Kinh tế bạc mở hướng phát triển du lịch kết hợp chăm sóc sức khỏe

Một chuyến du lịch không chỉ dừng ở tham quan, nghỉ dưỡng mà còn cần bảo đảm về y tế. Ảnh: Savaco

Sự thay đổi này mở ra dư địa để ngành du lịch kết nối với y tế, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn, hình thành những sản phẩm phù hợp với thị trường kinh tế bạc.

Từ nhu cầu nghỉ dưỡng đến du lịch chăm sóc sức khỏe

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này ước tính tăng lên gần 16,5 triệu người trong năm 2026 và có thể đạt gần 18 triệu người trong vòng 5 năm tới. Dự báo đến năm 2038, người cao tuổi sẽ chiếm khoảng 20% dân số.

Theo TS.BS Trần Chí Cường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, sự thay đổi cơ cấu dân số kéo theo nhu cầu ngày càng đa dạng về chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, giải trí và du lịch. Người cao tuổi không chỉ quan tâm đến điểm đến hay trải nghiệm mà còn chú trọng chất lượng lưu trú, chế độ ăn uống, cường độ vận động, điều kiện di chuyển và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế trong suốt hành trình.

Đây là một trong những dư địa phát triển của kinh tế bạc. Người cao tuổi không chỉ là nhóm cần được chăm sóc mà còn là thị trường tiêu dùng có nhu cầu ngày càng rõ nét đối với các sản phẩm, dịch vụ phù hợp. Trong lĩnh vực du lịch, nhu cầu này mở rộng từ những chuyến tham quan ngắn ngày sang nghỉ dưỡng dài ngày, du lịch hưu dưỡng và các hành trình kết hợp chăm sóc sức khỏe.

Việt Nam có nhiều điều kiện để tham gia vào thị trường này. Bên cạnh lợi thế về cảnh quan, khí hậu, văn hóa và chi phí sinh hoạt, sự phát triển của hệ thống y tế cũng tạo cơ hội kết hợp nghỉ dưỡng với chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và điều trị chuyên sâu. Tuy nhiên, đây không còn là mô hình du lịch đơn thuần có thêm hoạt động tham quan, mà đòi hỏi sự phối hợp giữa doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và các đơn vị y tế.

Tiềm năng của Việt Nam cũng được ghi nhận qua các đánh giá quốc tế. Năm 2026, Việt Nam lần đầu góp mặt trong danh sách những quốc gia tốt nhất để người Mỹ nghỉ hưu do Forbes bình chọn. Danh sách gồm 96 điểm đến thuộc 24 quốc gia, được xem xét trên nhiều tiêu chí như chi phí sinh hoạt, chất lượng y tế, mức độ an toàn, rủi ro khí hậu, chính sách thuế và khả năng thích nghi của người nước ngoài. Cùng với Mauritius, Việt Nam là một trong hai quốc gia mới xuất hiện trong bảng xếp hạng năm nay.

Sự ghi nhận này cho thấy Việt Nam có những lợi thế nhất định trong việc thu hút nhóm khách nghỉ hưu quốc tế. Chi phí hợp lý, môi trường sống đa dạng và hệ thống hạ tầng, y tế ngày càng được cải thiện là những yếu tố có thể tạo sức hút đối với thị trường khách cao tuổi.

Điểm du lịch thú vị, chi phí hợp lý, y tế ngày càng được cải thiện là những yếu tố có thể tạo sức hút đối với thị trường khách cao tuổi. Ảnh: Savaco

Dù vậy, lợi thế điểm đến chưa đủ để hình thành một sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh. Với người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh nền hoặc hạn chế vận động, những yếu tố tưởng chừng nhỏ như thời gian di chuyển, thay đổi thời tiết, chế độ ăn uống hay cường độ hoạt động đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, lịch trình cần được thiết kế với thời gian nghỉ hợp lý, phương tiện thuận tiện, nơi lưu trú phù hợp và phương án hỗ trợ khi phát sinh vấn đề sức khỏe.

Kết nối du lịch với hệ thống chăm sóc y tế

Ở góc độ y tế, TS.BS Trần Chí Cường cho rằng phát triển kinh tế bạc cần nhìn nhận hoạt động chăm sóc người cao tuổi như một chuỗi liên tục, từ điều trị chuyên sâu đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.

