Dữ liệu tạo nền tảng xây dựng bệnh viện thông minh

Ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, hướng tới xây dựng hệ sinh thái y tế hiện đại. Ảnh: Trà Giang

Đến nay, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã tạo nền tảng để ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, hướng tới xây dựng hệ sinh thái y tế hiện đại, lấy người dân làm trung tâm.

Theo TS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là đổi mới toàn diện mô hình quản trị và cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh. Chất lượng bệnh viện và chuyển đổi số phải được triển khai đồng bộ, lấy người bệnh làm trung tâm; trong đó, dữ liệu số sẽ trở thành nền tảng cho quản trị điều hành, cải tiến chất lượng và bảo đảm an toàn người bệnh.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành y tế đang tập trung xây dựng 14 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; đồng thời đẩy mạnh triển khai bệnh án điện tử, sổ sức khỏe điện tử và liên thông dữ liệu khám, chữa bệnh.

Tại TP. Hồ Chí Minh, PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố, cho biết đến nay toàn bộ 163 bệnh viện trên địa bàn đã triển khai bệnh án điện tử ở các mức độ khác nhau. Ngành y tế thành phố tiếp tục hướng tới xây dựng bệnh viện không giấy, bệnh viện thông minh; đồng thời chuẩn hóa, liên thông và chia sẻ dữ liệu sức khỏe giữa các cơ sở khám, chữa bệnh.

Xây dựng nền tảng dữ liệu làm cốt lõi

Theo BS.CKII Kiều Ngọc Minh, Phó Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh - TP. Hồ Chí Minh, yếu tố quan trọng nhất của chuyển đổi số không nằm ở số lượng phần mềm được đầu tư, mà ở khả năng hình thành, quản lý và khai thác dữ liệu. Muốn triển khai bệnh án điện tử, hệ thống điều hành thông minh hay trí tuệ nhân tạo, bệnh viện phải có dữ liệu đầy đủ, chính xác, liên thông và được tích lũy trong thời gian dài.

Với quan điểm này, từ năm 2014, Bệnh viện Lê Văn Thịnh đã chủ động xây dựng hệ thống thông tin bệnh viện (HIS) làm nền tảng cốt lõi cho quá trình chuyển đổi số. Trong giai đoạn 2014-2017, HIS được xây dựng để phục vụ các hoạt động cơ bản như tiếp nhận người bệnh, khám ngoại trú, điều trị nội trú, chỉ định dịch vụ kỹ thuật, quản lý viện phí, bảo hiểm y tế, kê đơn và cấp phát thuốc.

Từ năm 2018 đến 2023, HIS tiếp tục được mở rộng từ một phần mềm phục vụ khám, chữa bệnh thành nền tảng quản trị tổng thể, kết nối với các phân hệ viện phí, bảo hiểm y tế, dược, vật tư, kho, tài chính - kế toán, nhân sự, hệ thống thông tin xét nghiệm và hệ thống lưu trữ hình ảnh.

Dữ liệu chuyên môn đồng thời được kết nối với dữ liệu tài chính, thuốc và vật tư, giúp bệnh viện kiểm soát chi phí, chống thất thoát, hỗ trợ quyết toán bảo hiểm y tế và phục vụ quá trình tự chủ bệnh viện.

Quá trình xây dựng HIS và nền tảng dữ liệu đã mang lại kết quả trên nhiều mặt. Ảnh: Trà Giang

Từ năm 2023 đến nay, trên nền dữ liệu được tích lũy trong hơn 10 năm, bệnh viện từng bước chuyển từ số hóa quy trình sang khai thác dữ liệu phục vụ điều hành và chuyên môn. Các bảng điều hành Dashboard hỗ trợ lãnh đạo theo dõi số lượt khám, người bệnh nội trú, công suất giường bệnh, hoạt động phòng mổ, tình hình sử dụng thuốc, vật tư, doanh thu, chi phí và các chỉ số hoạt động của từng khoa, phòng. Qua đó, lãnh đạo có thể theo dõi số liệu thường xuyên hơn, kịp thời phát hiện bất thường và đưa ra quyết định điều hành phù hợp.

