Quyết liệt xử lý nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội ở Gia Lai

Ông Đặng Văn Lý, Phó giám đốc BHXH tỉnh Gia Lai trả lời phỏng vấn. Ảnh: BH

Phóng viên Tạp chí Kinh Tế - Tài chính đã có cuộc phỏng vấn với ông Đặng Văn Lý, Phó giám đốc BHXH tỉnh Gia Lai về nội dung này.

Phóng viên: Xin ông cho biết việc chấp hành pháp luật về BHXH, BHYT của các doanh nghiệp trên địa bàn Gia Lai hiện nay ra sao?

Ông Đặng Văn Lý: Nhìn chung, phần lớn người sử dụng lao động (SDLĐ) trên địa bàn tỉnh Gia Lai chấp hành tương đối tốt pháp luật về BHXH, BHYT. Thể hiện ở việc, đăng ký tham gia BHXH cho những lao động thuộc diện phải tham gia theo quy định của pháp luật; phối hợp tốt với cơ quan BHXH trong việc lập hồ sơ, chứng từ đề nghị giải quyết các chế độ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động (NLĐ), đảm bảo quyền lợi kịp thời cho NLĐ khi có phát sinh…

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn không ít đơn vị, doanh nghiệp chưa thực hiện tốt chính sách. Trong đó, phổ biến là tình trạng trốn đóng, chậm đóng, đóng không đúng mức theo quy định; không ký hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc với NLĐ; ký hợp đồng khoán, hợp đồng thời vụ với những công việc ổn định, có tính chất lâu dài hoặc kéo dài thời gian thử việc hoặc liên tục luân chuyển vị trí việc làm tại các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp, hoặc chuỗi doanh nghiệp nhỏ trong hệ thống tập đoàn… nhằm thể hiện trên bảng chấm công, bảng lương từng bộ phận không đủ số ngày làm việc trong tháng để đóng BHXH

Một chương trình đối thoại, đôn đốc doanh nghiệp tham gia BHXH cho lao động do BHXH Gia Lai tổ chức. Ảnh: BH

Nguyên nhân của những tồn tại trên một phần do yếu tố khách quan như: Công ty, doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, không có nguồn thu, tiếp cận vốn vay, mất thị trường; các biện pháp xử lý vi phạm hành chính về đóng BHXH chưa đủ mạnh, chưa đủ sức răn đe hoặc quy trình thủ tục thực hiện chưa nhất quán, chưa đồng bộ giữa các cơ quan liên quan trong phối hợp xử lý. Bên cạnh đó cũng có một bộ phận không nhỏ người SDLĐ chưa có ý thức chấp hành tốt về chính sách pháp luật về BHXH, BHYT…

Phóng viên: Tình trạng này gây ra những thiệt thòi thế nào đối với quyền lợi của NLĐ và giải pháp xử lý của BHXH tỉnh Gia Lai?

Ông Đặng Văn Lý: Rõ ràng, việc người SDLĐ cố tình trốn đóng, chậm đóng BHXH sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi NLĐ. Đó là, NLĐ không được hưởng chế độ BHYT, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất… Đặc biệt trong bối cảnh giá viện phí tăng cao, nếu NLĐ không được hưởng quyền lợi BHYT thì khi khám chữa bệnh nội trú, chi phí khám chữa bệnh là gánh nặng lớn đối với NLĐ.

Hiện nay, BHXH tỉnh Gia Lai chúng tôi đang quản lý thu BHXH đối với 8.068 doanh nghiệp, có 152.457 người tham gia BHXH bắt buộc. Theo dữ liệu người nộp thuế năm 2025, toàn tỉnh vẫn còn nhiều NLĐ chưa được đăng ký tham gia BHXH. Với lực lượng này, BHXH tỉnh đã và đang tăng cường phối hợp với Thuế tỉnh Gia Lai và Sở Nội vụ xây dựng kế hoạch kiểm tra liên ngành để yêu cầu người SDLĐ chấp hành pháp luật, đăng ký đóng BHXH, BHYT theo quy định.

Thống kê, tính đến hết tháng 6/2026 tổng số tiền chậm đóng BHXH, BHYT trên địa bàn tỉnh là hơn 505 tỷ đồng; tỷ lệ chậm đóng phải tính lãi 2,8% (chỉ tiêu BHXH Việt Nam giao quý II/2026 là 3,59%), trong đó có một số doanh nghiệp chậm đóng kéo dài, với số tiền lớn.