Đối với nhóm khách lớn tuổi, nhất là người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử đột quỵ, một chuyến đi không chỉ cần điểm đến phù hợp mà còn phải có phương án bảo đảm sức khỏe. Khi xảy ra tình huống cấp cứu, khả năng tiếp cận cơ sở y tế và sự phối hợp giữa đơn vị tổ chức tour với hệ thống bệnh viện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Từ thực tiễn điều trị đột quỵ, TS.BS Trần Chí Cường nhấn mạnh, việc chăm sóc người bệnh không nên dừng lại ở cấp cứu và can thiệp mà cần được nối tiếp bằng phục hồi chức năng, quản lý sức khỏe và chăm sóc lâu dài. Với người cao tuổi sau đột quỵ, quá trình này có thể kéo dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa bệnh viện, cơ sở phục hồi chức năng, cơ sở dưỡng lão và gia đình.

Đặt trong lĩnh vực du lịch, cách tiếp cận này gợi mở yêu cầu kết nối chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp lữ hành và các cơ sở y tế. Tour dành cho người cao tuổi cần có lịch trình nhẹ nhàng, nhân viên hỗ trợ, điểm dừng nghỉ phù hợp và thông tin về cơ sở y tế tại điểm đến. Đối với những đoàn khách có nhu cầu chăm sóc đặc biệt, doanh nghiệp cần phối hợp với đơn vị chuyên môn để đánh giá khả năng tham gia hành trình, đồng thời chuẩn bị phương án hỗ trợ cần thiết.

Một vấn đề khác cần được phân định rõ là du lịch nghỉ dưỡng và du lịch y tế. Một chuyến đi có bố trí thời gian nghỉ ngơi, chế độ ăn uống phù hợp chưa thể xem là dịch vụ chăm sóc y tế. Khi đưa yếu tố y tế vào sản phẩm, doanh nghiệp phải có sự phối hợp với cơ sở chuyên môn, bảo đảm nhân lực và điều kiện xử lý các tình huống trong phạm vi dịch vụ cung cấp.

Từ thực tế đơn vị tổ chức tour, ông Đoàn Hữu Hiển, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Du lịch Savaco (Savaco Tourist), cho biết doanh nghiệp đã tổ chức nhiều chương trình dành cho người cao tuổi và các cựu chiến binh về nguồn. Với nhóm du khách này, bên cạnh việc lựa chọn điểm đến, đơn vị đặc biệt chú ý đến điều kiện đi lại, tình trạng sức khỏe và khả năng tham gia các hoạt động trong hành trình.

Ông Đoàn Hữu Hiển, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Du lịch Savaco chia sẻ tại tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức. Ảnh: TG

Hoạt động trong lĩnh vực lữ hành từ năm 2006, Savaco Tourist cung cấp các tour trong nước, quốc tế và tour thiết kế theo yêu cầu. Bên cạnh những hành trình nghỉ dưỡng, doanh nghiệp còn tổ chức du lịch hành hương, về nguồn, đáp ứng nhu cầu của các nhóm khách và đoàn thể.

“Savaco Tourist cũng triển khai những chính sách miễn, giảm và hỗ trợ chi phí du lịch cho người cao tuổi. Đây là cách doanh nghiệp tạo điều kiện để nhóm khách hàng này có thêm cơ hội tham gia các chuyến đi, gặp gỡ, giao lưu và trải nghiệm những địa danh văn hóa, lịch sử”, ông Đoàn Hữu Hiển chia sẻ.

Theo ông Hiển, thực tế tổ chức tour cho người cao tuổi cho thấy, cùng một điểm đến nhưng hành trình cần được thiết kế khác nhau tùy theo độ tuổi và tình trạng sức khỏe của khách. Thời gian di chuyển, số lượng điểm tham quan, thời gian nghỉ giữa các chặng, chế độ ăn uống và điều kiện lưu trú đều phải được tính toán. Với những người có bệnh nền hoặc hạn chế vận động, việc nắm bắt thông tin sức khỏe và bố trí người hỗ trợ trong đoàn càng cần thiết.