Mở rộng diện bao phủ đảm bảo an sinh xã hội bền vững

Hoàn thiện chính sách an sinh xã hội

Theo số liệu thống kê mới nhất, tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam đạt 74,7 tuổi, trong đó số năm sống khỏe mạnh là 65,4 năm. Hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến chăm sóc người cao tuổi ngày càng được hoàn thiện và đồng bộ hơn.

Người cao tuổi được hưởng các chính sách an sinh.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đặt mục tiêu đến năm 2030, tuổi thọ trung bình đạt 75,5 tuổi, số năm sống khỏe mạnh tối thiểu 68 năm. Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế.

Theo lộ trình đến năm 2030, người dân sẽ được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi BHYT. Đây không chỉ là định hướng quan trọng cho chính sách y tế giai đoạn mới mà còn tạo nền tảng vững chắc để củng cố hệ thống chăm sóc người cao tuổi, hướng tới một xã hội thích ứng chủ động với già hóa dân số. Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2025, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi chính thức được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Hiện nay, cả nước có hơn 2,4 triệu người cao tuổi đang hưởng trợ cấp xã hội và hưu trí xã hội hằng tháng với tổng chi ngân sách gần 7.000 tỷ đồng; dự kiến đến năm 2026, con số này sẽ tăng lên khoảng 3 triệu người.

Ngày 21/2/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 383/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là lần đầu cụm từ “kinh tế bạc” được chính thức đưa vào văn bản hành chính của Nhà nước khẳng định định hướng chiến lược trong việc phát huy tiềm năng và đóng góp của người cao tuổi cho nền kinh tế. Cùng với đó là các đề án quan trọng về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp, tạo việc làm, nhân rộng mô hình câu lạc bộ liên thế hệ.

Đặc biệt, Luật Việc làm năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) quy định rõ chính sách ưu tiên hỗ trợ việc làm cho người cao tuổi; khuyến khích họ tham gia các chương trình việc làm công gắn với các dự án phát triển kinh tế - xã hội như: vay vốn khởi nghiệp, duy trì và mở rộng sản xuất - kinh doanh, được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề.

Theo ông Phan Văn Hùng - Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, nguồn lực người cao tuổi tham gia khởi nghiệp, sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho nền kinh tế hiện nay vẫn còn rất dồi dào. Nhiều người có trình độ, kinh nghiệm và năng lực quản lý tốt mong muốn tiếp tục lao động, cống hiến. Thực tế, tiềm năng phát triển “nền kinh tế bạc” chưa được khai phá hết, dù nhu cầu và quy mô thị trường của nhóm dân số cao tuổi không ngừng gia tăng. “Việc nhận diện đầy đủ cả thách thức lẫn cơ hội trong bối cảnh này sẽ là cơ sở quan trọng để hoạch định chính sách. Đồng thời, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia phát triển các ngành, lĩnh vực vừa phục vụ tốt hơn nhu cầu của người cao tuổi, vừa phát huy hiệu quả vai trò của lực lượng này trong giai đoạn tới”, ông Hùng khẳng định.

Đổi mới mạnh mẽ về chất lượng

Thực tiễn triển khai chính sách BHXH, BHYT, BH thất nghiệp trong năm 2025 cho thấy, khi chính sách được thiết kế đúng, tổ chức thực hiện quyết liệt và lấy người dân làm trung tâm, an sinh xã hội sẽ thật sự trở thành trụ cột vững chắc của phát triển. Không chỉ giúp người lao động, người cao tuổi, người yếu thế vượt qua khó khăn trước mắt, hệ thống an sinh xã hội còn góp phần ổn định xã hội, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, củng cố niềm tin của nhân dân vào đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT cho người dân tại xã Dân Chủ (tỉnh Cao Bằng).

Năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, khi hàng loạt luật, nghị quyết mới bắt đầu đi vào thực tiễn. Trọng tâm chính sách không chỉ dừng ở mở rộng số người tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng thụ hưởng, lấy người dân và người lao động làm trung tâm phục vụ.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là Luật BHXH năm 2024 chính thức đi vào cuộc sống với hàng loạt chính sách mới mang tính nền tảng. Theo đó, hệ thống BHXH đa tầng sẽ được hoàn thiện rõ nét hơn gồm: Trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH cơ bản và BHXH bổ sung. Việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, gia tăng tính linh hoạt và hấp dẫn của BHXH tự nguyện được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh trong việc thu hút người lao động khu vực phi chính thức - nhóm còn nhiều “khoảng trống” an sinh hiện nay.

Song song với mở rộng quyền lợi, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng quỹ tiếp tục là yêu cầu xuyên suốt trong năm 2026. Ngành BHXH sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, kết nối, chia sẻ dữ liệu dân cư, dữ liệu y tế, lao động - việc làm; mở rộng chi trả không dùng tiền mặt; đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Đây được coi là giải pháp then chốt để vừa mở rộng bao phủ, vừa bảo đảm an toàn, bền vững các quỹ bảo hiểm trong dài hạn.

Ở góc độ thị trường lao động, xu hướng mở rộng BH thất nghiệp gắn với đào tạo lại, nâng cao kỹ năng cho người lao động cũng được xác định rõ hơn trong năm 2026. Trong bối cảnh chuyển dịch cơ cấu lao động, tác động của chuyển đổi số và biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, BH thất nghiệp không chỉ là “phao cứu sinh” khi mất việc làm, mà còn là công cụ hỗ trợ người lao động thích ứng, quay trở lại thị trường lao động một cách bền vững.

Từ thực tiễn triển khai chính sách và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, an sinh xã hội năm 2026 đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn về chất lượng. Việc bảo đảm quyền lợi thiết thực, bền vững cho người dân không chỉ giúp giảm rủi ro trước mắt mà còn tạo nền tảng ổn định xã hội và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.