 |
| Người bệnh BHYT có thể giảm xét nghiệm lặp lại. |
Kết quả còn giá trị, người bệnh không phải làm lại từ đầu
Mỗi lần chuyển bệnh viện, người bệnh có thể phải mang theo giấy tờ, hồ sơ và kết quả xét nghiệm. Dù vừa xét nghiệm, chụp chiếu, người bệnh có thể phải làm lại do kết quả chưa liên thông. Dự thảo thông tư mới của Bộ Y tế đề xuất sử dụng kết quả cận lâm sàng giữa cơ sở khám chữa bệnh BHYT.
Theo dự thảo, hơn 400 xét nghiệm thuộc nhóm hóa sinh, huyết học - truyền máu, vi sinh - ký sinh trùng, dịch vụ điện quang được đưa vào danh mục liên thông. Phạm vi gồm kết quả và hình ảnh của X-quang, CT, MRI. Khi chuyển cơ sở, nếu kết quả còn giá trị và đáp ứng chuyên môn, bác sĩ sử dụng lại.
Với người bệnh BHYT, quy định này mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh. Một lần xét nghiệm được sử dụng đúng giá trị giúp giảm việc lấy máu, chờ đợi, di chuyển và chi phí. Với người cao tuổi, người bệnh nặng hoặc phải chuyển tuyến, hạn chế kỹ thuật lặp lại còn giảm mệt mỏi trong quá trình khám, chữa bệnh.
Tuy nhiên, dự thảo không đặt ra nguyên tắc có kết quả được dùng lại. Việc sử dụng kết quả cũ của người bệnh phải dựa trên đánh giá chuyên môn. Thời gian sử dụng tùy loại xét nghiệm, căn cứ khả năng biến động. Cụ thể, axit uric tối đa 168 giờ, urê máu 24 giờ, còn HbA1c sử dụng 60 ngày.
Với xét nghiệm, thời hạn sử dụng tính từ thời điểm lấy mẫu bệnh phẩm; với điện quang, thời gian từ khi thực hiện kỹ thuật. Cơ sở khám chữa bệnh phải bảo đảm xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh được thực hiện tại đơn vị được phép, tuân thủ quy trình, bảo đảm chất lượng, độ chính xác, độ tin cậy và kịp thời.
Quan trọng hơn, quyền quyết định cuối cùng thuộc về bác sĩ. Bác sĩ phải đánh giá phù hợp tình trạng hiện tại; trường hợp cần thiết có thể làm lại. Thông tin nhận dạng, thời gian lấy mẫu, người lấy mẫu, thời gian thực hiện và người ký kết quả phải ghi nhận đầy đủ nhằm bảo đảm chính xác, trách nhiệm chuyên môn.
Từ một lần giảm xét nghiệm đến bài toán tiết kiệm quỹ BHYT
Liên thông kết quả cận lâm sàng trước hết tác động đến trải nghiệm khám, chữa bệnh. Người bệnh vừa xét nghiệm máu, chụp CT tại tuyến dưới rồi chuyển lên tuyến trên có thể được bác sĩ khai thác dữ liệu, nếu kết quả còn giá trị. Nhờ đó, người bệnh giảm lấy máu, chờ đợi, chụp lại và chuyển sang điều trị.
Với người bệnh BHYT, liên thông kết quả còn mang ý nghĩa về chi phí. Mỗi kỹ thuật làm lại phát sinh chi phí khám chữa bệnh. Theo Bộ Y tế, xét nghiệm và cận lâm sàng chiếm hơn 19% tổng chi phí khám bệnh BHYT, tương đương 30.000 tỷ đồng. Vì vậy, hạn chế kỹ thuật trùng lặp có thể tiết kiệm đáng kể.
Một lần xét nghiệm lặp lại hàng triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm tạo khác biệt nếu giảm kỹ thuật trùng lặp. Đây là bước chuyển từ cách mỗi cơ sở quản lý kết quả riêng sang khai thác dữ liệu theo hành trình để thông tin y tế có thể đi cùng người bệnh khi chuyển tuyến, trong toàn hệ thống y tế.
Khi dữ liệu được liên thông, bác sĩ có thêm thông tin đưa ra chỉ định phù hợp; hệ thống y tế hạn chế sử dụng nguồn lực cho kỹ thuật chưa cần thiết. Với quỹ BHYT, khai thác kết quả đã có giúp nguồn lực được dành cho dịch vụ thực sự cần thiết trong chẩn đoán và điều trị, và tránh lãng phí.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định là khả năng liên thông dữ liệu giữa các cơ sở. Kết quả chỉ có giá trị khi thông tin đầy đủ, chính xác, truy xuất được và được cơ sở tiếp nhận tin cậy về chuyên môn. Vì vậy, yêu cầu trách nhiệm của cơ sở và bác sĩ cần được bảo đảm khi áp dụng thực tế.
Nếu triển khai đồng bộ, liên thông hơn 400 xét nghiệm và dịch vụ chẩn đoán hình ảnh có thể tạo bước tiến trong quản lý, sử dụng quỹ BHYT. Người bệnh giảm thủ thuật không cần thiết; quỹ BHYT hạn chế chi trùng lặp. Hiệu quả cuối cùng là giảm lấy máu, chụp chiếu, chờ đợi và chi phí hiện trong thực tiễn.
