Viện Kiểm sát vào cuộc, 10 doanh nghiệp truy đóng 2 tỷ đồng nợ bảo hiểm xã hội

Đại diện BHXH tỉnh Đắk Lắk làm việc với Viện KSND tỉnh về tình hình nợ BHXH trên địa bàn. Ảnh: BH

Hiệu quả bước đầu

Những tháng đầu năm 2026 một số doanh nghiêp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk để nợ đọng, chây ỳ thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) cho người lao động. BHXH tỉnh Đắk Lắk đã chủ động triển khai đa dạng các giải pháp để yêu cầu doanh nghiệp thực hiện, như: Gửi email, tin nhắn thông báo, gọi điện nhắc nhở; đôn đốc, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện. Bên canh đó, tăng cường công tác kiểm tra, phối hợp liên ngành xử lý… Dù vậy, vẫn còn nhiều doanh nghiệp không thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ cho lao động.

Theo Phó giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk Tạ Đức Hậu, vận dụng giải pháp phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh, cơ quan BHXH đã chuyển danh sách 10 doanh nghiệp chậm đóng trên địa bàn đề nghị xử lý.

Tiếp nhận thông tin từ BHXH tỉnh Đắk Lắk, Phòng kiểm sát án dân sự (Phòng 9) VKSND tỉnh đã rà soát, phân loại, trong đó đáng chú ý là Công ty AT (xã Hòa Phú) có dấu hiệu chậm đóng BHXH, BHYT kéo dài.

Theo số liệu thống kê, tính đến ngày 31/5/2026, Công ty này còn nợ tổng số tiền BHXH, BHYT lên tới hơn 1,4 tỷ đồng, liên quan trực tiếp đến 148 người lao động. Việc chậm đóng trong thời gian dài không chỉ xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người lao động mà còn ảnh hưởng đến việc quản lý, sử dụng các quỹ bảo hiểm do Nhà nước tổ chức và quản lý.

Xác định tính cấp thiết của vụ việc, Đoàn công tác VKSND tỉnh Đắk Lắk do ông Dương Văn Đức, Trưởng phòng kiểm sát án dân sự, làm trưởng đoàn đã trực tiếp đến làm việc tại trụ sở Công ty AT.

Tại buổi làm việc, Đoàn công tác đã giải thích cụ thể các quy định pháp luật về trách nhiệm của người sử dụng lao động và phân tích sâu sắc những hậu quả pháp lý của hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT đối với quyền lợi an sinh của từng người lao động. Đặc biệt là, việc VKSND thực hiện khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công cộng theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Ông H., Phó giám đốc Công ty, cho biết nguyên nhân chủ yếu là do hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty trong thời gian qua gặp nhiều khó khăn, doanh thu sụt giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, sau khi được Đoàn công tác của VKSND tỉnh giải thích, phân tích đầy đủ về pháp lý và trách nhiệm xã hội, Ban lãnh đạo Công ty đã nhận thức sâu sắc nghĩa vụ của mình và cam kết khắc phục ngay.

Hiệu quả từ buổi làm việc, đối thoại và tác động pháp lý của VKSND tỉnh đã mang lại kết quả ngay lập tức. Sau đó, Công ty AT đã nỗ lực xoay xở nguồn tài chính để khắc phục hậu quả với số tiền hơn 1,5 tỷ đồng - hoàn thành 100% nghĩa vụ.

Tương tự, Phó giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk Tạ Đức Hậu cho biết, từ sự vào cuộc tích cực của VKSND tỉnh, toàn bộ 10 doanh nghiệp do BHXH tỉnh chuyển hồ sơ qua đề xuất xử lý đều đã thực hiện đóng BHXH, BHYT cho người lao động.

Trong đó, Công ty Cổ phần D. đóng số tiền hơn 100 triệu đồng, khắc phục hoàn toàn số tiền nợ; Công ty TNHH IN đóng số tiền 100 triệu đồng, khắc phục hoàn toàn số tiền nợ; Công ty TNHH tư vấn Xây dựng TB. truy đóng hơn 80 triệu đồng, hoàn thành 100% số tiền nợ…

Như vậy, tổng số tiền chậm đóng, trốn đóng của 10 doanh nghiệp theo hồ sơ cơ quan BHXH chuyển VKSND tỉnh là 3,3 tỷ đồng. Tính đến 10 giờ sáng ngày 16/7, tổng số tiền các doanh nghiệp đã khắc phục là hơn 2,1 tỷ đồng, cho thấy sự hiệu quả rõ rệt.

