 |
| BS.CKII Trần Văn Khanh trao đổi tại Tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức. Ảnh: PV |
Từ thực tiễn điều hành bệnh viện, BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh – TP. Hồ Chí Minh cho rằng, cần xây dựng hệ sinh thái chăm sóc nhiều tầng, trong đó bệnh viện giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn nhưng phải kết nối chặt chẽ với y tế cơ sở, gia đình và các cơ sở chăm sóc người cao tuổi.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị lớn. Từ thực tiễn tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, ông nhận thấy xu hướng này đang tác động như thế nào đến hoạt động khám, chữa bệnh?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Già hóa dân số là vấn đề không chỉ riêng Việt Nam mà nhiều quốc gia đang phải đối mặt. Khi tuổi thọ ngày càng tăng, nhu cầu chăm sóc và nâng cao sức khỏe của người dân, đặc biệt là người cao tuổi, cũng thay đổi đáng kể.
Theo kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của cơ quan Thống kê Quốc gia, Việt Nam có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 14,3% dân số.
Tại TP. Hồ Chí Minh, quy mô người cao tuổi cũng đang tăng nhanh. Năm 2025, sau sắp xếp đơn vị hành chính, Thành phố có hơn 1,57 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 11,4% dân số. Dự báo đến năm 2038, số người cao tuổi có thể đạt khoảng 3 triệu người, đưa Thành phố bước vào giai đoạn dân số già.
Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, chúng tôi nhận thấy sự thay đổi này thể hiện khá rõ qua mô hình bệnh tật và số lượng người bệnh đến khám, điều trị. Bệnh viện có quy mô khoảng 560 giường. Số lượt khám ngoại trú hàng năm hơn 1 triệu lượt, trong đó bệnh nhân là người cao tuổi chiếm tỷ lệ đáng kể.
Một điểm đáng chú ý là nhóm bệnh mạn tính không lây nhiễm ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. Các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đột quỵ và các di chứng sau đột quỵ tạo ra nhu cầu điều trị, theo dõi lâu dài.
Đối với người cao tuổi, việc điều trị cũng phức tạp hơn bởi một người bệnh thường không chỉ mắc một bệnh. Nhóm người bệnh từ khoảng 55 tuổi trở lên có thể đồng thời mang 2-3 bệnh lý. Vì vậy, nếu chỉ tập trung xử lý một bệnh cụ thể mà không đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe, hiệu quả điều trị sẽ khó đạt như mong muốn.
Phóng viên: Việc một người cao tuổi cùng lúc mắc nhiều bệnh lý đặt ra yêu cầu gì đối với tổ chức điều trị tại bệnh viện, thưa bác sĩ?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Người cao tuổi thường có nhiều vấn đề sức khỏe đi kèm. Ngoài bệnh lý chính, họ có thể gặp khó khăn trong vận động, nguy cơ té ngã, suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ hoặc những bất ổn về tâm lý. Do đó, điều trị cho nhóm bệnh nhân này không thể chỉ dựa vào một chuyên khoa.
Bệnh viện phải có sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa như nội tổng hợp, nội tiết, hô hấp và các chuyên ngành liên quan. Bên cạnh điều trị bằng thuốc và những phương pháp không dùng thuốc, việc chăm sóc dinh dưỡng, hỗ trợ vận động, phục hồi chức năng và tâm lý cũng rất cần thiết.
Một bệnh nhân có thể được kiểm soát tốt bệnh lý cấp tính nhưng vẫn còn những hạn chế về vận động, dinh dưỡng và khả năng tự chăm sóc. Nếu những vấn đề này không được giải quyết, nguy cơ tái nhập viện và suy giảm chất lượng sống vẫn còn.
Thực tế, số giường bệnh nội trú dành riêng cho người cao tuổi hiện còn hạn chế. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, khoa Tim mạch - Lão học có quy mô khoảng 60 giường và cũng đang chịu áp lực về số lượng người bệnh. Trong khi đó, nhiều bệnh nhân cao tuổi khác được điều trị tại các khoa nội tiết, đái tháo đường, nội tổng hợp, hô hấp...
