 |
| Quỹ BHYT sẽ mở rộng phạm vi chi trả trong năm 2027 cũng như trong giai đoạn tiếp theo. |
Theo ghi nhận từ hệ thống của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, qua 8 tháng, tổng số lượt khám, chữa bệnh BHYT trên cả nước đạt trên 130,7 triệu lượt, tăng khoảng 2,1% (tương ứng khoảng 2,7 triệu lượt) so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, số chi khám, chữa bệnh BHYT lại ghi nhận mức độ gia tăng khoảng 11%. Tỷ lệ sử dụng dự toán chi khám, chữa bệnh BHYT cả nước hiện đạt 76,3%. Một số địa phương có tỷ lệ sử dụng dự toán cao như: Quảng Ninh 81,3%, Sơn La 80,2%, Thanh Hóa 79,3%, Hà Tĩnh 78,5%, Phú Thọ 78,5%, Nghệ An 77,3%...
Những lát cắt cho thấy phần nào bức tranh tổng quan tình hình khám, chữa bệnh và số chi BHYT ở thời điểm hiện tại. Thực tế so sánh tương quan chi phí khám, chữa bệnh BHYT trong khoảng 3 năm gần đây cũng cho thấy một thực trạng chung: năm sau luôn tăng so với năm trước. Chẳng hạn như chi phí khám, chữa bệnh BHYT năm 2024 tăng khoảng 14,6% so với năm 2023; năm 2025 tăng khoảng 16,8%.
Như vậy mức gia tăng chi phí 11% 8 tháng năm 2026 không phải là quá lớn, nhưng rõ ràng cũng không thể chủ quan. Dữ liệu phân tích từ cơ quan BHXH cũng đã chỉ rõ một số nguyên nhân dẫn đến tăng chi phí khám, chữa bệnh BHYT. Tương ứng với các địa phương có tỷ lệ sử dụng dự toán cao như đã nêu ở trên, các nhóm chi phí dịch vụ khám, chữa bệnh tăng cao cũng đã được chỉ rõ.
Ví dụ như tại Sơn La, chi phí tiền giường hiện chiếm 39% (mức bình quân chung cả nước là 24,6%); chi phí xét nghiệm chiếm 18,9% (mức bình quân chung cả nước là 13,9%); tỷ lệ vào điều trị nội trú là 19,5% (mức bình quân chung là 10,4%).
Còn tại Quảng Ninh, chi phí chẩn đoán hình ảnh chiếm 10% (mức bình quân chung cả nước là 7,3%); chi phí xét nghiệm chiếm 20,4% (mức bình quân chung cả nước là 13,9%); chi bình quân nội trú tăng 8,4% (mức bình quân chung cả nước là 6,9%); ngày điều trị bình quân là 7,6 (mức bình quân chung là 6,6)...
Xuất phát từ phân tích chi tiết tình hình các địa phương, BHXH Việt Nam cũng đã nhận diện một số tồn tại vướng mắc chung. Có thể kể đến chi phí chẩn đoán hình ảnh không in phim, chi phí ngày giường bệnh, chi phí thiết bị y tế chưa kiểm định, chi phí trong ngày nghỉ lễ...
Thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, chính sách y tế nói chung và cả BHYT đã và đang có những thay đổi quan trọng, từng bước hướng tới các mục tiêu lớn.
Chính sách BHYT đang được sửa đổi, hoàn thiện để từng bước thể chế hóa các định hướng của Bộ Chính trị thành các giải pháp cụ thể, thực thi trong thực tiễn. Một trong số đó là chủ trương: người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần.
Hiện Bộ Y tế cũng đang xây dựng dự thảo thông tư quy định về quỹ BHYT toán chi phí khám sức khỏe định kỳ với các nhóm đối tượng cụ thể. Mức chi dao động từ 200.000 - 350.000 đồng/người/lần/năm. Dự kiến các quy định này sẽ được thực hiện từ năm 2027. Như vậy, quỹ BHYT phải đảm bảo cân đối nguồn lực để đảm bảo chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ 1 lần/năm với người.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đang xây dựng dự thảo nghị định quy định về việc tăng mức hưởng, phạm vi hưởng BHYT. Cụ thể, dự kiến sẽ tăng mức hưởng của các đối tượng có mức hưởng từ 80% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng lên 85% từ ngày 1/7/2027, lên 90% từ ngày 01/7/2029; tăng mức hưởng chi phí khám bệnh, chữa bệnh tại cấp ban đầu, cấp cơ bản trong phạm vi được hưởng lên 95% từ ngày 1/7/2030.
