếu tại doanh nghiệp ngoài Nhà nước.
Các đơn vị chậm đóng kéo dài chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, thương mại. Một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, thiếu nguồn tài chính nên chưa thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm đúng hạn. Cũng còn trường hợp chưa chủ động chuyển nộp tiền theo quy định, khiến số tiền chậm đóng tiếp tục phát sinh và kéo dài qua nhiều kỳ.
Đáng lưu ý, số tiền nợ của những đơn vị đã dừng hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn hiện lên tới 5.541 triệu đồng. Đây là nhóm nợ khó xử lý bởi doanh nghiệp không còn khả năng hoạt động, trong khi cơ quan BHXH vẫn phải theo dõi, quản lý hằng tháng. Việc thu hồi các khoản nợ này cần nhiều thời gian và sự phối hợp.
Một nguyên nhân khác xuất phát từ việc một số đơn vị chưa thực hiện đóng bảo hiểm theo đúng kỳ quy định. Thay vì chuyển nộp hằng tháng, doanh nghiệp thực hiện theo quý, dẫn đến phát sinh tiền chậm đóng. Tình trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, ảnh hưởng đến quá trình giải quyết các chế độ, quyền lợi bảo hiểm của người lao động khi có nhu cầu.
 |
| Ảnh AI minh họa. |
Trước thực tế đó, BHXH tỉnh Lai Châu duy trì việc rà soát tình hình đóng bảo hiểm của từng đơn vị. Hằng tháng, cơ quan BHXH gửi thông báo số tiền còn nợ để doanh nghiệp nắm rõ nghĩa vụ tài chính. Cán bộ chuyên môn thường xuyên liên hệ, trao đổi, hướng dẫn doanh nghiệp chủ động khắc phục, hạn chế tình trạng nợ mới phát sinh.
Với những đơn vị có khoản nợ kéo dài, cơ quan BHXH tổ chức làm việc trực tiếp, tìm hiểu nguyên nhân và yêu cầu xây dựng phương án khắc phục. Các hoạt động tuyên truyền, đối thoại được thực hiện song song với kiểm tra, giám sát. Qua đó, doanh nghiệp được phân tích cụ thể trách nhiệm trong việc tham gia, đóng bảo hiểm, giúp nâng cao ý thức chấp hành chính sách.
Theo bà Vũ Thị Hoài Gương, Phó Giám đốc BHXH tỉnh Lai Châu, quá trình xử lý nợ vẫn còn nhiều khó khăn. Một số doanh nghiệp hoạt động thiếu ổn định, nguồn tài chính hạn chế. Đặc biệt, nhóm đơn vị đã ngừng hoạt động để lại khoản nợ kéo dài, gây áp lực cho công tác quản lý. Vì vậy, việc thu hồi nợ cần được thực hiện kiên trì, sát từng trường hợp.
Cùng với thu hồi nợ, BHXH tỉnh chú trọng kiểm soát từ khâu phát sinh nghĩa vụ đóng. Công tác tuyên truyền chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN được tăng cường tới doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người lao động. Nội dung tuyên truyền hướng vào trách nhiệm của người sử dụng lao động, quyền lợi của người tham gia và những hệ lụy khi để nợ bảo hiểm kéo dài.
“Việc kết nối, khai thác dữ liệu với cơ quan thuế được đẩy mạnh nhằm kiểm soát biến động về lao động, tiền lương. Qua dữ liệu liên thông, cơ quan BHXH có thêm cơ sở phát hiện doanh nghiệp đang sử dụng lao động nhưng chưa tham gia bảo hiểm bắt buộc hoặc đóng chưa đúng mức tiền lương thực tế. Đây là giải pháp quan trọng để hạn chế thất thu và phát sinh nợ”, bà Gương nhấn mạnh.
Ứng dụng công nghệ thông tin cũng được xem là một hướng đi thiết thực trong quản lý thu. Ngành BHXH tiếp tục đơn giản hóa thủ tục giao dịch, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện đóng nộp trực tuyến. Quy trình được rút gọn giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời hỗ trợ cơ quan BHXH theo dõi tình hình đóng nộp thuận lợi, kịp thời hơn.
Tăng trách nhiệm địa phương, củng cố chính sách an sinh
Bên cạnh các doanh nghiệp chưa thực hiện tốt nghĩa vụ đóng bảo hiểm, nhiều đơn vị trên địa bàn tỉnh vẫn duy trì nghiêm túc chính sách BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Việc đóng đầy đủ, đúng thời hạn thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời tạo điểm tựa an sinh, giúp người lao động yên tâm làm việc, ổn định cuộc sống và gắn bó lâu dài với đơn vị.
Qua thực tế triển khai, sự hướng dẫn kịp thời của cơ quan BHXH có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp. Khi được giải đáp cụ thể về thủ tục, mức đóng và quyền lợi, đơn vị dễ dàng thực hiện đúng quy định. Người lao động cũng hiểu rõ hơn về các chế độ được hưởng khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, nghỉ hưu và chăm sóc sức khỏe.
Theo bà Vũ Thị Hoài Gương, để tạo chuyển biến bền vững, BHXH tỉnh Lai Châu dự kiến tham mưu đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào nghị quyết HĐND các cấp hằng năm. UBND tỉnh sẽ được tham mưu giao chỉ tiêu cụ thể cho từng địa phương. Cách làm này góp phần gắn trách nhiệm thực hiện chính sách bảo hiểm với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại cơ sở.
Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN các cấp tiếp tục được củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động. Công tác giám sát, đôn đốc thực hiện chính sách và thu hồi nợ được tăng cường tại từng địa bàn. Sự tham gia của chính quyền cơ sở sẽ tạo thêm lực đẩy để xử lý những khoản nợ kéo dài, đồng thời nâng cao hiệu quả phát triển người tham gia.
Nợ bảo hiểm liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, bởi mỗi khoản đóng đầy đủ hôm nay tạo nền tảng để người lao động được hưởng chính sách an sinh khi cần thiết. Do đó, xử lý nợ cần được đặt trong tổng thể quản lý thu, phát triển người tham gia và bảo vệ quyền lợi. Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong xây dựng hệ thống an sinh bền vững.
Với sự vào cuộc của hệ thống BHXH, chính quyền các cấp và các cơ quan liên quan, công tác thu hồi nợ bảo hiểm tại Lai Châu đang được triển khai theo hướng chủ động, sát thực tế. Việc kết hợp tuyên truyền, đối thoại, kiểm tra với ứng dụng dữ liệu và công nghệ sẽ góp phần hạn chế nợ mới, từng bước xử lý nợ cũ, bảo đảm quyền lợi người lao động và nâng cao hiệu quả chính sách an sinh xã hội.