Ông Tạ Đức Hậu cho biết, các doanh nghiệp còn lại đều đã đưa ra cam kết nỗ lực để thực hiện sớm; hiện các bộ phận chuyên môn của BHXH tỉnh vẫn đang theo sát để có động thái nhắc nhở, theo dõi diễn tiến khắc phục từ các đơn vị.

Phát huy vai trò của Viện Kiểm sát nhân dân

Sự phối hợp giữa cơ quan BHXH tỉnh Đắk Lắk và VKSND tỉnh được hun đúc, hình thành qua nhiều hoạt động, với một số vụ việc đã được 2 đơn vị phối hợp xử lý, nay tiếp tục được nâng lên một giai đoạn mới.

Mới đây, ngày 26/6, Quy chế phối hợp trong hoạt động tiếp nhận, xử lý thông tin, xác minh, thu thập chứng cứ và khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm người dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội đã được Giám đốc BHXH tỉnh Đắk Lắk Trần Mạnh Toàn và Viện Trưởng VKSND tỉnh Phạm Trung Thuận ký kết.

Đại diện VKSND tỉnh Đắk Lắk tham gia một phiên tòa. Ảnh: BH

Theo quy chế, hai cơ quan sẽ phối hợp chặt chẽ trong việc tiếp nhận, phân loại và lưu trữ thông tin về các hành vi xâm phạm quyền dân sự của nhóm người dễ bị tổn thương hoặc xâm hại lợi ích công; kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, dữ liệu điện tử; đồng thời yêu cầu chấm dứt vi phạm, áp dụng các biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả và hỗ trợ thực hiện quyền khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Đáng chú ý, quy chế hướng tới nâng cao hiệu quả thu hồi các khoản chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động cũng như bảo đảm an toàn Quỹ BHXH, Quỹ BHYT. Đồng thời, tăng cường phát hiện, thu hồi các khoản chi phí khám, chữa bệnh BHYT đã thanh toán nhưng phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Trong đó, BHXH tỉnh có trách nhiệm kịp thời cung cấp thông tin cho VKSND khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm quyền dân sự hoặc các trường hợp doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN. Định kỳ hằng quý, trước ngày 10 của tháng đầu quý sau, BHXH tỉnh sẽ gửi danh sách các đơn vị nợ BHXH, BHYT từ 6 tháng trở lên hoặc có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên để VKSND theo dõi, xử lý. Đối với các vụ việc nghiêm trọng có số tiền nợ từ 200 triệu đồng trở lên hoặc có dấu hiệu tái phạm, BHXH tỉnh sẽ thông báo cho VKSND tỉnh trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi phát hiện.

Sau khi thụ lý vụ việc, VKSND tỉnh sẽ ban hành quyết định yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm chấm dứt hành vi, thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả. Nếu quá thời hạn 15 ngày mà đơn vị không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ, VKSND sẽ xem xét kiến nghị khởi kiện với cơ quan BHXH theo quy định.

Hết thời hạn quy định tại khoản 3 Điều 13 Nghị quyết số 205/2025/QH15 mà VKSND không nhận được văn bản trả lời của cơ quan BHXH hoặc nhận được văn bản thể hiện cơ quan BHXH từ chối việc khởi kiện mà không có lý do chính đáng hoặc đề nghị VKSND khởi kiện thì VKSND xem xét, quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích trong thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 14 Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Việc tăng cường phối hợp giữa VKSND tỉnh Đắk Lắk và cơ quan BHXH không chỉ góp phần xử lý hiệu quả các trường hợp vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT mà còn bảo vệ quyền lợi người lao động ngay từ sớm, từ xa. Thời gian tới, hai đơn vị sẽ tiếp tục rà soát, đôn đốc các doanh nghiệp còn chây ỳ, kiên quyết bảo vệ quỹ an sinh xã hội và quyền lợi hợp pháp của người lao động trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.