Theo khoản 5,6,7 Điều 17 Luật BHXH 2024, cơ quan BHXH có thẩm quyền: Kiểm tra việc thực hiện pháp luật về BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện, việc thực hiện hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh BHYT...

BHXH Gia Lai tích cực tuyên truyền, hỗ trợ để người lao động tiếp cận đầy đủ về quyền lợi BHXH. Ảnh: BH

Đồng thời, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền xây dựng, sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT và quản lý quỹ BHXH, quỹ bảo hiểm thất nghiệp, quỹ BHYT. Xử lý vi phạm pháp luật hoặc kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT.

Ngoài ra, cơ quan BHXH có quyền kiến nghị khởi tố các tổ chức, cá nhân vi phạm chính sách BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp theo Điều 214, Điều 215 và Điều 216 của Bộ Luật hình sự.

Phóng viên: Thưa ông, từ nay đến cuối năm BHXH tỉnh Gia Lai sẽ có những giải pháp gì để xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng?

Ông Đặng Văn Lý: Với vai trò là cơ quan trực tiếp thực hiện chính sách BHXH, BHYT, chúng tôi sẽ tiếp tục chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường chỉ đạo việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp. Đồng thời, tăng cường lãnh đạo thực hiện pháp luật và phòng, chống gian lận, trục lợi quỹ BHXH, BHYT; báo cáo tình hình chậm đóng BHXH hàng quý và tham mưu UBND tỉnh ban hành văn bản tăng cường chỉ đạo, đôn đốc để giảm tiền chậm đóng trên địa bàn tỉnh. Một giải pháp nữa là phát huy tối đa vai trò của Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp từ tỉnh đến phường, xã trong việc xử lý các hành vi vi phạm chính sách.

Song song đó, BHXH Gia Lai tăng cường phối hợp các sở, ban, ngành liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chế độ, chính sách; phổ biến các quy định về xử lý hành vi vi phạm chính sách BHXH, BHYT theo quy định của pháp luật. Phối hợp các sở, ngành liên quan thanh tra, kiểm tra và xử lý theo quy định đối với người SDLĐ vi phạm chính sách pháp luật về BHXH, BHYT; Chuyển hồ sơ đến cơ quan Công an khởi tố đối với người SDLĐ cố tình vi phạm theo quy định của Bộ Luật Hình sự.

Phóng viên: Là cơ quan thực hiện chính sách, BHXH tỉnh Gia Lai có kiến nghị gì để triển khai tốt nhất công tác này?

Ông Đặng Văn Lý: Tại Gia Lai, trước mắt cơ quan BHXH vẫn áp dụng các giải pháp “truyền thống” gồm: Kiểm tra theo kế hoạch, đột xuất, từ xa để phát hiện kịp thời tình trạng chậm đóng, trốn đóng; tham mưu xử phạt vi phạm hành chính; phối hợp với các ngành liên quan thanh tra, kiểm tra, đôn đốc. Đồng thời, thường xuyên công khai danh sách doanh nghiệp chậm đóng BHXH trên các phương tiện thông tin đại chúng…

Trong thời gian tới, chúng tôi đang tính đến phương án tập hợp chứng cứ, củng cố hồ sơ đối với những doanh nghiệp không thực hiện quyết định, kết luận thanh tra (nếu có) đến cơ quan Công an và kiến nghị điều tra, khởi tố theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Phối hợp ngành chức năng là cách thức BHXH Gia Lai triển khai nhằm tăng hiệu quả thực hiện chính sách. Ảnh: BH

Ngoài ra, một số giải pháp mới, có tính đột phá trong xử lý tình trạng chây ỳ đóng BHXH cũng được BHXH tỉnh Gia Lai tính đến. Đáng chú ý như: Đề nghị ngân hàng, tổ chức tín dụng khác không thực hiện nghiệp vụ cho vay ưu đãi đối với trường hợp đơn vị, doanh nghiệp đang chậm đóng BHXH từ 3 tháng trở lên; phối hợp tham mưu xây dựng quy định về việc đơn vị SDLĐ chậm đóng BHXH, BHYT không được tham gia đấu thầu, nhận thầu hoặc thực hiện các công trình, dịch vụ của Nhà nước, hoặc công trình, dịch vụ công cộng khác.

Thậm chí, đề nghị cấp có thẩm quyền cấm xuất cảnh ra nước ngoài đối với chủ doanh nghiệp chậm đóng từ 3 tháng trở lên; cơ quan Thuế ngừng cấp hóa đơn; thu hồi giấy phép kinh doanh đối với doanh nghiệp chậm đóng BHXH kéo dài.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!