Ngoài ra, dự thảo nghị định cũng đã bước đầu quy định danh mục một số bệnh được quỹ BHYT thanh toán với chi phí khám sàng lọc, chẩn đoán sớm; gồm 7 loại ung thư và bệnh viêm gan B,C.
Như vậy, theo lộ trình, từ năm 2027 trở đi, nguồn lực chi BHYT sẽ được mở rộng đáng kể về phạm vi. Bộ Y tế cũng đã tính toán để quy định lộ trình tăng thêm mức đóng, nhằm tăng thêm nguồn lực cho quỹ BHYT. Tuy nhiên, dù muốn hay không, ngay từ thời điểm này, các giải pháp nâng cao chất lượng sử dụng, tối ưu hóa nguồn quỹ BHYT phải được thực thi hiệu quả.
Cần phải nhấn mạnh rằng, các giải pháp giám định, quản lý thanh toán quỹ khám, chữa bệnh BHYT đã và đang được Hệ thống cơ quan BHXH triển khai thường xuyên liên tục từ nhiều năm. Tuy nhiên, như đã phân tích ở trên, việc thực hiện hiệu quả các giải pháp trong năm 2026 sẽ đóng vai trò quan trọng hơn, là sự chuẩn bị nguồn lực lớn cho năm 2027 cũng như cả giai đoạn tiếp theo - khi phạm vi, mức chi trả BHYT được mở rộng rất đáng kể.
Tại Hội nghị mới đây, trực tiếp lãnh đạo BHXH Việt Nam đã chủ trì họp với BHXH các tỉnh, thành phố có tỷ lệ sử dụng dự toán chi khám, chữa bệnh BHYT năm 2026 ở mức cao hoặc có nguy cơ gia tăng mạnh trong các tháng cuối năm. Điểm đặc biệt tại hội nghị này là lãnh đạo BHXH Việt Nam đã yêu cầu BHXH các tỉnh, thành phố phải phân tích thật kỹ tình hình thực tế và quan trọng hơn là đưa ra các giải pháp hết sức cụ thể.
Trước mắt, BHXH Việt Nam yêu cầu các đơn vị phải triển khai ngay việc rà soát tổng thể nhiệm vụ trong công tác giám định chi phí khám, chữa bệnh BHYT theo đúng các yêu đặt ra. Trong đó, phải xác định rõ đâu là nhiệm vụ đã làm, nhiệm vụ chưa làm, nhiệm vụ thường xuyên, qua đó, kiểm soát và đẩy mạnh thực thi.
Các nội dung cần tập trung rà soát bao gồm: hợp đồng khám, chữa bệnh, thanh toán tiền giường bệnh theo giấy phép hoạt động, chi phí chẩn đoán hình không có phim trong hồ sơ bệnh án, khám, chữa bệnh ngày nghỉ, ngày lễ không thông báo hoặc ngoài thời gian thông báo với cơ quan BHXH; chấn chỉnh tình trạng nhân viên y tế khám, chữa bệnh trong thời gian nghỉ hưởng BHXH, nghỉ phép, nghỉ ốm nhưng vẫn có tên trong hồ sơ thực hiện và thanh toán các dịch vụ khám, chữa bệnh BHYT. Cùng với đó là kiểm tra chặt chẽ các điều kiện thanh toán dịch vụ kỹ thuật, việc phê duyệt thực hiện, giá phê duyệt…
Cùng với đó là phải thực hiện nghiêm túc giám định tập trung theo quy định của BHXH Việt Nam, phân công rõ cán bộ, viên chức chế độ được giao nhiệm vụ cụ thể để tiếp thu ý kiến, phản ánh, khó khăn, vướng mắc của cơ sở khám, chữa bệnh và người bệnh, đảm bảo quyền lợi của người tham gia BHYT.