Điều này cho thấy nhu cầu chăm sóc người cao tuổi không nằm gọn trong một chuyên khoa. Nếu có sự đầu tư phù hợp hơn cho lão khoa, từ giường bệnh, nhân lực đến cơ sở vật chất và tổ chức chăm sóc, người cao tuổi sẽ có điều kiện tiếp cận dịch vụ chuyên biệt, toàn diện hơn.
Cần nhìn nhận lão khoa không đơn thuần là điều trị những bệnh thường gặp ở người lớn tuổi. Đây là lĩnh vực đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, đánh giá nhiều vấn đề cùng lúc và phối hợp các chuyên ngành để đáp ứng nhu cầu riêng của từng người bệnh.
 |
| Bệnh viện Lê Văn Thịnh tổ chức khám sức khỏe cho người dân. Ảnh: BV |
Phóng viên: Có thể nói, điều trị tại bệnh viện mới chỉ là một mắt xích trong quá trình chăm sóc người cao tuổi. Theo bác sĩ, đâu là khoảng trống đáng quan tâm nhất sau khi người bệnh xuất viện?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Đúng vậy. Bệnh viện chủ yếu đảm nhiệm điều trị trong giai đoạn cấp tính. Khi tình trạng sức khỏe đã ổn định, người bệnh cần trở về gia đình và cộng đồng. Nhưng quá trình chuyển tiếp này phải được chuẩn bị, không thể chỉ đơn giản là hoàn tất thủ tục xuất viện rồi giao lại toàn bộ trách nhiệm cho người nhà.
Sau khi xuất viện, người cao tuổi cần được hướng dẫn về chế độ dinh dưỡng, chăm sóc tâm lý, vận động và theo dõi bệnh lý. Đặc biệt, những người mắc bệnh mạn tính phải được quản lý liên tục, tránh tình trạng điều trị ngắt quãng hoặc chỉ quay lại cơ sở y tế khi bệnh đã trở nặng.
Đây là lý do chúng tôi cho rằng y tế cơ sở, nhất là trạm y tế, có vai trò rất quan trọng. Khi người bệnh trở về địa phương, trạm y tế phải đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất và thuốc để theo dõi, quản lý các bệnh mạn tính không lây nhiễm.
Nếu bệnh nhân có dấu hiệu bất thường hoặc bệnh diễn tiến nặng, hệ thống phải có cơ chế chuyển tuyến, tái khám và phối hợp với bệnh viện. Ngược lại, sau khi điều trị ổn định tại bệnh viện, thông tin về tình trạng sức khỏe và kế hoạch chăm sóc cũng cần được kết nối trở lại với y tế cơ sở.
Tôi tâm đắc với cách diễn đạt rằng không để người bệnh bị “lạc” trong hệ thống y tế. Khi đến bệnh viện, họ cần được chăm sóc chu đáo; khi trở về trạm y tế, cũng phải có đầu mối cụ thể tiếp tục quản lý sức khỏe. Sự liên thông đó mới tạo nên một quá trình chăm sóc thực sự liên tục.
Phóng viên: Như vậy, chăm sóc người cao tuổi cần được tổ chức theo một chu trình liên tục, từ dự phòng, điều trị đến phục hồi và quản lý sức khỏe tại cộng đồng?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Chính xác. Chúng ta cần thay đổi cách nhìn về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Nếu chỉ chờ người dân mắc bệnh rồi mới đưa đến bệnh viện thì hệ thống sẽ luôn phải tập trung giải quyết những vấn đề đã phát sinh. Trong khi đó, dự phòng, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục có thể giúp hạn chế nhiều nguy cơ.
Việc chăm sóc phải bắt đầu từ khi người dân còn khả năng chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là giai đoạn bắt đầu bước vào tuổi nghỉ hưu. Đây là thời điểm rất quan trọng. Người dân cần được tư vấn về sức khỏe, dinh dưỡng, vận động và những thay đổi trong đời sống tinh thần để thích nghi với giai đoạn mới.
Khi đã mắc bệnh mạn tính, họ cần được theo dõi thường xuyên, không nên đợi đến khi xuất hiện biến chứng mới đi khám. Còn khi phải điều trị tại bệnh viện, quá trình chăm sóc cần tính đến cả giai đoạn phục hồi và trở về cộng đồng.