Dữ liệu đi vào quản trị, chuyên môn và phục vụ người bệnh

Theo BS.CKII Kiều Ngọc Minh, quá trình xây dựng HIS và nền tảng dữ liệu đã mang lại kết quả trên nhiều mặt. Trong công tác quản trị, các chỉ số về số lượt khám, công suất giường, doanh thu, chi phí, sử dụng phòng mổ, thuốc và vật tư được tổng hợp nhanh hơn, giúp nâng cao chất lượng điều hành, giảm phụ thuộc vào báo cáo thủ công. Dữ liệu cũng hỗ trợ bệnh viện xây dựng kế hoạch hoạt động, phân bổ nhân lực và đánh giá hiệu quả của từng đơn vị.

Trong quản lý tài chính, việc kết nối giữa HIS, viện phí, bảo hiểm y tế, dược, vật tư, kho và kế toán giúp tăng tính minh bạch trong quản lý nguồn thu, chi phí. Các hoạt động chỉ định, cấp phát, sử dụng và thanh toán được đối chiếu trên hệ thống, hạn chế thất thoát, hỗ trợ kiểm soát tồn kho và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Ở hoạt động chuyên môn, thông tin người bệnh được liên thông giữa các khoa, phòng giúp bác sĩ và nhân viên y tế tra cứu nhanh lịch sử khám, kết quả xét nghiệm, hình ảnh chẩn đoán và thông tin điều trị trước đó. Việc giảm nhập liệu lặp lại góp phần hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian xử lý; dữ liệu tập trung cũng tạo điều kiện cho hội chẩn, theo dõi diễn tiến bệnh, đánh giá kết quả điều trị và triển khai bệnh án điện tử.

Đối với người bệnh, chuyển đổi số giúp từng bước đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ và tăng tính thuận tiện trong khám, chữa bệnh. Tiếp nhận bằng căn cước công dân, đăng ký khám, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả điện tử và tra cứu thông tin góp phần nâng cao trải nghiệm. Tuy nhiên, bệnh viện xác định số hóa phải đi kèm hướng dẫn và hỗ trợ, đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc người chưa quen sử dụng công nghệ.

Kho dữ liệu được tích lũy trong nhiều năm còn tạo điều kiện cho nghiên cứu khoa học và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu có thể phục vụ nghiên cứu hồi cứu, phân tích mô hình bệnh tật, đánh giá chất lượng điều trị và xây dựng các mô hình dự báo; đồng thời là nền tảng để nghiên cứu ứng dụng AI trong hỗ trợ chẩn đoán, sàng lọc nguy cơ, đọc hình ảnh y khoa, dự báo nhu cầu thuốc và tối ưu nguồn lực.

Tuy nhiên, BS.CKII Kiều Ngọc Minh lưu ý, AI chỉ tạo ra kết quả đáng tin cậy khi dữ liệu đầu vào đầy đủ và chính xác. Vì vậy, làm sạch và quản trị dữ liệu phải được thực hiện trước khi triển khai AI trên diện rộng.

Từ thực tiễn triển khai, Bệnh viện Lê Văn Thịnh xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ của toàn bệnh viện, không phải công việc riêng của phòng công nghệ thông tin. Lãnh đạo phải trực tiếp chỉ đạo, xác định mục tiêu, bố trí nguồn lực và tạo sự phối hợp giữa các khoa, phòng. Đồng thời, quy trình cần được chuẩn hóa trước khi số hóa; dữ liệu phải được xem là nền tảng, tài sản chiến lược của bệnh viện thông minh. Nếu dữ liệu nhập thiếu, sai hoặc không thống nhất, các báo cáo và kết quả phân tích sẽ không đáng tin cậy.