Nếu kết nối được các khâu này, chúng ta sẽ hình thành một chu trình chăm sóc liên tục, thay vì những đợt điều trị rời rạc. Đây cũng là hướng cần thiết để giảm áp lực cho bệnh viện và nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi.
 |
| Khi phải điều trị tại bệnh viện, quá trình chăm sóc cần tính đến cả giai đoạn phục hồi và trở về cộng đồng. Ảnh: BV |
Phóng viên: Trong bối cảnh già hóa dân số, chăm sóc người cao tuổi cũng được nhìn nhận là một lĩnh vực có tiềm năng phát triển của kinh tế bạc. Theo bác sĩ, cần nhìn nhận cơ hội này như thế nào để vừa thu hút nguồn lực xã hội, vừa bảo đảm mục tiêu an sinh?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Đây là vấn đề rất đáng quan tâm. Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng lớn, nhưng khả năng chi trả giữa các gia đình không giống nhau. Vì vậy, nếu chỉ phát triển những cơ sở có chi phí cao thì sẽ không giải quyết được nhu cầu chung của xã hội.
Theo tôi, cần có khảo sát thực tế để phân nhóm đối tượng, xác định mức độ dịch vụ và khả năng chi trả. Từ đó, các đơn vị có thể lựa chọn quy mô và mô hình đầu tư phù hợp. Người có điều kiện có thể sử dụng dịch vụ cao cấp hơn, nhưng người có hoàn cảnh khó khăn cũng phải có cơ hội tiếp cận những dịch vụ chăm sóc thiết yếu.
Bên cạnh nguồn lực công, sự tham gia của các bệnh viện tư nhân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội là cần thiết. Tuy nhiên, muốn thu hút đầu tư thì phải có cơ chế phù hợp, đồng thời bảo đảm dịch vụ có mức giá người dân có thể tiếp cận.
Chúng ta cũng cần nhìn nhận chăm sóc người cao tuổi là một lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến an sinh xã hội. Hiệu quả không thể chỉ đo bằng số lượng cơ sở được xây dựng hay quy mô đầu tư, mà còn phải xem có bao nhiêu người cao tuổi được tiếp cận dịch vụ, chất lượng chăm sóc ra sao và họ có duy trì được cuộc sống độc lập, an toàn, có ý nghĩa hay không.
Phóng viên: Từ góc độ quản lý bệnh viện, ông muốn nhấn mạnh điều gì về mục tiêu cuối cùng của hệ thống chăm sóc người cao tuổi?
BS.CKII Trần Văn Khanh: Tôi nghĩ rằng mục tiêu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là giúp người dân sống khỏe, sống vui và duy trì sự gắn bó với gia đình, xã hội.
Khi bắt đầu bước vào tuổi nghỉ hưu, người dân cần được quan tâm về sức khỏe thể chất, tinh thần và điều kiện sinh hoạt. Đây là giai đoạn rất quan trọng để mỗi người chủ động chăm sóc bản thân, duy trì vận động và tham gia các hoạt động phù hợp.
Chúng ta không nên để người cao tuổi chỉ sống trong bệnh tật, thường xuyên phải uống thuốc và lo lắng về sức khỏe. Muốn vậy, công tác chăm sóc phải được triển khai từ sớm, có sự phối hợp của ngành y tế, các cơ quan thực hiện chính sách, chính quyền địa phương, gia đình và cộng đồng.
Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng dịch vụ y tế và an sinh. Họ còn là thành viên của gia đình, cộng đồng, có nhu cầu giao tiếp, sinh hoạt và tiếp tục đóng góp cho xã hội. Vì vậy, mọi mô hình chăm sóc cần hướng đến việc duy trì sức khỏe, sự độc lập và chất lượng sống của họ.
Tôi cho rằng, khi các bên cùng vào cuộc và hệ thống chăm sóc được tổ chức liên tục, người cao tuổi sẽ có điều kiện sống khỏe mạnh, an toàn và có ý nghĩa hơn. Đó mới là mục tiêu lâu dài mà chúng ta cần hướng tới trong bối cảnh già hóa dân số.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn BS.CKII Trần Văn Khanh!
